پایگاه خبری سرمایه فردا

تا زمانی که فولاد مبارکه و فولاد خوزستان نتوانند به چرخه تولید پایدار و کامل بازگردند، خبری از صادرات اسلب و ورق گرم نخواهد بود. و هر چه این بازسازی طولانی‌تر شود، بازارهای صادراتی از دست رفته، جای خود را به رقبای منطقه‌ای (ترکیه، روسیه و حتی چین) خواهند داد.

داده‌های آوریل ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که جهان به دو بخش تقسیم شده است: کشورهایی که از تعرفه‌ها  سود برده‌اند (مانند آمریکا و ترکیه) و کشورهایی که از تحریم، جنگ و اختلال لجستیکی ضربه خورده‌اند (مانند ایران و روسیه).

بازار جهانی فولاد در آستانه تابستان ۲۰۲۶ با چهار چالش عمده مواجه است. نخست، «ضعف تقاضا در چین» که هرگونه رونق را مهار می‌کند. دوم، «ابهامات ژئوپلیتیکی» که مانع از برنامه‌ریزی بلندمدت فعالان بازار می‌شود. سوم، «افزایش هزینه‌های تولید» که حاشیه سود فولادسازان را تحت فشار قرار داده است. چهارم، «ریسک‌های لجستیکی» برای صادرات ایران که می‌تواند عرضه از این منطقه را کاهش دهد

با توقف دو غول بی‌بدیل فولاد کشور، یعنی فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان، نه تنها یک میلیارد دلار درآمد صادراتی از دست رفته است، بلکه ایران حالا مجبور شده برای جلوگیری از تعطیلی زنجیره پایین‌دستی، دست به دامان واردات ۴ میلیارد دلاری ورق فولادی شود. رضا شهرستانی، عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد، هشدار می‌دهد که مجموع این دو تکان، تراز ارزی کشور را با ناترازی ۵ میلیارد دلاری روبرو کرده است. گزارشی از عمق یک بحران صنعتی که تبعات آن تا سال‌ها گریبان‌گیر اقتصاد خواهد بود.

بازار جهانی فولاد در حال حاضر، بیش از آنکه صعودی یا نزولی باشد، «انتظاری» است. سنگ آهن ۶۲ درصد وارداتی چین ۰.۵ دلار بالا رفت و در ۱۰۳.۵ دلار ایستاد. شمش داخلی چین در تانگشان ۱۰ یوان رشد کرد. ورق گرم روسیه در ارزیابی هفتگی ۲۵ دلار جهش داشت. اما در نقطه مقابل، قراضه، زغال سنگ و اغلب محصولات فولادی بی‌تغییر ماندند. گویا بازار در یک برزخ قرار گرفته؛ نه آنقدر ضعیف که سقوط کند، نه آنقدر قوی که رشد پایدار داشته باشد. گزارشی از آخرین وضعیت بازار فولاد و مواد اولیه و چشمانداز کوتاه‌مدت آن.

صنعت فولاد و آهن ایران در ۱۱ ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۳، عملکردی دوگانه و عجیب را به نمایش گذاشته است. بررسی عملکرد بیش از ۲۵ شرکت بزرگ این صنعت نشان می‌دهد مجموع درآمدها با رشد حدود ۳۹ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به بیش از ۸۶۶ هزار میلیارد تومان رسیده است.

بازار جهانی فولاد اخیراً در حالی با ثبات ظاهری قیمت‌ها پیش می‌رود که عمق معاملات کاهش یافته و نشانه‌های رکود در اغلب بخش‌ها دیده می‌شود. از قراضه وارداتی ترکیه تا سنگ‌آهن چین و شمش ایران، اغلب بازارها در وضعیت انتظار قرار دارند؛ وضعیتی که با فشارهای ژئوپلیتیکی، افت ارزش ریال و تأخیر در تحویل محموله‌ها تشدید شده و تجارت فولاد ایران را به یکی از پایین‌ترین سطوح خود رسانده است.

اخیراً بازار فولاد و مواد اولیه با ثبات نسبی قیمت‌ها اما همراه با عدم قطعیت در زمان تحویل محموله‌ها روبه‌رو بوده است. معاملات شمش میان چین و مقاصدی چون عربستان و سریلانکا ثبت شده، اما زمان حمل هنوز نهایی نشده است. در بازار قراضه، ترکیه شاهد افزایش جزئی قیمت‌ها بود، در حالی که اروپا و ژاپن در رکود باقی مانده‌اند. سنگ‌آهن و ورق گرم نشانه‌هایی از فشار تقاضا و تغییرات قیمتی نشان می‌دهند، اما شمش و محصولات طویل عمدتاً بدون تغییر مانده‌اند؛ تصویری که از بازاری پرابهام و در انتظار محرک‌های تازه حکایت دارد.

سال ۲۰۲۵ برای فولاد جهان، سال کاهش بود؛ برای چین، سال سقوط به زیر یک میلیارد تن؛ برای هند، سال جهش؛ برای آلمان، سال تلخترین رکود از ۲۰۰۹. ایران اما با رشد ۱.۴ درصدی و تولید ۳۱.۸ میلیون تن، همچنان در مدار همیشگی خود چرخید؛ نه اوج، نه فرود.