بازار جهانی فولاد در آستانه تابستان ۲۰۲۶ با چهار چالش عمده مواجه است. نخست، «ضعف تقاضا در چین» که هرگونه رونق را مهار میکند. دوم، «ابهامات ژئوپلیتیکی» که مانع از برنامهریزی بلندمدت فعالان بازار میشود. سوم، «افزایش هزینههای تولید» که حاشیه سود فولادسازان را تحت فشار قرار داده است. چهارم، «ریسکهای لجستیکی» برای صادرات ایران که میتواند عرضه از این منطقه را کاهش دهد
به گزارش سرمایه فردا، بازار جهانی فولاد و مواد اولیه در روزهای اخیر تصویری از «ثبات محتاطانه» را به نمایش گذاشته است. از یک سو، قیمتها در بسیاری از بخشها بدون تغییر یا با نوسانات بسیار محدود باقی ماندهاند و از سوی دیگر، نشانههایی از ضعف تقاضا در چین (بزرگترین مصرفکننده فولاد جهان) و احتیاط خریداران در سایر مناطق، مانع از شکلگیری یک روند صعودی پایدار شده است. در این میان، بازار ایران با وجود ریسکهای لجستیکی و محاصره دریایی، موفق به ثبت رشد ۴ دلاری قیمت شمش صادراتی در ارزیابی هفتگی شده است. با این حال، توقف دو کشتی حامل گندله ایرانی توسط نیروهای آمریکایی، زنگ خطری جدی برای صادرات مواد اولیه ایران به صدا درآورده است. این گزارش به تحلیل جزئیات بازار جهانی فولاد، تحولات منطقهای و چالشهای پیش روی صادرات ایران میپردازد.
ثبات در بنبست؛ بازارهای کلیدی بدون تغییر
گزارشهای روزهای اخیر (۲۵ تا ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵) حاکی از آن است که بازارهای کلیدی فولاد جهان در وضعیت «انتظار» و «رکود نسبی» به سر میبرند. قیمت شمش فولادی صادراتی حوزه دریای سیاه (روسیه) بدون تغییر در ۴۸۰ دلار به ازای هر تن (فوب) باقی مانده است. شمش وارداتی ترکیه نیز در ۵۰۵ دلار (CFR) بدون تغییر گزارش شده است. بازار میلگرد ترکیه (صادراتی) در ۵۹۵ دلار (فوب) و میلگرد داخلی ترکیه در ۶۰۰ دلار (EXW) ثابت ماندند. ورق گرم فولادی چین (صادراتی) نیز در محدوده ۵۱۵ تا ۵۱۸ دلار (فوب) در نوسان بوده است. در اروپا، ورق گرم پایه آلمان حدود ۶۸۰ تا ۶۸۵ یورو (EXW) ارزیابی میشود. ثبات قیمتها عمدتاً ناشی از «عدم تقارن اطلاعاتی» و «عدم قطعیت در مورد تقاضای آینده» است. خریداران (به ویژه در آسیا و اروپا) به دلیل نگرانی از رکود اقتصادی و ضعف بخش ساختمان، از ثبت سفارشهای بزرگ خودداری میکنند و فروشندگان نیز به دلیل افزایش هزینههای تولید (انرژی، مواد اولیه، حمل و نقل) تمایلی به کاهش قیمت ندارند. این بنبست، بازار را در یک «تعادل شکننده» نگه داشته است.
بازار چین که تعیینکننده اصلی روند جهانی فولاد است، روزهای نزولی را تجربه کرده است. قیمت شمش داخلی در بورس تانگشان طی روزهای اخیر با کاهش تدریجی همراه بوده و به ۳,۰۵۰ یوان به ازای هر تن (EXW) رسیده است (معادل حدود ۴۴۶ دلار). قیمت سنگآهن ۶۲ درصد (CFR چین) نیز پس از یک دوره افزایش محدود، مجدداً به محدوده ۱۰۶.۲۵ تا ۱۰۷.۵ دلار بازگشته است. کاهش قیمت شمش در چین، عمدتاً ناشی از «ضعف تقاضای داخلی» و «نگرانی از مازاد عرضه» است. بخش ساختوساز چین که مصرفکننده اصلی فولاد است، هنوز بهبود قابل توجهی پیدا نکرده و فعالان بازار منتظر محرکهای اقتصادی جدید از سوی دولت چین هستند. کاهش قیمت سنگآهن نیز با تأخیر و به دنبال کاهش قیمت شمش رخ داده است. در معاملات فیزیکی، یک محموله ۸۰ هزار تنی سنگآهن لامپ نیومن (۶۲ درصد) از استرالیا به مقصد چین معامله شده است. همچنین شمش هند با نرخ ۴۸۰ تا ۴۸۵ دلار (فوب) به مقاصد سریلانکا و عمان فروخته شده است که نشان از رقابت تنگاتنگ عرضهکنندگان آسیایی دارد.
در ارزیابیهای هفتگی، قیمت شمش فولادی صادراتی ایران (۱۳۰ تا ۱۵۰ میلیمتر، فوب بنادر جنوبی) با ۴ دلار افزایش نسبت به هفته قبل به ۴۰۹ دلار به ازای هر تن رسید. این رشد در شرایطی رخ داده است که هزینههای حمل، محدودیتهای لجستیکی و ریسکهای منطقهای (محاصره دریایی، توقف کشتیها توسط نیروی آمریکایی) همچنان بر تجارت فولاد ایران سایه انداخته است. دلیل اصلی افزایش قیمت شمش ایران، «کاهش عرضه مؤثر» به دلیل اختلال در حمل و نقل و همچنین «افزایش هزینههای تولید» (نرخ انرژی، دستمزد و مواد اولیه) است. معاملات شمش در این هفته در محدوده ۴۰۷ تا ۴۱۰ دلار (فوب) نهایی شده است. با این حال، قیمت شمش وارداتی تایلند با مبدأ ایران (CFR) در این هفته نامشخص (n/a) اعلام شده است که نشان از «توقف یا کاهش شدید معاملات» دارد. در بخش محصولات تخت نیز کمبود فولاد نیمهنهایی تخت (اسلب) در ایران ادامه دارد و خریداران ایرانی تلاش میکنند از روسیه و ترکیه محموله تأمین کنند. پیشنهاد فروش اسلب ترکیه اخیراً به حدود ۶۰۰ دلار (فوب) رسیده است که «گرانفروشی ترکیه با استفاده از شرایط موجود» ارزیابی میشود. مذاکرات با تأمینکنندگان اسلب چین نیز در جریان است، اما مشکلات لجستیکی و ریسکهای مرتبط با پرداخت، روند مذاکرات را پیچیده کرده است.
بخش صادرات مواد اولیه ایران (گندله و کنسانتره سنگآهن) از آسیبپذیرترین حوزهها در برابر محدودیتهای اخیر بوده است. منابع آگاه به متال اکسپرت اعلام کردهاند که کشتی فلهبر JAXIN (با پرچم هنگکنگ، حامل حدود ۵۵ هزار تن گندله) توسط نیروی دریایی آمریکا دستور بازگشت به بندرعباس را دریافت کرده و موفق به تکمیل سفر نشده است. در ۱۴ مه، دو کشتی فلهبر دیگر به نامهای Ocean Molica و Eileen (هر یک حامل حدود ۷۰ هزار تن گندله) نیز هنگام تلاش برای عبور از آبراههای منطقهای با محدودیت مواجه و متوقف شدند. این کشتیها پس از مداخله نیروی دریایی آمریکا، مسیر خود را به سمت بندر صحار عمان تغییر دادند. این اتفاقات نشان میدهد که «محدودیتها بدون توجه به پرچم کشتی بر محمولههای ایرانی اعمال میشوند.» خریداران چینی در حال حاضر تمایلی به آزادسازی پرداختها برای محمولههای ایرانی پیش از عبور موفق کشتیها از منطقه دریایی تحت کنترل آمریکا ندارند. در مقابل، محمولههای کوچکتر شمش و محصولات طویل (میلگرد) به دلیل تناژ پایینتر و انعطاف لجستیکی بیشتر، شانس بالاتری برای اجرای موفق دارند. یک منبع عمانی در این خصوص اظهار داشته است: «در عمان ما محاصره آمریکا را اعمال نمیکنیم.» با این حال، بازخورد بازار متناقض است و نبود یک مسیر تجاری پایدار و باثبات، بزرگترین چالش صادرات ایران در شرایط کنونی است.
در حالی که بازار سنگآهن نسبتاً باثبات باقی مانده، بازار زغالسنگ ککشو نشانههایی از ضعف را بروز داده است. قیمت زغالسنگ ککشوی ممتاز استرالیا (Goonyella) با ۱۱ دلار کاهش به ۲۴۴ دلار به ازای هر تن (فوب) رسیده است. معاملهای به حجم ۷۵ هزار تن میان یک تولیدکننده استرالیایی و یک تریدر بینالمللی برای تحویل به ژاپن منعقد شده است. کاهش قیمت زغالسنگ عمدتاً ناشی از «کاهش تقاضای فولادسازان چینی» و «کاهش حاشیه سود آنها» است. فولادسازان برای حفظ سودآوری خود، به دنبال کاهش هزینههای تولید هستند و مواد اولیه گرانقیمت (از جمله زغالسنگ مرغوب) را کمتر خریداری میکنند.
با توجه به دادههای ارائه شده، میتوان نتیجه گرفت که بازار جهانی فولاد در آستانه تابستان ۲۰۲۶ با چهار چالش عمده مواجه است. نخست، «ضعف تقاضا در چین» که هرگونه رونق را مهار میکند. دوم، «ابهامات ژئوپلیتیکی» (محاصره دریایی ایران، جنگ در اوکراین و تنشهای تجاری) که مانع از برنامهریزی بلندمدت فعالان بازار میشود. سوم، «افزایش هزینههای تولید» (انرژی، حمل و نقل، دستمزد) که حاشیه سود فولادسازان را تحت فشار قرار داده است. چهارم، «ریسکهای لجستیکی» برای صادرات ایران که میتواند عرضه از این منطقه را کاهش دهد و قیمتها را در بازارهای منطقهای (خاورمیانه و آسیا) تحت تأثیر قرار دهد. در کوتاهمدت، انتظار میرود بازار همچنان در «رکود نسبی» باقی بماند و قیمتها تغییرات محدودی داشته باشند. اما هرگونه خبر مثبت از تحریک اقتصادی چین یا کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی (بازگشایی تنگه هرمز) میتواند جرقه یک روند صعودی جدید را بزند. سرمایهگذاران و فعالان صنعت فولاد باید در هفتههای آینده تحولات بازار چین و تحولات دیپلماتیک مربوط به ایران را به دقت رصد کنند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا