پایگاه خبری سرمایه فردا

داده‌های آوریل ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که جهان به دو بخش تقسیم شده است: کشورهایی که از تعرفه‌ها  سود برده‌اند (مانند آمریکا و ترکیه) و کشورهایی که از تحریم، جنگ و اختلال لجستیکی ضربه خورده‌اند (مانند ایران و روسیه).

بازار جهانی فولاد در آستانه تابستان ۲۰۲۶ با چهار چالش عمده مواجه است. نخست، «ضعف تقاضا در چین» که هرگونه رونق را مهار می‌کند. دوم، «ابهامات ژئوپلیتیکی» که مانع از برنامه‌ریزی بلندمدت فعالان بازار می‌شود. سوم، «افزایش هزینه‌های تولید» که حاشیه سود فولادسازان را تحت فشار قرار داده است. چهارم، «ریسک‌های لجستیکی» برای صادرات ایران که می‌تواند عرضه از این منطقه را کاهش دهد

کارشناسان برآورد می‌کنند که بین ۱۲ تا ۲۴ ماه طول می‌کشد تا صنعت فولاد ایران به وضعیت عادی بازگردد. در این مدت، بازار فولاد با گرانی، کمبود و نااطمینانی مواجه خواهد بود.

بازار جهانی فولاد اخیراً در حالی با ثبات ظاهری قیمت‌ها پیش می‌رود که عمق معاملات کاهش یافته و نشانه‌های رکود در اغلب بخش‌ها دیده می‌شود. از قراضه وارداتی ترکیه تا سنگ‌آهن چین و شمش ایران، اغلب بازارها در وضعیت انتظار قرار دارند؛ وضعیتی که با فشارهای ژئوپلیتیکی، افت ارزش ریال و تأخیر در تحویل محموله‌ها تشدید شده و تجارت فولاد ایران را به یکی از پایین‌ترین سطوح خود رسانده است.

اخیراً بازار فولاد و مواد اولیه با ثبات نسبی قیمت‌ها اما همراه با عدم قطعیت در زمان تحویل محموله‌ها روبه‌رو بوده است. معاملات شمش میان چین و مقاصدی چون عربستان و سریلانکا ثبت شده، اما زمان حمل هنوز نهایی نشده است. در بازار قراضه، ترکیه شاهد افزایش جزئی قیمت‌ها بود، در حالی که اروپا و ژاپن در رکود باقی مانده‌اند. سنگ‌آهن و ورق گرم نشانه‌هایی از فشار تقاضا و تغییرات قیمتی نشان می‌دهند، اما شمش و محصولات طویل عمدتاً بدون تغییر مانده‌اند؛ تصویری که از بازاری پرابهام و در انتظار محرک‌های تازه حکایت دارد.

سال ۲۰۲۵ برای فولاد جهان، سال کاهش بود؛ برای چین، سال سقوط به زیر یک میلیارد تن؛ برای هند، سال جهش؛ برای آلمان، سال تلخترین رکود از ۲۰۰۹. ایران اما با رشد ۱.۴ درصدی و تولید ۳۱.۸ میلیون تن، همچنان در مدار همیشگی خود چرخید؛ نه اوج، نه فرود.

آمارهای نه‌ماهه صادرات فولاد ایران تصویری دوگانه ترسیم می‌کند؛ از یک‌سو جهش چشمگیر در صادرات کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی، و از سوی دیگر افت صادرات محصولات نهایی که نشان می‌دهد زنجیره ارزش فولاد کشور همچنان در نقطه‌ای حساس گرفتار است. در حالی که کارخانه‌ها با وجود قطعی برق و نوسانات داخلی توانستند صادرات نیمه‌نهایی را افزایش دهند، کاهش صادرات محصولات طویل و وابستگی فزاینده به مواد اولیه، پرسش‌های جدی درباره مسیر توسعه صنعت فولاد ایران ایجاد کرده است.

بازار جهانی فولاد این روزها میان معاملات پراکنده آسیایی، افت آرام مواد اولیه و ثبات نسبی در شمش و میلگرد، در وضعیتی نیمه‌ساکن قرار دارد. در همین حال، صادرکنندگان ایرانی پس از یک وقفه سیاسی دوباره در حال آزمون بازارهای صادراتی هستند؛ بازگشتی که می‌تواند عرضه جهانی را افزایش دهد اما با چالش قیمت‌های پایین و رقابت شدید همراه است.

صنعت فولاد ایران امروز در نقطه‌ای ایستاده که درآمدهای کلان صادراتی از یک‌سو و زیرساخت‌های فرسوده و ناکافی شرکت‌ها از سوی دیگر، تصویری متناقض از آن ارائه می‌دهد.