جمعه ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
در حالی که مردم در هتلها منتظر بازگشت به خانههای نیمهکاره خود هستند، اما شهرداری تهران و دولت کویا توان کافی برای جبران خسارتهای مالی مردم را ندارند.
به گزارش سرمایه فردا، تهران این روزها سیمای متفاوتی به خود گرفته است؛ شهری که علاوه بر دغدغههای همیشگی نظیر آلودگی و ترافیک، حالا با تبعات مستقیم جنگ دست و پنجه نرم میکند. شهرداری تهران به عنوان نهاد اصلی خدماترسان، در خط مقدم مواجهه با تخریبهای ناشی از حملات قرار گرفته است. طبق آمارهای رسمی، حجم خسارات به بافت مسکونی شهر نگرانکننده است و انتظار افکار عمومی برای بازسازی سریع، فشاری مضاعف بر بدنه مدیریت شهری وارد کرده است. اما سوال اصلی اینجاست که آیا سرعت بازسازی با حجم تخریبها همخوانی دارد یا بروکراسی اداری باز هم سدی در برابر آرامش شهروندان شده است؟
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، اخیرا آماری قابل تامل از وضعیت مسکن پایتخت ارائه داده است. به گفته او، تا بیستم اردیبهشت ماه جاری، بیش از ۵۳ هزار و ۴۰۴ واحد مسکونی آسیب دیده شناسایی شدهاند. اگرچه شهرداری مدعی است در بخش ساختمانهایی که آسیبهای جزئی دیدهاند و بیش از ۴۰ هزار واحد را شامل میشود، پیشرفت ۸۶ درصدی داشته، اما در بخش آسیبهای متوسط اوضاع کمی نگرانکننده به نظر میرسد.
نصرالله آبادیان، معاون شهرسازی و معماری شهرداری، نیز در این خصوص ساختمانها را به چهار سطح جزئی، متوسط، کلی و بحرانی دستهبندی کرده است. با این حال، پیشرفت تنها ۲۹ درصدی در بازسازی واحدهای با آسیب متوسط نشان میدهد که چرخ بازسازی در بخشهای کلیدی چندان سریع نمیچرخد. در حالی که بخش عمده این آسیبها هزینهای زیر ۵۰۰ میلیون تومان دارد، تعلل در پرداختها و تکمیل پروژهها باعث شده است که هنوز ۶ هزار و ۶۸۰ نفر از آسیبدیدگان در ۴۶ هتل ساکن باشند. اسکان طولانیمدت در هتلها نه تنها هزینهای سنگین بر دوش بیتالمال میگذارد، بلکه به گفته برخی کارشناسان نشاندهنده ضعف در تامین مسکن موقت یا تسریع در پرداخت ودیعههاست. شهرداری وعده داده که تا پایان خرداد این واحدها را تحویل دهد، اما باید دید آیا این وعده هم مثل بسیاری از پروژههای دیگر مشمول زمان خواهد شد یا خیر.
محسن هرمزی، معاون حملونقل و ترافیک شهرداری، در پاسخ به انتقادات، عملکرد این دوره را «بینظیر» توصیف میکند. او معتقد است توسعه ۴۲ کیلومتر مترو در این دوره، یک حد نصاب جدید است. هرمزی با اشاره به شکاف میان تورم و قیمت بلیت میگوید: «امسال نرخ بلیت ۲۵ درصد افزایش داشته در حالی که تورم بیش از ۴۰ درصد بوده است. مبالغی که از شهروندان دریافت میشود بسیار ناچیز است.»
او با این حال اجرای طرح رایگان شدن دائمی را منوط به بررسی دقیق تمام ابعاد میداند. هرمزی به صراحت اعلام کرده است که منابع مالی فعلی مترو تنها صرف نگهداشت و حقوق نیروها میشود و برای رایگان شدن کامل، نیاز به «منابع درآمدی پایدار» است. این سخنان نشان میدهد که حتی درون بدنه شهرداری نیز بر سر امکانسنجی طرحهای بلندپروازانه شهردار، نوعی تردید و احتیاط کارشناسی وجود دارد. او همچنین تاکید کرده است که با وجود توسعه مترو، هیچ تعدیل نیرویی در بخش بلیتفروشی رخ نخواهد داد، چرا که هر ایستگاه جدید به نیروی انسانی تازه نیاز دارد.
علیرضا زاکانی معتقد است که دشمن با فشار اقتصادی به دنبال توقف سازندگی است، اما او با افتتاح ایستگاه متروی تختی در جنوب شرق تهران، به دنبال اثبات خلاف این مدعاست. ایستگاه ورزشگاه تختی که به عنوان یکی از بزرگترین ایستگاههای متروی منطقه شناخته میشود، در حالی به بهرهبرداری رسید که به گفته شهردار، منطقه به دلیل ماهیت نظامیاش زیر بیشترین حجم حملات بود.
این ایستگاه با ۱۹ هزار مترمربع زیربنا، آخرین قطعه از پازل خط ۷ متروی تهران است. با افتتاح آن، ۲ کیلومتر به طول خط اضافه شده و ظرفیت جابهجایی مسافر در این خط ۲۵ درصد افزایش یافته است. یکی از نکات فنی برجسته این پروژه، اصلاح سوزن خط در انتهای مسیر است که زمان سیر قطارها را ۵۰ درصد کاهش داده است. اما نکته قابل تامل، هزینه ۶ هزار میلیارد تومانی (۶ همت) این پروژه است. اگرچه ساخت چنین سازه عظیمی در زمان جنگ یک دستاورد مهندسی محسوب میشود، اما منتقدان میگویند تمرکز بر پروژههای بزرگ نباید باعث غفلت از تجهیزات جزئی اما حیاتی مانند پلهبرقیها شود؛ موضوعی که زاکانی در پاسخ به آن مدعی شده ۲۳ نقطه فاقد پلهبرقی را در این دوره مجهز کردهاند.
ایستگاه تختی علاوه بر ابعاد فنی، از نظر معماری نیز ادعا دارد که هویتی بومی و متناسب با فضای ورزشی منطقه دارد. این ایستگاه که با همکاری قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا ساخته شده، از طریق تهاتر با وزارت ورزش به سرانجام رسیده است. شهرداری امیدوار است با راهاندازی این ایستگاه، بنبست رفاهی شهرکهای متعدد این محدوده را بشکند و ورزشگاه تختی را دوباره به چرخه خدمترسانی بازگرداند. اما باید پرسید آیا مدیریت شهری فکری برای دسترسیهای پیرامونی و ترافیک احتمالی ناشی از جذب سفر به این نقطه کرده است یا خیر؟
مدیریت شهری تهران وعده داده است که طی پنج سال آینده، تعداد ایستگاهها را به ۳۰۴ و طول خطوط را به ۵۱۷ کیلومتر برساند. هرمزی در این باره میگوید قرارداد تامین ۱۱۸۴ واگن با همکاری وزارت کشور نهایی شده و ساخت آنها در چین آغاز شده است. تاکنون دو رام قطار تکمیل شده و قرار است از ماه چهارم سال، روند ورود واگنها به ماهانه سه تا چهار قطار برسد. همچنین قرارداد ساخت ۱۱۳ رام قطار ملی نیز وارد مرحله اجرا شده است. اما مشکل همیشگی انتقال واگنها و بودجههای نگهداشت، همچنان سایه خود را بر سر این وعدهها حفظ کرده است.
عملکرد شهرداری تهران در اردیبهشت ۱۴۰۵، ترکیبی از تلاش برای بازسازی و اصرار بر توسعه زیرساختی است. با این حال، تناقض میان رایگان کردن خدمات (که بار مالی سنگینی دارد) و پروژههای میلیاردی مترو، نشاندهنده نوعی عدم تعادل در اولویتبندیهاست. در حالی که مردم در هتلها منتظر بازگشت به خانههای نیمهکاره خود هستند، افتتاح ایستگاههای مجلل مترو اگرچه لازم است، اما کافی نیست. شهرداری تهران باید میان «نمایش قدرت سازندگی» و «حل مشکلات روزمره آسیبدیدگان جنگ» توازنی دقیق ایجاد کند. شفافیت در نحوه پرداخت ودیعههای مسکن و اجتناب از تصمیمات احساسی در حوزه حملونقل، کلید جلب اعتماد شهروندانی است که این روزها بیش از هر چیز به آرامش و سقف پایدار نیاز دارند.
در کنار بحث داغ بازسازی، مقوله دیگری که این روزها به شدت حاشیهساز شده، طرح رایگان شدن حملونقل عمومی است. زاکانی با نگاهی که برخی منتقدان آن را پوپولیستی و برخی دیگر حمایتی مینامند، به دنبال رایگان کردن مترو و بیآرتی تا پایان زمان جنگ و حتی برای همیشه است. اما این پیشنهاد با سد محکم شورای شهر برخورد کرده است. شورا که نگران تامین بودجه و نگهداشت شبکه فرسوده حملونقل است، تنها با یک هفته رایگان بودن موافقت کرد.
اکنون این طرح تا یکشنبه ۲۷ اردیبهشت تمدید شده است، اما چالش اصلی در ریشههای اقتصادی این تصمیم نهفته است. شهرداری مدعی است که این طرح باعث کاهش ۳ میلیون لیتری مصرف سوخت در تهران شده است، اما منتقدان میپرسند در شهری که متروی آن همین حالا هم با کمبود شدید واگن و خرابی پلهبرقیها دست و پنجه نرم میکند، حذف درآمد بلیتفروشی چه تاثیری بر کیفیت خدمات خواهد داشت؟
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا