سه شنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
مالاریای «فالسیپارم» بهعنوان خطرناکترین نوع مالاریا ۹۲ درصد کاهش داشته است، اما حالا در ایران چقدر شیوع دارد؟
به گزارش سرمایه فردا، خیلی وقت بود که وقتی اسم مالاریا میآمد، فکر میکردیم حذف کردنش از ایران فقط یک آرزوی قشنگ است که شاید هیچوقت رنگ واقعیت به خودش نگیرد. اما امروز خبرهای خوبی از راه رسیده است. دکتر قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، حرفهای امیدوارکنندهای زده است.
او میگوید حذف مالاریا در کشور ما دیگر فقط یک خواب و خیال نیست؛ بلکه یک هدف کاملاً دستیافتنی است که امروز از هر زمان دیگری به آن نزدیکتر شدهایم. در واقع ما الان در مرحلهای هستیم که نباید به موفقیتهای قبلی راضی شویم. این موفقیتها نباید نقطه پایان ما باشند، بلکه باید مثل یک سکوی پرش عمل کنند تا بتوانیم آن گام نهایی و آخر را برداریم و برای همیشه پرونده مالاریا را در ایران ببندیم.
قبل از اینکه سراغ آمارهای خوشحالکننده برویم، بد نیست یک یادآوری بکنیم که این بیماری اصلا چی هست. مالاریا یک بیماری قدیمی است که از طریق نیش یک پشه به اسم «آنوفل» منتقل میشود. این پشه وقتی کسی را نیش میزند، انگل را وارد خون میکند و بعدش تب و لرزهای شدید و دردهای وحشتناک سراغ آدم میآید. سالهای سال، این بیماری توی ایران و کل دنیا قربانی میگرفت و خیلیها را از پا درمیآورد. اما خبری که این روزها شنیده میشود، مثل یک نسیم خنک توی دل تابستان است: ایران دارد به طور کامل با مالاریا خداحافظی میکند.
اگر بخواهیم به کل دنیا نگاه کنیم، باید بگوییم که مالاریا هنوز در خیلی از کشورهای دنیا، مخصوصا در آفریقا و بخشهایی از جنوب شرق آسیا، دارد جولان میدهد. سازمان جهانی بهداشت همیشه نگران این مناطق است چون هنوز سالانه هزاران نفر به خاطر این بیماری جانشان را از دست میدهند. اما نکته جالب اینجاست که ایران در این نقشه جهانی، وضعیتش خیلی فرق کرده است. در حالی که خیلی از کشورها هنوز دارند با پشهها میجنگند، ایران توانسته کمر این بیماری را بشکند.
دکتر مرادی تاکید میکند که امسال شعار جهانی روز مالاریا خیلی محکم و قاطع انتخاب شده: «پایبند به پایان مالاریا: اکنون میتوانیم و باید دستبهکار شویم». این شعار یک یادآوری جدی به کل دنیاست که دیگر بهانه نداریم. امروز دنیا ابزارهای علمی، فنی و عملیاتی لازم را دارد تا کار مالاریا را یکسره کند. دیگر کسی نمیپرسد «آیا میشود؟»، بلکه سوال اصلی این است که «چه زمانی و با چه قاطعیتی قرار است این کار را تمام کنیم؟»
اگر به سال گذشته برگردیم، یادمان میآید که شعارها روی سه کلمه مهم میچرخید: روشهای جدید، سرمایهگذاری دوباره و مسئولیت اجتماعی. حرف حساب این بود که اگر پول نباشد، اگر روشها قدیمی بماند و اگر مردم پای کار نیایند، حذف مالاریا متوقف میشود. اما حالا در سال ۲۰۲۶ (اردیبهشت ۱۴۰۵)، ایران توانسته از آن مرحله آمادگی بگذرد و به مرحله اقدام فوری برسد. تلاشهایی که در این چند سال انجام شد، حالا نتیجه داده و ما را در موقعیتی قرار داده که میتوانیم با اطمینان بگوییم به پایان راه نزدیک هستیم.
وقتی به آمارهای رسمی نگاه میکنیم، متوجه میشویم که پشت این حرفها، واقعیتهای محکمی وجود دارد. در سال ۱۴۰۳، ما در کل کشور حدود ۷ هزار و ۳۴۰ مورد ابتلا به مالاریا داشتیم. اما فقط یک سال بعد، یعنی در سال ۱۴۰۴، این عدد به طرز عجیبی پایین آمد و به ۲ هزار و ۱۰ مورد رسید. این یعنی در عرض فقط یک سال، ابتلای به مالاریا ۷۳ درصد کم شده است.
این کاهشِ چشمگیر اتفاقی نبوده؛ بلکه نتیجه سالها کار شبانهروزی برای تشخیص سریع بیماری، درمان به موقع، مراقبتهای همیشگی و کنترل پشهها در مناطق آلوده بوده است. جالبتر اینجاست که مالاریای نوع «فالسیپارم» که خیلی خطرناکتر است، ۹۲ درصد کاهش داشته و انتقال محلی بیماری هم ۶۲ درصد کمتر شده است. یعنی پشههای داخلی دیگر قدرت قبل را برای پخش کردن بیماری ندارند.
با اینکه آمارها خیلی خوب است، اما دکتر مرادی هشدار میدهد که داستان هنوز تمام نشده است. بخش بزرگی از مالاریایی که در ایران دیده میشود، در واقع از خارج از مرزها وارد میشود. اینجاست که اهمیت مرزهای شرقی و جنوب شرقی کشور مشخص میشود. آنجا خط مقدم اصلی ماست. همکاران نظام سلامت در سیستان و بلوچستان و مناطق اطراف، زیر گرمای طاقتفرسا و در شرایط سخت جغرافیایی و اقتصادی، دارند مثل سربازان گمنام میجنگند تا نگذارند دوباره چراغ مالاریا در ایران روشن شود. آنها با تمام چالشهای اجتماعی دست و پنجه نرم میکنند تا این بیماری از مرزها عبور نکند و دوباره در کل کشور پخش نشود.
حذف کامل یک بیماری هیچوقت راحت نیست. در کنار مواردی که از مرزها وارد میشود، مشکلات دیگری هم وجود دارد. تغییرات آب و هوایی، جابهجایی زیاد جمعیت، تبعات جنگهای منطقهای و حتی فشار تحریمهای اقتصادی، همگی مثل سنگهایی هستند که جلوی پای ما ریخته شدهاند. تحریمها دسترسی به برخی داروها و تجهیزات را سخت میکند و تغییرات اقلیمی هم باعث میشود پشهها در جاهای جدیدی رشد کنند. دکتر مرادی معتقد است برای گذشتن از این موانع، فقط وزارت بهداشت کافی نیست. ما نیاز به یک اتحاد همگانی داریم؛ یعنی همه دستگاهها باید پای کار بیایند و همکاریهای بینالمللی و منطقهای هم بیشتر شود تا این گام آخر با موفقیت برداشته شود.
خوشبختانه حالا میتوان ادعا کرد که ایران در حال نوشتن فصل آخر کتاب مالاریا در این سرزمین است. ما از مرحله آرزو گذشتهایم و حالا در مرحله عمل هستیم. حذف مالاریا نه تنها باعث سلامت جامعه میشود، بلکه نشاندهنده قدرت سیستم بهداشتی کشور در برابر بحرانهاست. اکنون زمان آن است که همه با هم، با پایداری در تامین منابع و اتحاد بینبخشی، این مسیر را تا انتها برویم. حذف مالاریا در ایران، سهم بزرگ ما برای ساختن جهانی است که در آن دیگر هیچ کودکی به خاطر نیش یک پشه، جانش را از دست ندهد. بیایید این گام نهایی را با قدرت برداریم تا برای همیشه از شر این بیماری قدیمی خلاص شویم.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا