دلایل جهش ثروت خانواده ترامپ

رامتین لطیفی: در تاریخ ۲۵۰ ساله ایالات متحده، روسای‌جمهور بارها متهم به سوءاستفاده از قدرت، رانت سیاسی یا نزدیکی بیش از حد به ثروت و سرمایه شده‌اند؛ از رسوایی واترگیت گرفته تا پرونده‌های مالی خانواده‌های سیاسی واشنگتن. اما منتقدان می‌گویند آنچه امروز در دوران دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ رخ می‌دهد، از همه نمونه‌های پیشین فراتر رفته و مرز میان قدرت سیاسی و منافع شخصی را به شکلی بی‌سابقه درهم شکسته است. ترامپ نه‌تنها برخلاف سنت دهه‌های اخیر، از امپراتوری تجاری خانوادگی خود فاصله نگرفت، بلکه همزمان با حضور در کاخ سفید، شبکه‌ای گسترده از پروژه‌های ملکی، سرمایه‌گذاری‌های مالی و فعالیت‌های رمزارزی را حفظ و حتی گسترش داد؛ روندی که به گفته منتقدان، ریاست‌جمهوری آمریکا را وارد قلمرویی کرده که پیش‌تر حتی تصورش نیز دشوار بود.

ریاست‌جمهوری به‌مثابه برند تجاری

در دوره‌های گذشته، همه روسای‌جمهور آمریکا تلاش می‌کردند میان مسئولیت عمومی و دارایی شخصی خود دیوار بلندی ایجاد کنند. پس از رسوایی واترگیت، حساسیت افکار عمومی نسبت به فساد سیاسی به اندازه‌ای بالا رفت که روسای‌جمهور ناچار شدند ساختارهای پیچیده اخلاقی و حقوقی برای جلوگیری از تعارض منافع ایجاد کنند. جیمی کارتر، مزرعه مشهور بادام‌زمینی خود را به صندوق امانی کور سپرد تا هیچ دخالتی در مدیریت آن نداشته باشد. رونالد ریگان، خاندان بوش، بیل کلینتون و حتی باراک اوباما نیز تلاش کردند دارایی‌هایشان را از تصمیمات دولتی جدا نگه دارند. اما ترامپ مسیر متفاوتی را انتخاب کرد؛ مسیری که به گفته تحلیلگران، نه‌تنها عرف سیاسی واشنگتن را شکست، بلکه تعریف تازه‌ای از رابطه ثروت و قدرت در آمریکا ساخت. خود ترامپ در گفت‌وگویی با روزنامه نیویورک‌تایمز گفته بود: «در دوره اول اجازه ندادم بچه‌هایم تجارت کنند و هیچ اعتباری هم نصیبم نشد.» جمله‌ای که از نگاه منتقدان، به‌خوبی فلسفه سیاسی و اقتصادی او را توضیح می‌دهد.

مصونیت دائمی مالیاتی

یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های این ماجرا، توافق حقوقی تازه‌ای است که وزارت دادگستری آمریکا در پرونده شکایت ۱۰ میلیارد دلاری ترامپ علیه اداره مالیات آمریکا تنظیم کرده است. براساس این توافق، دولت فدرال برای همیشه از بررسی و پیگیری اظهارنامه‌های مالیاتی پیشین ترامپ، خانواده او و سازمان ترامپ منع می‌شود؛ بندی کم‌سابقه که بسیاری از حقوقدانان آن را نوعی «مصونیت مادام‌العمر مالیاتی» توصیف کرده‌اند. نکته جنجالی‌تر آن است که این توافق را تاد بلانش امضا کرده؛ فردی که پیش‌تر وکیل شخصی ترامپ بوده و اکنون به‌عنوان دادستان کل موقت فعالیت می‌کند. منتقدان می‌گویند در این پرونده، ترامپ هم شاکی بوده، هم رئیس دولتی که طرف دعوا محسوب می‌شود. در تاریخ معاصر آمریکا، هیچ رئیس‌جمهوری چنین سطحی از محافظت حقوقی برای خود و خانواده‌اش ایجاد نکرده بود.

برج‌های ترامپ؛ از جده تا عمان

در حالی که ترامپ بار دیگر در کاخ سفید مستقر شده، سازمان ترامپ توسعه پروژه‌های بین‌المللی خود را با سرعت ادامه می‌دهد. براساس گزارش نهادهای ناظر، اکنون ۲۵ پروژه ملکی با برند ترامپ در ۱۲ کشور مختلف در حال توسعه است؛ رقمی که بیش از سه برابر تعداد پروژه‌های خارجی ترامپ پیش از بازگشتش به قدرت محسوب می‌شود. در میان این پروژه‌ها، برج یک میلیارد دلاری «ترامپ پلازا» در شهر جده عربستان و پروژه ۵۰۰ میلیون دلاری «ترامپ اینترنشنال» در عمان بیش از همه توجه‌ها را جلب کرده‌اند. منتقدان می‌گویند وقتی رئیس‌جمهور آمریکا همزمان در کشورهایی سرمایه‌گذاری می‌کند که با دولت او روابط سیاسی و امنیتی دارند، تشخیص مرز میان دیپلماسی و منافع شخصی دشوار می‌شود. با این حال، سازمان ترامپ تأکید می‌کند مدیریت شرکت‌ها در اختیار پسران او، دونالد ترامپ جونیور و اریک ترامپ قرار دارد و هیچ تخلف قانونی رخ نداده است. این سازمان همچنین مدعی است مشتریان خارجی تنها به دلیل اعتبار برند ترامپ جذب این پروژه‌ها می‌شوند.

رمزارز؛ معدن طلای تازه خانواده ترامپ

شاید هیچ حوزه‌ای به اندازه بازار رمزارزها باعث جهش ثروت ترامپ نشده باشد. براساس گزارش‌ها، فعالیت‌های رمزارزی خانواده ترامپ طی تنها ۱۶ ماه، سودی بیشتر از کل درآمد امپراتوری املاک ترامپ بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۷ ایجاد کرده است. ترامپ سال گذشته «قانون جینیوس» را امضا کرد؛ قانونی که چارچوب رسمی فعالیت استیبل‌کوین‌ها و بازار رمزارز را در آمریکا گسترش داد. منتقدان می‌گویند این قانون درست در زمانی تصویب شد که خانواده ترامپ خود به‌طور مستقیم در بازار رمزارز فعال بودند. یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌ها مربوط به شرکت «ورلد لیبرتی فایننشال» است؛ شرکتی که طبق گزارش‌ها، تنها چند روز پیش از آغاز ریاست‌جمهوری ترامپ، سرمایه‌گذاری محرمانه ۵۰۰ میلیون دلاری از سوی مشاور امنیت ملی امارات دریافت کرده بود. دو ماه بعد، دولت ترامپ مجوز فروش صدها هزار تراشه پیشرفته هوش مصنوعی به امارات را صادر کرد؛ تصمیمی که دولت پیشین آمریکا به دلیل نگرانی از انتقال فناوری به چین، متوقف کرده بود.

معامله‌گر بزرگ کاخ سفید

گزارش‌ها همچنین نشان می‌دهد ترامپ به فعال‌ترین معامله‌گر بورسی تاریخ روسای‌جمهور آمریکا تبدیل شده است. تنها در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶، حدود ۳۷۰۰ معامله سهام از طریق حساب‌های مدیریت‌شده مرتبط با دارایی‌های او انجام شده است. در میان این معاملات، نام شرکت‌های بزرگی چون انویدیا، پالانتیر، لاکهید مارتین، نورثروپ گرومن و … دیده می‌شود؛ شرکت‌هایی که به طور مستقیم از سیاست‌های دفاعی و فناوری دولت آمریکا تأثیر می‌پذیرند. برای مثال، پرتفوی ترامپ سهام انویدیا را همزمان با صدور مجوز فروش تراشه‌های پیشرفته این شرکت به چین خریداری کرده بود. همچنین گزارش شده که او سهام پالانتیر را اندکی پیش از تمجید علنی از این شرکت در شبکه اجتماعی خود خریداری کرده است. درپایان باید بگوییم براساس برآورد مجله فوربز، ثروت خالص ترامپ اکنون به ۶.۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به ۲.۴ میلیارد دلار سال ۲۰۲۱ جهشی چشمگیر نشان می‌دهد.