کلهر آزاد: رابرت کیوساکی، نویسنده پرفروش «پدر پولدار، پدر فقیر»، بار دیگر پیشبینیهای جسورانه خود را به اشتراک گذاشته بود: طلا ۵ هزار دلار، نقره ۵۰۰ دلار، و بیتکوین ۵۰۰ هزار دلار تا سال ۲۰۲۵.
او معتقد بود طلا، نقره و بیتکوین «پول واقعی» هستند و دلار آمریکا «پول جعلی» است. اما آیا این اعداد رویایی با واقعیتهای اقتصاد جهانی همخوانی دارند؟ اگر بیتکوین تا ۲۰۲۵ به ۵۰۰ هزار دلار برسد، ارزش بازار آن به تنهایی به ۹,۵۰۰ میلیارد دلار میرسد؛ یعنی معادل مجموع اقتصاد ژاپن و آلمان. و ارزش کل بازار رمزارزها به ۲۵,۰۰۰ میلیارد دلار میرسد؛ برابر با کل تولید ناخالص داخلی آمریکا. این در حالی است که اقتصاد جهانی در همین بازه تنها ۵ درصد رشد خواهد کرد. آیا چنین جهشی ممکن است؟ یا کیوساکی خواب دیده است؟ در حال حاضر که اواسط ۲۰۲۶ هستیم بیت کوین ۶۳ هزار دلار و اونس در محدوده ۴ هزار دلار با روند نزولی هستند و نقره هم به سمت ۶۰ دلار در روند نزولی قرار گرفته است.
رابرت کیوساکی، که سالهاست به عنوان یک منتقد سرسخت سیستم پولی مبتنی بر دلار شناخته میشود، آخرین پیشبینیهای خود را به اشتراک گذاشته است. به اعتقاد او، طلا تا سال ۲۰۲۵ به ۵,۰۰۰ دلار، نقره به ۵۰۰ دلار، و بیتکوین به ۵۰۰,۰۰۰ دلار خواهد رسید. او قبلاً توضیح داده که طلا، نقره و بیتکوین «پول واقعی» هستند، در حالی که دلار آمریکا «پول جعلی» است که مدام چاپ میشود و ارزش خود را از دست میدهد.
کیوساکی تأکید کرده است که او یک «سرمایهگذار» بیتکوین است، نه یک «معاملهگر». بنابراین وقتی قیمت بیتکوین به پایینترین حد خود میرسد، او هیجانزده میشود و فرصت خرید بیشتر میبیند. این رویکرد بلندمدت، با فلسفه سرمایهگذاری او در کتاب «پدر پولدار، پدر فقیر» همخوانی دارد: داراییهای مولد و ارزشمند را بخر و نگه دار.
اما سوال اساسی اینجاست: آیا چنین ارقامی با واقعیتهای اقتصادی، ریاضی و منطقی سازگار هستند؟ بیایید یک بررسی ساده انجام دهیم.
در حال حاضر، ارزش کل بازار رمزارزهای شناخته شده حدود ۱,۱۱۵ میلیارد دلار است. ارزش امروز بیتکوین (با قیمت حدود ۲۴,۵۰۰ دلار) حدود ۴۷۵ میلیارد دلار است. یعنی بیتکوین به تنهایی ۴۳ درصد از ارزش کل این بازار را در اختیار دارد. مابقی متعلق به اتریوم، تتر، بیانبی و هزاران رمزارز دیگر است.
حالا فرض کنیم پیشبینی کیوساکی محقق شود و بیتکوین تا سال ۲۰۲۵ به ۵۰۰,۰۰۰ دلار برسد. با فرض ثابت ماندن تعداد بیتکوینهای استخراجشده (حدود ۱۹ میلیون واحد)، ارزش بازار بیتکوین به تنهایی به ۹,۵۰۰ میلیارد دلار میرسد. این عدد معادل مجموع تولید ناخالص داخلی دو کشور ژاپن (حدود ۴,۲۳۰ میلیارد دلار) و آلمان (حدود ۴,۰۷۰ میلیارد دلار) است. دو اقتصاد بزرگ صنعتی جهان، جمعاً.
اما کیوساکی فقط به بیتکوین بسنده نکرده است. پیشبینی او از رشد نقره و طلا نیز به همین اندازه جسورانه است. طلا از حدود ۱,۹۰۰ دلار فعلی به ۵,۰۰۰ دلار (رشد ۱۶۳ درصدی) و نقره از حدود ۲۳ دلار به ۵۰۰ دلار (رشد بیش از ۲,۰۰۰ درصدی) خواهد رسید. اگر این رشد محقق شود، طبیعتاً سایر رمزارزها نیز پشت سر بیتکوین حرکت خواهند کرد. در این صورت، ارزش کل بازار رمزارزها میتواند به ۲۵,۰۰۰ میلیارد دلار برسد. یعنی معادل کل تولید ناخالص داخلی آمریکا در سال ۲۰۲۲.
برای درک بزرگی این اعداد، نگاهی به آمارهای اقتصاد جهانی بیندازیم. تولید ناخالص داخلی جهانی در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۰۴,۰۰۰ میلیارد دلار بود. رشد اقتصادی جهان در سالهای اخیر حدود ۲ درصد در سال بوده است (برای سال ۲۰۲۳، صندوق بینالمللی پول رشد ۱.۷ درصدی پیشبینی کرده است). یعنی طی سه سال (۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵)، اقتصاد جهان جمعاً حدود ۵ درصد رشد خواهد کرد و به حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵ هزار میلیارد دلار خواهد رسید.
حالا پیشبینی کیوساکی میگوید ارزش بازار رمزارزها تا ۲۰۲۵ به ۲۵ هزار میلیارد دلار میرسد. یعنی رقمی که حدود ۲۲ تا ۲۳ درصد از کل اقتصاد جهان را تشکیل میدهد. و این رشد، در مقایسه با رشد اقتصاد جهان، حدود ۴۰۰ برابر سریعتر از نرخ رشد اقتصادی است. بیتکوین قرار است ۲۰ برابر شود (یعنی ۲,۰۰۰ درصد رشد)، در حالی که اقتصاد جهان تنها ۵ درصد رشد میکند.
آیا چنین چیزی ممکن است؟ اگر تاریخچه رشد اقتصادی کشورهای مختلف را بررسی کنید (از کشورهای آسیای جنوب شرقی گرفته تا کشورهای در حال توسعه)، کمتر از انگشتان دو دست کشورهایی را پیدا خواهید کرد که رشد اقتصادی ۲۰ درصدی را حتی برای یک سال تجربه کردهاند. نرخ رشد پایدار بالای ۵ درصد، خودش یک استثناست. رشد ۲,۰۰۰ درصدی در سه سال برای یک دارایی، در تاریخ اقتصاد بیسابقه است.
فرض کنیم پیشبینی کیوساکی محقق شود. چه اتفاقی میافتد؟ وقتی قیمت رمزارزها بالا میرود، یعنی شما با همان مقدار رمزارز میتوانید بیشتر خرج کنید. یعنی قدرت خرید دارندگان رمزارز به طور باورنکردنی افزایش مییابد. این یعنی پتانسیل تقاضا در جهان به شدت بالا میرود. بر اساس محاسبات ما، این افزایش تقاضا حدود ۴۰۰ برابر آهنگ رشد تولید ناخالص جهان خواهد بود.
در چنین سناریویی، اگر عرضه کالا و خدمات نتواند همگام با این رشد تقاضا افزایش یابد (که قاعدتاً نمیتواند، چون اقتصاد جهان تنها ۵ درصد رشد میکند)، نتیجه چیزی جز «تورم سنگین» نخواهد بود. یعنی هر دلاری که مردم در جیب دارند، ارزشش کمتر میشود. این دقیقاً همان چیزی است که کیوساکی از آن فرار میکند (تورم ناشی از چاپ پول)، اما حالا به شکلی دیگر بازمیگردد: تورم ناشی از افزایش بیپشتوانه قدرت خرید یک گروه خاص (دارندگان رمزارز).
جامعهای که عدهای یک شبه ثروتمند میشوند و بقیه مردم با همان درآمدهای قبلی خود مواجه هستند، به سرعت دچار شکاف طبقاتی، ناآرامی اجتماعی، و در نهایت فروپاشی نظم اقتصادی میشود. پس شاید رویای بیتکوین ۵۰۰ هزار دلاری، برای کل اقتصاد جهان یک کابوس باشد.
نویسنده این تحلیل اما با کیوساکی مخالف است. به اعتقاد او، رفته رفته بانکهای مرکزی همه کشورها به سمت استفاده بیشتر از رمزارزها و فناوری رمزنگاری خواهند رفت. اما این رمزارزها، رمزارزهای «متمرکز» و «تحت نظارت» خواهند بود، نه بیتکوین و امثال آن. ارزش هر رمزارز به پشتوانه ارزش پول ملی و شرایط کشور تولیدکننده و عرضهکننده آن بستگی خواهد داشت. در چنین فضایی، جای رمزارزهای فعلی که هیچ پشتوانه دولتی و نظارتی ندارند، به شدت تنگ خواهد شد.
یکی از فاکتورهای اصلی یک پول معتبر، «ثبات، شفافیت و پیشبینیپذیری» برای طرفین معامله است. در رمزارزهای فعلی، این موارد در پایینترین سطح ممکن قرار دارند. قیمت بیتکوین در یک سال میتواند ۵۰ درصد سقوط کند یا ۲۰۰ درصد رشد کند. هیچکس نمیتواند پیشبینی کند فردا چه میشود. چنین داراییای، چگونه میتواند نقش «پول» را ایفا کند؟ پول باید وسیلهای برای تسهیل تبادل کالا و خدمات باشد. پول جای مناسبی برای «سرمایهگذاری» نیست، چون ذاتاً مولد نیست.
نویسنده معتقد است رمزارزهای فعلی به شدت ضعیف خواهند شد و آینده روشنی برای آنها متصور نیست. او میگوید: «بنده با نظر جناب رابرت کیوساکی و موافقین رشد قیمت رمز ارزها در بلندمدت صد در صد مخالف هستم و بر این باورم که رمزارزهای فعلی به شدت ضعیف خواهند شد و متاسفانه آینده روشنی برای این رمزارزهای فعلی متصور نبوده و اینها را به زوال میبینم.»
کیوساکی یک سرمایهگذار باهوش و یک نویسنده موفق است، اما پیشبینیهای او بیشتر شبیه «رویاپردازی» است تا تحلیل اقتصادی. بیتکوین ۵۰۰ هزار دلاری یعنی ارزشی معادل اقتصاد ژاپن و آلمان. آیا واقعاً بیتکوین میتواند نقشی بزرگتر از دو اقتصاد صنعتی جهان ایفا کند؟ آیا جامعه جهانی اجازه میدهد یک دارایی خصوصی و غیرمتمرکز به این بزرگی، بدون نظارت و کنترل، بر اقتصاد جهان سایه بیندازد؟
به نظر میرسد پاسخ منفی است. رمزارزها احتمالاً در آینده به عنوان یک «کلاس دارایی» باقی خواهند ماند، اما نه با این رشد افسانهای و نه با این حجم از نوسان. بانکهای مرکزی رمزارزهای خود را منتشر خواهند کرد، دولتها نظارتهای شدیدتری اعمال خواهند کرد، و بیتکوین احتمالاً به یک «طلای دیجیتال» با نوسانات کمتر تبدیل خواهد شد. اما ۵۰۰ هزار دلار؟ شاید فقط در رویاهای کیوساکی.
بانک اقتصاد نوین در شرایط اقتصادی پرتنش و با وجود جنگ و تحریم، عملکرد نسبتاً…
بورس فعلاً در یک ابرخوشبینی عجیب قرار گرفته که چشم و گوشمان به روی بسیاری…
خط سیر چهارساله سبد مخارج شهری نشان میدهد که جامعه، سلامت خود را فدای مسکن…
جریان ورودی ارز به کشور، جریان خروجی ارز برای واردات، و جریان ذخایر ارزی قابل…
در مقایسه با میانگین صنعت بانکی، وپست یکی از گزینههای نسبتاً قابل قبول محسوب میشود.…
اگر اقتصاد آمریکا واقعاً قدرتمند بماند و فدرال رزرو نرخ بهره را تا سال ۲۰۲۷…