آیا فروش خودرو در TAL درست بود؟

حسن کاظم زاده: مدتی است معاملات TAL که بعد از تایم اصلی روی قیمت پایانی نمادها انجام می شود، در بورس ایران راه اندازی شده است. در این معاملات پس از پایان زمان اصلی، کلیه خرید و فروش ها در قیمت پایانی آن روز صورت می گیرد. نبود معاملات پس از زمان اصلی، یکی از کاستی های بورس ایران در سالهای گذشته بود که بالاخره پارسال این کمبود برطرف شد.

روز چهارشنبه نماد خودرو و کلا گروه خودرویی در محدوده ی صفر تابلو و حتی منفی معامله می شدند که در نیم ساعت آخر بازار با شایعه ی نزدیک بودن واگذاری سهام تودلی خساپا، ابتدا نمادهای مربوط به این خودرو ساز مثل وساپا و غیره صف خرید شدند و بعد از آن جو مثبت معاملات به گروه خودرو نیز سرایت کرد و خودرو نیز صف خرید شد و با نزدیک به ۲ میلیارد سهم (کمی بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان) صف بسته شد. اما در معاملات TAL این نماد که در قیمت پایانی چهارشنبه (دو درصد کمتر از صف خرید) حدود ۱۱ میلیارد سهم عرضه شد که تماما توسط متقاضیان خریداری شد.

اما سوال اینجاست که آیا این عرضه دو درصد پایین تر از صف خرید و در قیمت پایانی درست بود؟! باید گفت به دلایل زیر بله.

۱) خودرو چهارشنبه معاملات متعادلی داشت و در نهایت با شایعه مذکور ۲ میلیارد صف خرید شد، اگر فروشنده صف خرید را در تابلو اصلی عرضه می کرد، بسیاری به این موضوع معترض می شدند. عرضه خارج از تایم که خرید در آن برای عموم آزاد است، تابلو معاملات عادی را تحت تاثیر قرار نمی دهد.

۲) فروشنده ی اصلی احتمالا صندوق توسعه و یا تثبیت بوده اند. وزن گروه خودرو، خصوصا نماد خودرو در پرتفو این دو صندوق، خصوصا توسعه بسیار بالاست و این دو صندوق از فرصت های مختلف، با مدیریت اثرات بر تابلو معاملات و با کمترین تبعات باید سعی کنند وزن این گروه را در سبدشان کاهش داده و متناسب با وزن آنها در کل بورس کنند.

۳) معاملات TAL برای مدیریت اثر بازار (Market Impact) درست شده است. یعنی فروشنده های بزرگ به جای تابلو اصلی، فروش های خود را به متقاضیان خارج از تایم بازار انجام دهند. این خریداران می توانند عمده یا خرد باشند، اما امتیاز ویژه ای برای کسی در نظر گرفته نشده است که تصور بر رانت خواری شود. به این شکل اثر بر بازار تا حدود زیادی حل شده است.

۴) در TAL تقریبا ۱۱ میلیارد سهم فروخته شد، در حالی که در پایان معاملات خودرو ۲ میلیارد صف خرید بود. پس فروشنده اعم از صندوق توسعه و یا  تثبیت و دیگران، نمی توانستند این حجم از خودرو را در صف خرید عرضه کنند و نقدینگی لازم برای وظایف دیگرشان را تامین کنند.

۵) خریداران در TAL با قبول ریسک آخر هفته و شرایط جنگی اقدام به خرید خودرو کرده اند. (به دلیل شرایط بنیادی صنعت در حال حاضر علاقه ای به صنعت ندارم و در سمت خرید یا فروش نبودم)  تا همین دیشب همه منتظر ادامه درگیری بودند و الان البته منتظر تفاهم در هفته ی آتی. ممکن است تا شب یا فردا باز هم شرایط عوض شود. اگر جو منفی شود، یکی از اولین نمادهای صف فروش خودرو خواهد بود پس خریدار ریسک کرده است و در TAL روی قیمت پایانی چهارشنبه سهم را خریداری کرده است. خریداری که عام است و دسترسی به این معاملات از طریق آنلاین های معمولی نیز وجود دارد تنها باید نماد۳ هر نماد را سرچ کرده و واردش شویم. لذا تصور اینکه یک فرصت ویژه ی بدون ریسکی برای عده ای وجود داشته، اشتباه است.

ممکن است گروهی با این نکات موافق نباشند، اما باید قبول کرد هر چقدر وزن و حضور صندوق توسعه و تثبیت در نمادهای گروه خودرو کاهش پیدا کند، هم به نفع این گروه است و هم به نفع کلیت بازار.