به گزارش سرمایه فردا، تنگه هرمز این روزها بیش از هر زمان دیگری در مرکز توجه جهان قرار دارد. بسته شدن این آبراه استراتژیک در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، زنجیره تأمین انرژی جهانی را با شوکی بیسابقه مواجه کرده است. اما سوال اینجاست: کدام کشورها واقعاً بیشترین ضربه را از این بحران میخورند؟ پاسخ را باید در نقشه وابستگی به گاز عبوری از تنگه هرمز جست. دادههای منتشر شده نشان میدهد که هند، پاکستان، تایوان، کویت، کره جنوبی و سنگاپور بیشترین آسیب را دیدهاند، در حالی که چین و اروپا به مراتب وابستگی کمتری دارند. این گزارش نگاهی دارد به جزئیات این وابستگی و پیامدهای آن برای هر کشور.
هند با ۲۸ درصد از کل مصرف گاز عبوری از تنگه هرمز، رکورددار وابستگی به این آبراه است. برای کشوری با بیش از ۱.۴ میلیارد نفر جمعیت که اقتصادش با سرعت در حال رشد است، این وابستگی یک نقطه ضعف استراتژیک بزرگ محسوب میشود. حالا با بسته شدن تنگه هرمز، هند با کمبود حاد گاز مایع روبرو شده است. صنایع پتروشیمی کاهش تولید دادهاند، رستورانها برای پخت غذا مشکل دارند و حتی کورههای سوزاندن اجساد که در فرهنگ هند جایگاه ویژهای دارند، با کمبود سوخت مواجه شدهاند. دولت هند برای جبران این کمبود، ناچار شده قیمت گاز مایع را افزایش دهد و به دنبال منابع جایگزین بگردد، اما هیچ مسیری نمیتواند جایگزین کامل تنگه هرمز شود.
پاکستان با ۲۶ درصد وابستگی به گاز عبوری از تنگه هرمز، در جایگاه دوم این رتبهبندی قرار دارد. این کشور که خود با بحرانهای اقتصادی و سیاسی دست و پنجه نرم میکند، حالا با بحران جدید انرژی هم مواجه شده است. کمبود گاز مایع در پاکستان یعنی اختلال در حملونقل، کاهش تولید در صنایع و افزایش قیمت مواد غذایی. برای کشوری که پیش از این هم با تورم بالای ۳۰ درصد روبرو بود، این بحران میتواند فاجعهبار باشد.
تایوان با ۲۷ درصد وابستگی، سومین قربانی بزرگ این بحران است. این جزیره که برای تأمین انرژی خود به شدت به واردات گاز مایع وابسته است، حالا با کمبود جدی روبرو شده. صنایع الکترونیک و نیمههادی تایوان که قلب تپنده اقتصاد این جزیره هستند، برای تولید به انرژی پایدار نیاز دارند. اختلال در تأمین گاز میتواند به کاهش تولید، تعطیلی خطوط تولید و در نهایت تضعیف جایگاه تایوان در زنجیره تأمین جهانی تراشه منجر شود.
کویت با ۲۴ درصد وابستگی، در جایگاه چهارم قرار دارد. نکته جالب اینجاست که کویت خود یک تولیدکننده بزرگ نفت و گاز است، اما به دلیل اختلال در صادرات و محدودیتهای پالایشگاهی، مجبور به واردات گاز مایع از بازارهای جهانی شده است. بسته شدن تنگه هرمز یعنی این مسیر وارداتی نیز مسدود شده و کویت با بحران تأمین انرژی برای مصارف داخلی خود مواجه شده است.
کره جنوبی با ۲۰ درصد وابستگی، پنجمین کشور آسیبپذیر این بحران است. صنایع سنگین کره از جمله فولاد، پتروشیمی و خودروسازی به شدت به انرژی پایدار وابسته هستند. کاهش تولید در این صنایع میتواند به کاهش صادرات، کاهش درآمدهای ارزی و در نهایت تضعیف اقتصاد این کشور منجر شود. بر اساس گزارشهای منتشر شده، صنایع پتروشیمی کره جنوبی میزان استفاده از ظرفیت خود را از ۸۰-۹۰ درصد به حدود ۶۰ درصد کاهش دادهاند. این یعنی یک سوم از ظرفیت تولید این صنایع بلااستفاده مانده است.
سنگاپور با ۱۸ درصد وابستگی، ششمین کشور این فهرست است. سنگاپور به عنوان یکی از بزرگترین مراکز پالایش و تجارت انرژی در جهان، نقش کلیدی در زنجیره تأمین انرژی آسیا ایفا میکند. اختلال در تأمین گاز از تنگه هرمز یعنی کاهش فعالیت پالایشگاهها، کاهش صادرات فرآوردههای نفتی و در نهایت تضعیف جایگاه سنگاپور به عنوان هاب انرژی منطقه.
چین با ۶ درصد وابستگی، در جایگاه هفتم این رتبهبندی قرار دارد. این رقم نشان میدهد چین تا چه اندازه نسبت به سایر کشورهای آسیایی در برابر بحران تنگه هرمز مقاوم است. دلایل این مقاومت چندگانه است: نخست، چین ذخایر گسترده نفت و گاز دارد. دوم، از مسیر زمینی میتواند نفت و گاز مورد نیاز خود را از روسیه و آسیای مرکزی تأمین کند. سوم، چین سرمایهگذاری گستردهای در انرژیهای تجدیدپذیر انجام داده است. بر اساس تحلیل پویان مظفری، چین بدون کاهش تولید میتواند تا ۶ ماه به تولید روی ظرفیت قبلی خود ادامه دهد. این مزیت نسبی به چین اجازه میدهد که از این بحران برای تقویت موقعیت خود در مقابل متحدان اصلی آمریکا در منطقه یعنی ژاپن و کره استفاده کند.
اروپا با ۳ درصد وابستگی، آخرین جایگاه این رتبهبندی را به خود اختصاص داده است. این رقم نشان میدهد که اروپا چقدر موفق بوده است که وابستگی خود به گاز خلیج فارس را کاهش دهد. پس از جنگ اوکراین و قطع روابط گازی با روسیه، اروپا به شدت به واردات گاز مایع از آمریکا و قطر روی آورد. حالا با بسته شدن تنگه هرمز، اروپا آسیب کمتری میبیند، اما همچنان در معرض تبعات ثانویه این بحران مانند افزایش قیمت جهانی انرژی و اختلال در زنجیرههای تأمین قرار دارد.
نقشه وابستگی به گاز عبوری از تنگه هرمز نشان میدهد که هند، پاکستان، تایوان، کویت، کره جنوبی و سنگاپور بزرگترین بازندگان این بحران هستند. این کشورها با کمبود شدید گاز مواجه شدهاند و صنایع آنها با کاهش تولید دست و پنجه نرم میکنند.
در مقابل، چین با وابستگی تنها ۶ درصد، موقعیت نسبتاً خوبی دارد و میتواند از این بحران برای تقویت موقعیت خود استفاده کند. اروپا نیز با ۳ درصد وابستگی، از آسیب مستقیم این بحران در امان مانده، اما همچنان در معرض تبعات غیرمستقیم آن قرار دارد.
نکته مهم این است که این بحران نشان داد چقدر وابستگی به یک مسیر واحد میتواند خطرناک باشد. کشورهایی که در سالهای گذشته برای تنوعبخشی به منابع انرژی خود سرمایهگذاری کردهاند، حالا از ثمرات آن بهره میبرند. کشورهایی که همچنان به یک مسیر وابسته ماندهاند، هزینه سنگینی را میپردازند.
تجربه جهان نشان میدهد که محیط زیست در دوران پساجنگ یا پسابحران، یا به حاشیه…
بلیت اکران آنلاین با احتساب مالیات به عددی رسیده که برای بسیاری از خانوادهها قابل…
تیمهای سحر با حضور در مناطق بحرانزده در زمان جنگ به آسیبدیدگان کمک میکنند تا…
کارشناسان میگویند استفاده از گونههای بومی و مقاوم به کمآبی میتواند کیفیت فضای سبز پایتخت…
پرونده قتل مشکوک یک کشاورز با نبود ادله قطعی و ناتوانی در اجرای قسامه به…
تصویری از بحران فعلی اقتصاد جهانی پیچیده است. آنچه امروز میتوان گفت این است که…