موج جدید گرانی نفت؛ بازارهای مالی در کمین طوفان

به گزارش سرمایه فردا، تنش‌های دوباره میان ایران و آمریکا، بازار جهانی انرژی را به لرزه درآورده است. قیمت نفت برنت که تا اوایل ژوئیه در کف قیمتی خود قرار داشت، از آن زمان تاکنون نزدیک به ۴۰ درصد افزایش یافته و زنگ خطر را برای اقتصاد جهانی به صدا درآورده است. هم‌زمان، تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز به پایین‌ترین سطح ممکن رسیده و کاهش موجودی ذخایر نفت جهان، بر شدت نگرانی‌ها افزوده است. این شرایط، بار دیگر چشم‌انداز نامطلوبی را برای بازارهای مالی، به‌ویژه سهام شرکت‌های فناوری، اوراق قرضه کوتاه‌مدت و حتی طلا، ترسیم کرده است؛ چرا که افزایش قیمت نفت معمولاً به معنای فشار بیشتر بر تقریباً تمام طبقات دارایی است.

افزایش قیمت انرژی؛ پیش از بازیابی از موج نخست

موج دوم افزایش قیمت انرژی، پیش از آن آغاز شده است که مصرف‌کنندگان و اقتصاد جهانی فرصت کافی برای بازیابی از موج نخست داشته باشند. درست است که طی دو ماه گذشته، نرخ تورم در بسیاری از نقاط جهان بیش از انتظار کاهش یافته، اما همچنان فاصله قابل‌توجهی با اهداف تعیین‌شده بانک‌های مرکزی دارد. در چنین شرایطی، افزایش دوباره قیمت انرژی می‌تواند مسیر کاهش تورم را معکوس کند و بانک‌های مرکزی را در تنگنایی دشوار قرار دهد.

بانک‌های مرکزی عملاً نمی‌توانند با تورمی که ریشه در تنش‌های ژئوپلیتیکی دارد مقابله کنند. افزایش نرخ بهره، تأثیر چندانی بر کاهش قیمت انرژی نخواهد داشت، اما در عوض می‌تواند خطر کندتر شدن رشد اقتصادی را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد. به عبارت دیگر، سلاح متعارف بانک‌های مرکزی در برابر تورم، در مواجهه با شوک‌های عرضه انرژی، نه تنها بی‌اثر، بلکه می‌تواند مخرب باشد.

بن‌بست سیاستی و احتمال کنترل منحنی بازده

از سوی دیگر، اگر بانک‌های مرکزی در برابر این موج جدید تورمی مقاومت کرده و نرخ بهره را افزایش ندهند، خطر دیگری در کمین خواهد بود: نرخ بازده اوراق قرضه بلندمدت ممکن است همچنان صعودی باقی بماند. این امر باعث می‌شود هزینه تأمین مالی و پرداخت بهره بدهی دولت‌ها بیش از پیش افزایش یابد و فشار بر بودجه‌های ملی را تشدید کند. تحلیلگران معتقدند که در چنین شرایطی، بانک‌های مرکزی ممکن است ناچار شوند کنترل کل منحنی بازده (Yield Curve) را در دست بگیرند؛ اقدامی که خود نشان‌دهنده عمق بحران و ناتوانی سیاست‌های متعارف در مهار آن است.

چشمانداز؛ منتظر واکنش بانک‌های مرکزی

سوال اصلی این است که بانک‌های مرکزی در برابر این موج جدید افزایش قیمت انرژی چه واکنشی نشان خواهند داد؟ آیا نرخ بهره را افزایش می‌دهند و ریسک رکود را می‌پذیرند؟ یا سکوت می‌کنند و اجازه می‌دهند تورم و هزینه‌های تأمین مالی اوج بگیرد؟ پاسخ به این سوال، مسیر بازارهای مالی را در ماه‌های آینده تعیین خواهد کرد.