بیتردید توجه به توسعه ارتباطات حرفهای، تقویت دانش تخصصی در این حوزه و حمایت از جریان گفتوگوی سازنده میان نهادهای مالی ، صنفي و جامعه، میتواند به افزایش اعتماد عمومی و پایداری نظام اقتصادی کمک کند.
مجتبی جعفری؛ جامعه شناس وپژوهشگر حوزه اصناف و کسب و کار : در کسب و کار نوین، ارتباطات تنها انتقال پیام نیست، بلکه فرآیندی برای شکلگیری فهم مشترک میان اصناف ،مشتریان و جامعه است. در چنین فضایی، فعالان حوزه ارتباطات و روابط عمومی میتوانند با تسهیل گفتوگوی عقلانی، به تقویت اعتماد عمومی و افزایش شفافیت در بازار کمک کنند.
به بهانه گرامیداشت روز ارتباطات و روابط عمومی، میتوان بار دیگر به اهمیت ارتباطات حرفهای در نهادهای اقتصادی توجه کرد.
بازار به دلیل ارتباط مستقیم با زندگی روزمره شهروندان، بیش از بسیاری از حوزههای دیگر نیازمند ارتباطاتی شفاف، دقیق و مبتنی بر اعتماد است؛ ارتباطاتی که تنها به اطلاعرسانی محدود نمیشود، بلکه زمینهساز تعامل سازنده میان اصناف، مشتریان و جامعه خواهد بود.
در این میان، نظریه «کنش ارتباطی» یورگن هابرماس چارچوبی قابل تأمل برای فهم جایگاه ارتباطات در عرصههای اجتماعی و اقتصادی ارائه میدهد. هابرماس بر اهمیت گفتوگوهای عقلانی و فهممحور تأکید میکند؛ گفتوگوهایی که هدف آنها صرفاً اقناع یا تحقق منافع ابزاری نیست، بلکه دستیابی به تفاهم متقابل و شکلگیری فهم مشترک در فضای عمومی است.
ارتباطات بازار و شکلگیری فهم مشترک
در چنین چارچوبی، ارتباطات و روابط عمومی در بازار و کسب وکار های نوین نقشی فراتر از انتقال اطلاعات دارند. فعالان این حوزه میتوانند بهعنوان تسهیلگران گفتوگوی اجتماعی عمل کنند؛ افرادی که با درک دقیق از ساختارهای بازار و نیازهای مخاطبان، زمینه شکلگیری تعامل سازنده میان اصناف و جامعه را فراهم میآورند.
از آنجا که بسیاری از سیاستها و خدمات بازار تأثیر مستقیمی بر زندگی اقتصادی مردم دارند، ترجمه مفاهیم پیچیده مالی به زبانی روشن و قابل فهم برای افکار عمومی، یکی از مهمترین کارکردهای ارتباطات حرفهای در نظام اقتصادی به شمار میآید.
«ارتباطات حرفهای در بازار زمانی معنا پیدا میکند که فراتر از اطلاعرسانی، به بستری برای گفتوگوی عقلانی و شکلگیری فهم مشترک میان اصناف و جامعه تبدیل شود.»
از اطلاعرسانی یکسویه تا تعامل اجتماعی
در نگاه هابرماسی، ارتباطات زمانی کارکرد واقعی خود را پیدا میکند که زمینه گفتوگوی دوسویه و مشارکت مخاطبان را فراهم سازد. روابط عمومی و ارتباطات بازار نیز زمانی میتواند نقش مؤثر خود را ایفا کند که از سطح اطلاعرسانی یکطرفه فراتر رود و به بستری برای شنیدن دیدگاهها و دغدغههای جامعه تبدیل شود.
در این مسیر چند مؤلفه اهمیت اساسی دارد؛ از جمله ارتقای دانش تخصصی فعالان ارتباطات برای تحلیل دقیق مسائل بازار، ترجمه مفاهیم تخصصی به زبان قابل فهم برای افکار عمومی، ایجاد فضای گفتوگوی سازنده میان اصناف، رسانهها و مشتریان و تقویت شفافیت و پاسخگویی در نظام اقتصادی.
چنین رویکردی به تدریج میتواند به شکلگیری نوعی «قلمرو عمومی اقتصادی» کمک کند؛ فضایی که در آن مسائل مالی و بانکی به موضوع گفتوگوی آگاهانه و عقلانی در جامعه تبدیل میشود.
ارتباطات؛ سرمایهای برای اعتماد عمومی
نظام اقتصادی بیش از هر چیز بر اعتماد عمومی استوار است. بدون اعتماد، حتی پیشرفتهترین خدمات صنفی نیز نمیتواند کارکرد مطلوب خودرا داشته باشد. در این میان، ارتباطات حرفهای و مسئولانه میتواند به تقویت این سرمایه اجتماعی کمک کند.
فعالان روابط عمومی و ارتباطات با ایجاد شفافیت، تسهیل گفتوگو و بازتاب دغدغههای مشتریان، نقشی مهم در تقویت اعتماد میان بازار ها و جامعه ایفا میکنند؛ نقشی که در نهایت به ارتقای کیفیت تعاملات اقتصادی و اجتماعی در حوزه مالی و اقتصادی منجر خواهد شد.
جمعبندی؛ گرامیداشت روز ارتباطات و روابط عمومی یادآور این واقعیت است که ارتباطات در سازمانها تنها یک ابزار مدیریتی نیست، بلکه بخشی از سازوکار شکلگیری اعتماد اجتماعی و فهم مشترک در جامعه به شمار میآید. در بازار نیز هرچه ارتباطات حرفهایتر، شفافتر و گفتوگومحورتر باشد، زمینه برای تعامل سازنده میان اصناف و جامعه گستردهتر خواهد شد.
