یکشنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
لکه نفتی خلیج فارس به دلیل مخلوط شدن نفت مخزن با آب توازن یکی از کشتیهای موجود ایجاد شده و مواج بودن دریا، لکه را در سطح آب پخش کرده است
لیلا مرگن: رسانههای خارجی از وجود لکه نفتی بزرگی در نزدیکی جزیره خارگ خبر میدهند. لکهای که در منابع مختلف بین ۴۰ تا ۷۰ کیلومتر تخمین زده میشود و حضورش در خلیجفارس، سلامت این اکوسیستم آبی را تهدید میکند. برخی منابع خارجی ادعا میکنند ایران برای جلوگیری از خاموشی چاههای نفت این سرمایه ملی را روانه خلیجفارس کرده و روایت دیگر لکه را حاصل خروج آب توازن آلوده از یک کشتی اروپایی معرفی میکند.
اما امید صدیقی مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگیهای دریایی سازمان حفاظت محیط زیست توضیح میدهد که این لکه به دلیل مخلوط شدن نفت مخزن با آب توازن یکی از کشتیهای موجود در خلیج فارس ایجاد شده است. مواج بودن دریا، لکه را در سطح آب پخش کرده و امروز هم دیگر هیچ اثری از لکه خبرساز بر روی آبهای جنوبی ایران وجود ندارد.
لکه نفتی خبرسازی که در نزدیکی خارگ بر اثر رصد تصاویر ماهوارهای گزارش شده بود، در صدر اخبار رسانههای خارجی قرار گرفته و گمانهزنیهای مختلفی درباره آن انجام میشود. رویترز گزارش میدهد که یک لکه نفتی مشکوک در بخش وسیعی از دریا و در نزدیکی جزیره خارگ؛ بزرگترین پایانه صادرات نفت ایران مشاهده شده است. رنگ این لکه در تصاویر ماهوارهای خاکستری و سفید توصیف میشود و وسعت آن حدود ۴۵ کیلومتر مربع تخمین زده میشود.
خبر به زودی در سطح رسانههای بینالمللی دست به دست میشود و وسعت این لکه در سطح رسانهها با تخمینهایی بین ۴۵ تا ۷۰ کیلومتر مربع گزارش میشود. اما نکته قابل تامل، عدم تفاهم بر سر منشا این لکه نفتی است. اگرچه همه کارشناسان خارجی اتفاق نظر دارند که این لکه قطعا نفت است اما برخی منابع مدعی میشوند که ایران برای جلوگیری از خاموش شدن چاههای خود اقدام به رها کردن این ثروت ملی در خلیجفارس کرده است.
ادعایی که حتی با مراجعه به دادههای همان رسانههای خارجی هم قابل رد کردن است. بر اساس اطلاعاتی که قبل از مشاهده این لکه نفتی منتشر شده، بسیاری از مخازن نفتی خارگ هنوز خالی بوده و منابع خارجی از وجود ظرفیت خالی مناسب برای ذخیرهسازی نفت در ایران خبر میدهند؛ بنابراین، ایران نیازی به رهاسازی نفت در دریا با هدف جلوگیری از خاموشی چاهها ندارد.
در واکنش به ادعای مطرح شده در رسانههای خارجی، جعفر پورکبگانی نماینده بوشهر در مجلس شورای اسلامی در صفحه خود در فضای مجازی ادعاهای مطرح شده درباره رهاسازی نفت به دلیل پر شدن مخازن را رد میکند.او این ادعاها را بخشی از عملیات روانی دشمن دانسته و تاکید میکند که لکههای مشاهده شده در تصاویر ماهوارهای در اطراف جزیره خارگ، مربوط به روغن و پسماند آب توازن نفتکشها است که به زیان محیط زیست توسط نفتکش اروپایی به دریا ریخته شده است.
روابط عمومی وزارت نفت نیز در گفتوگو با هفت صبح ادعاهای مربوط به نشت نفت ایران به دریا یا رهاسازی به دلیل پربودن مخازن را غیر واقعی اعلام میکند و از انتشار بیانیهای رسمی توسط شرکت ملی نفت ایران، درباره دلیل تشکیل این لکه نفتی خبر میدهد.
بحران محیط زیستی رخ داده در خلیج فارس که حالا دستمایه خبرسازیها شده، گویا به لطف همراهی طبیعت با مردم ایران از بین رفته است؛ زیرا امید صدیقی مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگیهای دریایی سازمان حفاظت محیط زیست در گفتوگو با هفت صبح از حذف این لکه نفتی بر روی آبهای خلیج فارس خبر میدهد.
او با اشاره به تماسهایش با مدیر کل محیط زیست استان بوشهر، درباره منشا این آلودگی نفتی میگوید: آلودگی از یک کشتی با مخزن آسیبدیده به دریا منتقل میشود. سوخت موجود در این کشتی پس از انجام سوختگیری با آب توازن آن مخلوط میشود و در نهایت این آب توازن، به دریا راه مییابد.
آب توازن، آب شیرین یا شوری است که در تانکهای توازن و انبار کالای کشتیها نگه داشته میشود. این آب برای حفظ ثبات کشتی و قابلیت مانور آن در طول سفر هنگامی که کالا حمل نمیکند، یا کالاهایی که به اندازه کافی سنگین نیستند؛ برای حفظ تعادل کشتی مورد استفاده قرار میگیرد. معمولا آب توازن هنگامی که کشتی در حال تحویل کالا به بندر و جدا شدن با کالای کمتر یا بدون کالا از اسکله است، به درون تانکها پمپ میشود. آب توازن همراه کشتی جابهجا شده و سپس در بندر بعدی که کشتی اقدام به بارگیری بیشتر میکند، تخلیه میشود.
اگر یک کشتی از تعدادی بندر کالا دریافت کرده یا به آنها تحویل دهد، مقداری از آب توازن را از هر بندری برداشته یا مقداری از آن را در هر بندر تخلیه میکند، در این موارد آب توازن کشتی مخلوطی از آبهای بنادر مختلف است. همین آب مخلوط نقل و انتقال آبزیان ریز به نقاط مختلف دنیاست و میتواند مشکلات عدیدهای برای محیط زیست کشورهای مختلف بهوجود بیاورد. در خلیج فارس هم آب توازن آلوده به مشتقات نفتی، لکهای بزرگ را در سطح آب ایجاد کرده که توسط تصاویر ماهوارهای گزارش شده است.
اگرچه مدیرکل دفتر بررسی و مقابله با آلودگیهای دریایی منشا آلودگی خلیج فارس را آب توازن یک کشتی معرفی میکند اما این پرسش مطرح است که چرا جلوی انتشار لکه نفتی در روی آب گرفته نشده است؟ صدیقی در این رابطه توضیح میدهد که به دلیل مواج و توفانی بودن دریا، امکان رصد، پاکسازی و جمعآوری این لکه نفتی وجود نداشته است. موج دریا آلودگی را در سطح آب پخش کرده و در نهایت این لکه بهطور کامل حذف میشود.
به گفته او، جریانهای دریایی در شرایط توفانی بودن، لکه نفتی را هم در ستون آب و هم به صورت افقی گسترده و پخش میکنند. بخشی از نفت هم بر اثر تابش آفتاب تبخیر میشود. وقتی دریا توفانی است، این روند سرعت میگیرد. بر اساس قوانین بینالملل، قاعدتا باید کشتی که با آب توازنش آلودگی ایجاد کرده، غرامت پرداخت کند. صدیقی توضیح میدهد که برای دریافت این غرامت باید برآورد خسارت انجام شود تا پس از آن، کارهای مرتبط با دریافت غرامت پیگیری شود. این روند، کمی زمانبر بوده اما مقدمات آن در حال انجام است.
محو شدن لکه نفتی موجود در جزیره خارگ، خوشبختانه اثرات شدید و کوتاه مدت آن بر محیط زیست منطقه را از بین برده و با پراکنده شدن این لکه و کاهش غلظت آلودگی، اثرات مخربش بر خلیج فارس کاهش مییابد اما بدون شک این آلودگیها در درازمدت بر اکوسیستم خلیج فارس تاثیر خواهند داشت. آلودگیهای تجمعی در اکوسیستم شکننده خلیج فارس میتواند شرایط زیست را برای موجودات زنده این اکوسیستم دشوار کند؛ بنابراین باید پس از پایان جنگ، تدابیر جدی برای پالایش این اکوسیستم از آلودگیهای ایجاد شده داشته باشیم.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا