دوشنبه ۳۱ فروردین ۱۴۰۵
میانگین روزهای ذخایر اضطراری نفت در کشورهای جهان، تصویری روشن از آسیبپذیری اقتصادهای بزرگ در برابر بحران انرژی تنگه هرمز ارائه میدهد. ژاپن با ۲۰۸ روز ذخیره در صدر جدول قرار دارد و کره جنوبی با ۲۰۰ روز در رتبه دوم است. آلمان با ۱۳۰ روز، بریتانیا با ۱۲۴ روز و فرانسه با ۱۱۷ روز، وضعیت بهتری نسبت به سایر کشورهای اروپایی دارند.
به گزارش سرمایه فردا، در پنجمین هفته جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در حالی که تنگه هرمز به دست ایران بسته است و جریان نفت از خلیج فارس به شدت کاهش یافته، نگاهی به ذخایر استراتژیک نفت کشورهای مختلف، اهمیت حیاتی این آبراه را دوچندان میکند. نمودار منتشر شده از میانگین روزهای ذخایر اضطراری نفت در کشورهای جهان، تصویری روشن از آسیبپذیری اقتصادهای بزرگ در برابر بحران انرژی ارائه میدهد. ژاپن با ۲۰۸ روز ذخیره در صدر جدول قرار دارد و هند با تنها ۱۱ روز ذخیره، در انتهای آن. این گزارش نگاهی دارد به جزئیات این ذخایر و پیامدهای آن برای امنیت انرژی جهان.
ژاپن با ۲۰۸ روز ذخیره استراتژیک نفت، در صدر جدول کشورهای دارای ذخایر اضطراری قرار دارد. این کشور که تقریباً تمام انرژی خود را وارد میکند و وابستگی مطلق به نفت خلیج فارس دارد، سالهاست که با سیاستهای هوشمندانه، خود را برای بحرانهای انرژی آماده کرده است. پس از بحران نفتی دهه ۱۹۷۰، ژاپن ذخایر استراتژیک خود را به شدت افزایش داد و امروز با داشتن بزرگترین ذخایر اضطراری در جهان، توانایی مدیریت بحرانهای انرژی را دارد.
کره جنوبی با ۲۰۰ روز ذخیره، در رتبه دوم قرار دارد. این کشور که بیش از ۷۰ درصد نفت خام خود را از خاورمیانه وارد میکند، با اتکا به ذخایر استراتژیک خود، امنیت انرژی را در اولویت سیاستهای ملی قرار داده است. صنایع سنگین کره از جمله فولاد، پتروشیمی و خودروسازی، به شدت به انرژی پایدار وابسته هستند و هرگونه اختلال در تأمین نفت میتواند به کاهش تولید و تعطیلی کارخانهها منجر شود.
با این حال، نکته مهم این است که حتی ۲۰۰ روز ذخیره نیز در برابر بحرانی به گستردگی بسته شدن تنگه هرمز، کافی نیست. اگر جنگ ادامه یابد و تنگه هرمز برای ماهها بسته بماند، این ذخایر نیز به پایان خواهند رسید و ژاپن و کره با بحران انرژی بیسابقهای مواجه خواهند شد.
کشورهای اروپایی با ذخایری بین ۹۸ تا ۱۳۰ روز، در رتبههای بعدی قرار دارند. آلمان با ۱۳۰ روز ذخیره، بهترین وضعیت را در میان کشورهای اروپایی دارد. این کشور که پس از جنگ اوکراین و قطع روابط گازی با روسیه، به شدت به واردات انرژی از خلیج فارس وابسته شده است، با اتکا به ذخایر استراتژیک خود، تلاش میکند تا اثرات بحران را کاهش دهد.
بریتانیا با ۱۲۴ روز، فرانسه با ۱۱۷ روز و اسپانیا با ۹۸ روز ذخیره، در رتبههای بعدی قرار دارند. این کشورها که پیش از این به گاز روسیه وابسته بودند، پس از جنگ اوکراین، ساختار تأمین انرژی خود را تغییر دادهاند. اما این تغییر ساختار، آنها را به واردات نفت و گاز از خلیج فارس وابسته کرده و اکنون با بحران جدیدی مواجه هستند.
نکته قابل توجه این است که آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، کشورهای عضو خود را موظف کرده است که ذخایر اضطراری معادل حداقل ۹۰ روز از واردات خالص نفت خود را نگهداری کنند. بیشتر کشورهای اروپایی این الزام را رعایت کردهاند، اما ۹۰ روز در برابر بحرانی که ممکن است ماهها طول بکشد، کافی نیست.
در میان کشورهای غیرعضو IEA، فیلیپین با ۶۰ روز ذخیره، بهترین وضعیت را دارد. این کشور که به شدت به واردات انرژی وابسته است، با افزایش ذخایر استراتژیک خود، تلاش کرده است تا در برابر بحرانهای احتمالی مقاومت کند.
استرالیا با ۴۹ روز ذخیره، در رتبه بعدی قرار دارد. این کشور که خود از تولیدکنندگان بزرگ انرژی است، اما بخشی از نفت مورد نیاز خود را وارد میکند، با ذخایر محدود خود، در برابر اختلال در عرضه جهانی آسیبپذیر است.
مالزی با ۳۰ روز و اندونزی با ۲۰ روز ذخیره، در رتبههای بعدی قرار دارند. این کشورهای جنوب شرق آسیا که اقتصادهای در حال رشدی دارند، ذخایر استراتژیک محدودی دارند و در برابر بحران انرژی بسیار آسیبپذیر هستند. هرگونه اختلال در عرضه نفت از خلیج فارس، میتواند این کشورها را با بحران جدی مواجه کند.
هند با تنها ۱۱ روز ذخیره استراتژیک نفت، در انتهای جدول قرار دارد. این در حالی است که هند سومین واردکننده بزرگ نفت جهان است و حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد نفت خام خود را از منطقه خلیج فارس تأمین میکند. ذخایر محدود هند، این کشور را به شدت در برابر هرگونه اختلال در عرضه انرژی آسیبپذیر کرده است.
در چهار هفته گذشته، هند با بحران جدی انرژی مواجه بوده است. کمبود گاز مایع، افزایش قیمت بنزین و گازوئیل و اختلال در صنایع پتروشیمی، بخشی از هزینههایی است که هند بابت این جنگ میپردازد. ذخایر ۱۱ روزه هند، به این معناست که اگر تنگه هرمز برای مدت طولانیتری بسته بماند، این کشور با کمبود حاد سوخت و تعطیلی صنایع مواجه خواهد شد.
نکته قابل توجه این است که هند با وجود این آسیبپذیری شدید، از ورود مستقیم به جنگ خودداری کرده و سعی دارد با میانجیگری دیپلماتیک، بحران را مدیریت کند. اما زمان برای هند بسیار محدود است و هر روز که تنگه هرمز بسته میماند، فشار بر اقتصاد این کشور افزایش مییابد.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، کشورهای عضو را موظف کرده است که ذخایر اضطراری معادل حداقل ۹۰ روز از واردات خالص نفت خود را نگهداری کنند. بیشتر کشورهای توسعهیافته این الزام را رعایت کردهاند، اما ۹۰ روز ذخیره، در برابر بحرانی به گستردگی بسته شدن تنگه هرمز، کافی نیست.
پیش از جنگ، روزانه حدود ۱۴ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکرد. اکنون این رقم به کمتر از ۴۰۰ هزار بشکه کاهش یافته است. این یعنی ۹۸ درصد کاهش ظرفیت، که ۱۵ برابر شوک نفتی ناشی از جنگ اوکراین است. در چنین شرایطی، حتی ژاپن با ۲۰۸ روز ذخیره نیز در برابر تداوم بحران، آسیبپذیر است.
نکته مهم دیگر، تفاوت میان ذخایر استراتژیک و ذخایر عملیاتی است. بسیاری از کشورها بخشی از ذخایر خود را به صورت ذخایر عملیاتی نگهداری میکنند که در شرایط عادی نیز مورد استفاده قرار میگیرند. این ذخایر نمیتوانند به طور کامل جایگزین واردات شوند و در بحرانهای طولانی، به سرعت تحلیل میروند.
نمودار ذخایر استراتژیک نفت در جهان، تصویری روشن از آسیبپذیری اقتصادهای بزرگ در برابر بحران انرژی ارائه میدهد. ژاپن با ۲۰۸ روز ذخیره در صدر جدول قرار دارد و هند با تنها ۱۱ روز ذخیره در انتهای آن. اما نکته مهم این است که حتی ۲۰۸ روز ذخیره نیز در برابر بحرانی به گستردگی بسته شدن تنگه هرمز، کافی نیست.
ایران با بستن تنگه هرمز، زمان را به عنوان مهمترین سلاح خود به کار گرفته است. هر روز که این آبراه بسته میماند، ذخایر کشورهای واردکننده کاهش مییابد و فشار بر اقتصاد آنها افزایش پیدا میکند. در چنین شرایطی، نه موشکهای پیشرفته و نه ناوهای هواپیمابر، نمیتوانند جایگزین زمان شوند.
در روزهایی که جنگ ادامه دارد و تنگه هرمز به دست ایران بسته است، شاید مهمترین درس این باشد که قدرت واقعی، نه در سلاحهای پیشرفته، که در توانایی مدیریت زمان و فرسایش اراده دشمن نهفته است. و ایران، این درس را به خوبی آموخته است
میانگین روزهای ذخایر اضطراری نفت در کشورهای جهان، تصویری روشن از آسیبپذیری اقتصادهای بزرگ در برابر بحران انرژی ارائه میدهد. ژاپن با ۲۰۸ روز ذخیره در صدر جدول قرار دارد و کره جنوبی با ۲۰۰ روز در رتبه دوم است. آلمان با ۱۳۰ روز، بریتانیا با ۱۲۴ روز و فرانسه با ۱۱۷ روز، وضعیت بهتری نسبت به سایر کشورهای اروپایی دارند. در میان کشورهای غیرعضو آژانس بینالمللی انرژی، فیلیپین با ۶۰ روز و استرالیا با ۴۹ روز ذخیره دارند. اما هند با تنها ۱۱ روز ذخیره استراتژیک نفت، در انتهای جدول قرار دارد. این در حالی است که آژانس بینالمللی انرژی، کشورهای عضو را موظف کرده است ذخایر اضطراری معادل حداقل ۹۰ روز از واردات خالص نفت خود را نگهداری کنند. با بسته شدن تنگه هرمز به دست ایران، زمان به مهمترین سلاح تهران تبدیل شده است.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا