یکشنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
ویروس هانتا از فضولات جوندگان منتقل میشود و میتواند ریه و کلیه را از کار بیندازد. حتی یک جارو زدن ساده ممکن است ذرات آلوده را در هوا پخش کرده و فرد با نفس کشیدن ویروس را مستقیماً وارد ریههای خود کند.
به گزارش سرمایه فردا، ویروس هانتا با وجود اینکه دهههاست شناسایی شده و سابقه طولانی در تاریخ پزشکی دارد، اما به نظر میرسد پس از تجربه تلخ کرونا، بار دیگر به شکلی متفاوت و خطرناک در کانون توجه جهان قرار گرفته است. این ویروس که از دنیای جوندگان سرچشمه میگیرد، حالا به شکلی نگرانکننده در حال ایجاد مرگ و میر پنهان، ساکت و تدریجی در میان مردم دنیا و حتی برخی چهرههای سرشناس است. حساسیت موضوع زمانی دوچندان شد که سازمان بهداشت جهانی در پی حوادث اخیر در کشتیهای تفریحی و خطوط هوایی بینالمللی، برای چندمین بار هشدارهای جدی صادر کرد. سخنگوی این سازمان با وجود تلاش برای حفظ آرامش عمومی، تاکید کرده است که این ویروس برای افراد آلوده بسیار مرگبار است و نباید به سادگی از کنار آن گذشت. به نظر میرسد دنیا با یک چالش بهداشتی جدید و مرموز روبهرو است که پیگیری و آگاهی از آن، دیگر یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت حیاتی برای جلوگیری از یک فاجعه خاموش دیگر است.
در جهان پهناور ویروسها، نامهایی وجود دارند که شاید به اندازه همراهان همیشگی ما مثل آنفلوآنزا شناخته شده نباشند، اما با شنیدن نامشان، لرزه بر اندام متخصصان بهداشت و سلامت میافتد. یکی از این نامهای هراسانگیز، ویروس هانتا است. این ویروس که در دستهبندیهای علمی به عنوان یک ویروس تکرشتهای
آر ان ای با پوشش غشایی شناخته میشود، عضوی از خانواده بزرگ هانتاویریدا است. ویروس هانتا از نظر بیولوژیکی پیچیدگیهای خاصی دارد و به جای اینکه مستقیماً از انسانی به انسان دیگر سرایت کند، پیوندی دیرینه و عجیب با دنیای جوندگان دارد. در واقع این موجودات ریز و خاکستری، یعنی جوندگان، میزبانان اصلی این ویروس هستند و جالب است بدانیم که خود این حیوانات معمولاً هیچ علائمی از بیماری نشان نمیدهند و ویروس در بدن آنها بدون ایجاد مزاحمت زندگی میکند. اما داستان زمانی برای ما انسانها ترسناک میشود که این ویروس از مرزهای گونهای عبور کرده و وارد بدن انسان شود.
اگر بخواهیم به ریشههای تاریخی و اولین باری که بشر با این پدیده روبهرو شد نگاه کنیم، باید به دههها پیش بازگردیم. نام هانتا از رودخانهای به نام هانتان در کشور کره جنوبی گرفته شده است. این نامگذاری تصادفی نبود؛ چرا که در دوران جنگ کره در ابتدای دهه پنجاه میلادی، واقعهای هولناک رخ داد. در آن زمان بیش از سه هزار سرباز آمریکایی و نیروهای سازمان ملل به طور ناگهانی دچار تب شدید، خونریزی داخلی و نارسایی کلیه شدند. در آن سالها هیچکس نمیدانست چه عاملی باعث این مرگ و میر گسترده شده است. سالها گذشت تا اینکه در سال هزار و نهصد و هفتاد و شش، دانشمندی به نام هو وانگ لی توانست برای اولین بار این ویروس را از بدن یک موش صحرایی در نزدیکی همان رودخانه هانتان شناسایی و جدا کند. این کشف بزرگ، قطعه گمشده پازلی بود که سالها پزشکان نظامی را سردرگم کرده بود.
ویروس هانتا در بدن انسان به دو شکل کاملاً متفاوت و خطرناک ظاهر میشود که هر کدام سیستمهای حیاتی خاصی را هدف قرار میدهند. گونهای از این ویروس باعث ایجاد تب خونریزیدهنده همراه با سندرم کلیوی میشود که بیشتر در اروپا و آسیا شایع است. در این حالت، کلیههای فرد به سرعت از کار میافتند و شوک ناشی از خونریزی میتواند به مرگ بیمار منجر شود. گونه دیگر که بیشتر در قاره آمریکا دیده شده است، سندرم ریوی ویروس هانتا نام دارد. این نسخه از بیماری به قدری مهاجم است که ریهها را پر از مایع کرده و تنفس را برای بیمار ناممکن میکند. نرخ مرگ و میر در این حالت بسیار بالا است و حتی افراد سرشناسی مانند بتسی آراکاوا، همسر بازیگر معروف هالیوود یعنی جین هکمن نیز قربانی این بیماری سخت شدهاند. این موضوع نشان میدهد که ویروس هیچ تفاوتی میان افراد قائل نیست و در صورت تماس با منبع آلودگی، هر کسی میتواند در معرض خطر باشد. نشانههای اولیه این بیماری شباهت زیادی به آنفلوآنزا دارد و شامل تب، سردرد، دردهای عضلانی و خستگی مفرط است، اما در موارد شدید به سرعت به سمت نارساییهای مرگبار حرکت میکند.
درباره نحوه انتقال این ویروس باید با دقت و حساسیت زیادی صحبت کرد. برخلاف بسیاری از ویروسهای تنفسی رایج، هانتا معمولاً از راه هوا و ذرات معلق منتقل میشود اما منبع این ذرات نه انسانهای دیگر، بلکه فضولات جوندگان است. وقتی ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان آلوده در محیطی مثل یک انباری قدیمی، زیرزمین یا کلبه جنگلی خشک میشود، ویروس در میان ذرات گرد و غبار باقی میماند. به محض اینکه فردی شروع به جارو زدن یا جابهجا کردن اشیا در آن مکان کند، این ذرات آلوده در هوا پخش میشوند و فرد با نفس کشیدن، ویروس را مستقیماً وارد ریههای خود میکند. البته راههای دیگری هم وجود دارد؛ مثلاً تماس مستقیم دست با فضولات و سپس لمس چشم و دهان، یا حتی گاز گرفته شدن توسط موش آلوده. همچنین خوردن مواد غذایی که به فضولات جوندگان آلوده شده باشد نیز یکی دیگر از مسیرهای ورود ویروس به بدن است که باید به شدت از آن مراقبت کرد.
یکی از جنجالیترین بخشهای تاریخچه اخیر این ویروس، مربوط به گزارشهای انتقال انسان به انسان است که نگرانیهای زیادی در سطح بینالمللی ایجاد کرد. در حالی که سالها تصور میشد این ویروس تنها از حیوان به انسان میرسد، مواردی در آمریکای جنوبی و در جریان شیوع ویروس مشاهده شد که نشان میداد تماس نزدیک و طولانیمدت با مایعات بدن بیمار میتواند دیگران را نیز آلوده کند. این موضوع زمانی به صدر اخبار جهان آمد که گزارشهایی از ابتلای یک مهماندار هواپیمایی شرکت کیالام هلند منتشر شد.
ماجرا از این قرار بود که یک زن هلندی در پروازی از آفریقای جنوبی به سمت آمستردام حضور داشت. این مسافر پیش از برخاستن هواپیما به دلیل وخامت وضعیت جسمانی از هواپیما پیاده شد و کمی بعد بر اثر ابتلا به ویروس هانتا جان خود را از دست داد. اما نکته نگرانکننده اینجا بود که یکی از مهمانداران این پرواز که با آن زن در تماس بود، پس از مدتی علائم بیماری را نشان داد و در بیمارستانی در آمستردام بستری شد. سخنگوی وزارت بهداشت هلند تایید کرد که این مهماندار تحت آزمایشهای دقیق قرار گرفته و تمامی مسافرانی که در آن پرواز حضور داشتند برای اقدام پیشگیرانه تحت نظر قرار گرفتند.
این واقعه و همچنین مرگ مشکوک سه مسافر در یک کشتی تفریحی هلندی به نام اموی هوندیوس در پهنه اقیانوس اطلس، باعث شد تا سازمان جهانی بهداشت به طور رسمی وارد عمل شود. کریستین لیند مایر، سخنگوی سازمان جهانی بهداشت در یک نشست خبری مهم در ژنو، تلاش کرد تا ضمن تایید خطرات ویروس، از ایجاد ترس همگانی جلوگیری کند. او به صراحت اعلام کرد که هرچند این ویروس بسیار خطرناک و کشنده است، اما خطر آن برای عموم مردم همچنان در سطح بسیار پایینی باقی میماند. لیند مایر با اشاره به مورد کشتی تفریحی توضیح داد که حتی در شرایطی که افراد در یک کابین مشترک با فرد مبتلا اقامت داشتند، در بسیاری از موارد به بیماری دچار نشدند. این اظهارات نشاندهنده این واقعیت است که انتقال انسان به انسانِ این ویروس به سادگیِ ویروسهایی مثل کرونا یا آنفلوآنزا نیست و تنها در شرایط بسیار خاص و تماسهای بسیار صمیمی و فیزیکی رخ میدهد.
با این حال، سازمان جهانی بهداشت و مراکز کنترل بیماریها مانند سیدیسی آمریکا هشدار میدهند که نباید نسبت به این ویروس بیتفاوت بود. پیشینه تاریخی ویروس نشان میدهد که هرگاه انسان در اکوسیستم جوندگان دخالت کرده یا در محیطهای آلوده بدون حفاظ حضور یافته، فاجعه رخ داده است. شیوع ویروس در سال هزار و نهصد و نود و سه در منطقه چهارگوشه آمریکا نمونهای از این غفلت بود. در آن سال، تغییرات آب و هوایی باعث افزایش ناگهانی جمعیت موشهای آهویی شد و همین موضوع منجر به شیوع گونهای از هانتا شد که ریههای جوانان ورزشکار و سالم را هدف میگرفت و آنها را در عرض چند روز به کام مرگ میکشید.
در بحث پیشگیری، تمام متخصصان بر یک نکته اتفاق نظر دارند: قطع زنجیره تماس با جوندگان. برای این کار باید محیط زندگی را به طور مداوم بازرسی کرد. بستن سوراخهای دیوار، استفاده از تلهها و دور نگه داشتن زبالهها از خانه از اقدامات اولیه است. اگر کسی ناچار است مکانی را تمیز کند که مدتها متروکه بوده، باید به شدت مراقب باشد. جارو زدن خشک در این مکانها میتواند به قیمت جان فرد تمام شود. روش صحیح این است که ابتدا تمام سطوح با مواد ضدعفونیکننده یا سفیدکننده کاملاً خیس شوند تا هیچ گرد و غباری در هوا بلند نشود. استفاده از دستکشهای پلاستیکی و ماسکهای مخصوص فیلتردار که بتوانند ذرات ریز ویروس را مهار کنند، در این شرایط الزامی است.
در نهایت، هرچند ویروس هانتا با نامهای هولناکی مثل سندرم قلب و ریه یا تب خونریزیدهنده همراه است، اما آگاهی عمومی مهمترین ابزار دفاعی ماست. تجربه مهماندار هلندی و هشدارهای سازمان جهانی بهداشت به ما یادآوری میکند که در دنیای پیوسته امروز، یک ویروس میتواند از دورترین نقاط آفریقا یا جنگلهای آمریکای جنوبی به قلب اروپا برسد.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا