وضعیت کنونی ذخایر نفت خام آمریکا

رحیم کریمی : بازار نفت در هفته‌های اخیر شاهد یکی از بارزترین روندهای کاهش ذخایر در چند سال گذشته بوده است. مؤسسه نفت آمریکا (API) اعلام کرد که ذخایر نفت خام ایالات متحده در هفته منتهی به ۱۲ ژوئن، ۸.۳۳ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ رقمی که تقریباً دو برابر پیش‌بینی تحلیلگران، یعنی ۴.۵ میلیون بشکه بود. این کاهش در حالی رخ داده که هفته پیش از آن نیز افت ۹.۱ میلیون بشکه‌ای ثبت شده بود. در مجموع، طی ۹ هفته متوالی، ذخایر نفت خام آمریکا حدود ۵۲ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ روندی که نشان‌دهنده فشار جدی بر سمت عرضه است.

با این حال، یک نکته آماری قابل توجه وجود دارد: با آنکه این کاهش هفتگی چشمگیر به نظر می‌رسد، ذخایر نفت خام از ابتدای سال ۲۰۲۵ تاکنون در مجموع تنها ۱.۴ میلیون بشکه کاهش یافته است. این تناقض ظاهری نشان می‌دهد که در ابتدای سال افزایش قابل توجهی در ذخایر صورت گرفته بود که اکنون در حال تخلیه است. به بیان دیگر، بازار در حال بازگشت به تعادل پس از یک دوره انباشت است.

ذخایر استراتژیک؛ پایین‌ترین سطح از ۱۹۸۳

نگران‌کننده‌ترین بخش تحولات اخیر، وضعیت ذخیره‌گاه استراتژیک نفت آمریکا (SPR) است. در هفته منتهی به ۱۲ ژوئن، دولت ترامپ ۸.۹ میلیون بشکه دیگر از این ذخایر برداشت کرد و حجم کل آن را به ۳۴۰.۳ میلیون بشکه رساند. این سطح نه‌تنها پایین‌تر از کف تاریخی دوران دولت بایدن در سال ۲۰۲۳ است، بلکه به پایین‌ترین سطح از سال ۱۹۸۳ رسیده است. در حال حاضر ذخایر SPR حدود ۳۸۵ میلیون بشکه کمتر از ظرفیت اسمی خود است.

این موضوع از منظر امنیت انرژی ایالات متحده اهمیت ویژه‌ای دارد. SPR به عنوان سپر حفاظتی در برابر شوک‌های ناگهانی عرضه طراحی شده است و کاهش شدید آن، توانایی آمریکا را برای مقابله با بحران‌های احتمالی آینده کاهش می‌دهد. دولت ترامپ این برداشت‌ها را با هدف کنترل قیمت‌های داخلی انرژی توجیه می‌کند، اما منتقدان معتقدند این رویکرد بلندمدت پرمخاطره است.

تولید داخلی و تعادل بازار

در سمت عرضه، تولید نفت آمریکا در هفته منتهی به ۵ ژوئن به ۱۳.۸ میلیون بشکه در روز رسید که نسبت به هفته قبل افزایش اندکی داشته و در مقایسه با دوره مشابه سال گذشته، ۳۷۱ هزار بشکه در روز بیشتر است. این رشد تولید نشان می‌دهد که صنعت حفاری آمریکا همچنان فعال است و می‌تواند تا حدی فشار ناشی از کاهش ذخایر را جبران کند. با این حال، رشد تولید به تنهایی برای پوشش کامل کاهش ذخایر کافی نیست.
ذخایر فرآورده‌های پایین‌دست نیز تصویر متفاوتی ارائه می‌دهند. ذخایر بنزین در هفته مورد بررسی ۲.۴۸ میلیون بشکه افزایش یافت؛ اما با توجه به آنکه این ذخایر حدود ۶ درصد پایین‌تر از میانگین پنج‌ساله قرار دارند، این افزایش چندان تسکین‌بخش نیست. ذخایر فرآورده‌های میان‌تقطیر (گازوئیل و سوخت گرمایشی) نیز با کاهش ۴۶۱ هزار بشکه‌ای همراه بودند و حدود ۱۳ درصد زیر میانگین پنج‌ساله باقی ماندند.

تحولات ژئوپلیتیک و سقوط قیمت‌ها

مهم‌ترین عامل تأثیرگذار بر قیمت نفت در روز سه‌شنبه، نه داده‌های ذخایر، بلکه یک رویداد ژئوپلیتیک بود: امضای توافق اولیه میان آمریکا و ایران که به جنگ ایران پایان داده و تنگه هرمز را دوباره بازگشایی می‌کند. این خبر باعث شد قیمت نفت خام برنت با افت ۴.۸ درصدی به ۷۹.۱۸ دلار در هر بشکه برسد؛ کاهشی معادل ۱۲ دلار نسبت به هفته قبل. نفت WTI نیز ۵.۵۷ درصد کاهش یافت و به ۷۶.۲۵ دلار رسید.

بازگشایی تنگه هرمز، که روزانه تقریباً ۲۰ درصد از تجارت جهانی نفت از آن عبور می‌کند، سیگنال قدرتمندی برای بازگشت عرضه به بازار است. این اتفاق نشان می‌دهد که در بازار نفت، عوامل ژئوپلیتیک می‌توانند در کوتاه‌مدت بر داده‌های بنیادی ذخایر غلبه کنند.

چشم‌انداز آتی قیمت نفت

ترکیب عوامل یادشده، تصویری دوگانه از روند آتی قیمت‌ها ارائه می‌دهد. از یک سو، کاهش پیوسته ذخایر تجاری نفت خام، تقاضای پایدار و تولید پایین‌تر از ظرفیت بالقوه اوپک‌پلاس، فشار صعودی بر قیمت‌ها وارد می‌کند. از سوی دیگر، توافق ایران و آمریکا و احتمال بازگشت صادرات نفت ایران به بازار جهانی، عامل نزولی قدرتمندی است که می‌تواند فشار بر قیمت‌ها را در میان‌مدت حفظ کند.

در کوتاه‌مدت، انتظار می‌رود قیمت‌ها در محدوده ۷۵ تا ۸۲ دلار برای برنت نوسان کنند. داده‌های هفتگی EIA که پنج‌شنبه شد جهت کوتاه‌مدت بازار را تعیین کرد کند. در بلندمدت، پایداری این سطح قیمتی به سرعت اجرای توافق ایران و واکنش اوپک‌پلاس به تغییر عرضه بستگی دارد. در مجموع، بازار نفت در یک نقطه عطف مهم قرار دارد که در آن، اخبار سیاسی و دیپلماتیک وزن بیشتری نسبت به داده‌های بنیادی دارند.