بازار آیفون ۱۷ پرو مکس یک ترابایت

به گزارش سرمایه فردا، ششصد و بیست و نه میلیون تومان. این رقم، قیمت جدیدترین مدل گوشی اپل در بازار غیررسمی ایران است. آیفون ۱۷ پرو مکس با حافظه یک ترابایت و نسخه «نات اکتیو» (قفل‌شده و غیرفعال برای اپراتورهای خارجی)، حالا به گران‌ترین کالای مصرفی غیرضروری در بازار تهران تبدیل شده است. رقمی که با دلار ۱۵۰ هزار تومانی، حدود ۴۲ هزار دلار می‌شود. برای خرید این گوشی، یک کارگر ساده باید ۲۰۰ ماه حقوق بگیرد. گزارشی از جهش نجومی قیمت گوشی‌های اپل در ایران و دلایلی که این حباب را بزرگ‌تر از همیشه کرده است.**

قیمت در بازار جهانی؛ ۱۶۰۰ دلار در برابر ۴۲۰۰۰ دلار

برای درک عظمت این فاجعه، بیایید یک مقایسه ساده انجام دهیم. قیمت پایه آیفون ۱۷ پرو مکس (نسخه ۲۵۶ گیگابایت) در بازار آمریکا حدود ۱۲۰۰ دلار است. نسخه یک ترابایت (که بالاترین حافظه ممکن است) حدود ۱۶۰۰ دلار قیمت دارد. یعنی با دلار ۶۰ هزار تومانی (نرخ نیمایی قبل از جنگ)، این گوشی حدود ۹۶ میلیون تومان قیمت می‌خورد. اما در بازار آزاد ایران، به ۶۲۹ میلیون تومان رسیده است؛ یعنی حدود ۶.۵ برابر قیمت جهانی. این اختلاف فاحش، ریشه در چند عامل دارد. اول، جنگ و محاصره دریایی که واردات گوشی را عملاً متوقف کرده است. دوم، نرخ ارز آزاد که به ۱۵۰ هزار تومان رسیده (۲.۵ برابر نرخ نیمایی). سوم، مالیات و عوارض گمرکی که گاهی تا ۵۰ درصد ارزش گوشی نیز می‌شود. و چهارم، سود دلالان که در این فضا، هر روز صفر به قیمت اضافه می‌کنند.

نات اکتیو یعنی چه و چرا ارزان‌تر نیست؟

«نات اکتیو» (Not Active) یا همان «قفل‌شده»، نسخه‌ای از گوشی است که به اپراتور خاصی (مثل تی‌موبایل یا ورایزن) قفل شده و فقط با سیم‌کارت آن اپراتور کار می‌کند. در بازارهای جهانی، این نسخه معمولاً ارزان‌تر از نسخه «آنلاک» (آزاد) است، چون کاربر را محدود می‌کند. اما در ایران، قضیه برعکس است. چون قفل این گوشی‌ها به راحتی (با هزینه اندک) باز می‌شود، تفاوت قیمتی چندانی وجود ندارد. نکته جالب اینجاست که همین گوشی نات اکتیو، در دبی حدود ۲۵۰۰ دلار فروخته می‌شود (حدود ۳۷۵ میلیون تومان). یعنی حتی اگر از مسیر دبی وارد شود، باید حدود ۳۷۵ میلیون تومان قیمت داشته باشد. اما در تهران، به ۶۲۹ میلیون تومان رسیده است. این یعنی دلال‌ها و واسطه‌ها، حدود ۲۵۰ میلیون تومان سود روی هر گوشی می‌برند. رقمی که برای یک خانواده متوسط، یک سال هزینه زندگی است.

چرا آیفون اینقدر گران شده است؟

سه دلیل اصلی برای این جهش قیمت وجود دارد. اول، کمبود عرضه. جنگ و محاصره دریایی، کشتی‌های حامل گوشی را در بنادر جنوب زمینگیر کرده است. واردات که قبل از جنگ ماهانه حدود ۲۰۰ هزار دستگاه بود، حالا به صفر رسیده است. عرضه کم، قیمت را بالا می‌برد. دوم، افزایش نرخ ارز. دلار آزاد از ۶۰ هزار تومان به ۱۵۰ هزار تومان رسیده است. هر دلاری که صرف واردات گوشی می‌شود، الان ۲.۵ برابر قیمت قبلی تمام می‌شود. سوم، احتکار و سوداگری. دلالان با علم به اینکه عرضه جدیدی در کار نیست، گوشی‌های موجود را انبار کرده‌اند و هر روز قیمت را بالاتر می‌برند. با هر خبر منفی از جنگ، ۵۰ میلیون تومان به قیمت روز اضافه می‌شود. با هر خبر مثبت، شاید ۱۰ میلیون تومان کم می‌شود. اما نه به اندازه قبلی. چرخه‌ای که فقط به نفع سفته‌بازان است.

آیفون به کالایی لوکس و غیرقابل دسترس تبدیل شده است

آیفون ۱۷ پرو مکس با قیمت ۶۲۹ میلیون تومان، دیگر یک گوشی هوشمند نیست. یک کالای لوکس و غیرقابل دسترس است. برای خرید آن، یک مهندس جوان باید ۱۰۰ ماه حقوق بدهد. یک کارگر ساده ۲۰۰ ماه. یک معلم ۱۵۰ ماه. درصد بسیار بسیار کمی از مردم توان خرید آن را دارند. این یک فاجعه است. نه به این دلیل که گوشی اپل گران شده، بلکه به این دلیل که شکاف طبقاتی در جامعه عمیق‌تر از همیشه شده است. عده‌ای می‌توانند به راحتی ۶۰۰ میلیون تومان برای یک گوشی بپردازند، و عده‌ای دیگر برای خرید نان شب مشکل دارند.

نظارت بر بازار، شکستن انحصار واردات، و کاهش نرخ ارز، تنها راه‌های کاهش قیمت هستند. اما تا آن روز، آیفون ۱۷ تبدیل به یک رویا می‌ماند برای اکثریت قریب‌به‌اتفاق مردم ایران. رویایی که شاید هرگز به واقعیت نپیوندد. و شاید بهتر هم باشد. شاید وقت آن رسیده که به جای دوندگی برای آیفون گران، به فکر تولید داخلی، حمایت از کسب‌وکارهای ایرانی، و ساختن آینده‌ای باشیم که در آن وابستگی به کالاهای لوکس خارجی، معنای خود را از دست بدهد. اما تا آن روز، قیمت‌ها همچنان نجومی باقی خواهند ماند. چه بخواهیم، چه نخواهیم.