اینترنت بین‌المللی کی وصل می‌شود؟ آخرین وضعیت از زبان مسئولان

به گزارش سرمایه فردا، روزها و هفته‌ها از قطعی گسترده اینترنت بین‌الملل در کشور می‌گذرد و هنوز خبری از وصل شدن پایدار آن نیست. اما به نظر می‌رسد گام‌های اولیه برای بازگشایی تدریجی برداشته شده است. رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران از توافقی خبر می‌دهد که بر اساس آن، ابتدا اینترنت فعالان اقتصادی و سپس اینترنت عمومی مردم وصل خواهد شد. با این حال، تصمیم نهایی به اقتضائات زمان بستگی دارد. گزارشی از آخرین وضعیت اینترنت بین‌الملل و جدول‌ زمانی احتمالی وصل شدن آن.**

انتظار برای وصل شدن، طولانی‌ترین انتظار

از روزهای ابتدایی جنگ رمضان، اینترنت بین‌الملل ایران با اختلال و قطعی گسترده مواجه شده است. ابتدا فقط محدودیت‌های ساده بود، اما به تدریج فیلترینگ هوشمند و منطقه‌ای جایگزین شد. حالا دیگر نه خبری از اینستاگرام و واتساپ است، نه تلگرام و یوتیوب. کسب‌وکارهای آنلاین یکی پس از دیگری تعطیل شده‌اند و مردم عادی هم برای ساده‌ترین ارتباطات با مشکل مواجه هستند. در این میان، وعده‌های مسئولان برای بازگشایی اینترنت، هنوز به نتیجه نرسیده است. اما تازه‌ترین اظهارات رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران، امیدهایی را زنده کرده است. به گفته او، توافقاتی با مسئولان ذی‌ربط انجام شده و قرار است ابتدا اینترنت فعالان اقتصادی و سپس اینترنت عموم مردم وصل شود. در این گزارش، جزئیات این توافق و جدول زمانی احتمالی را بررسی می‌کنیم.

گام اول؛ اینترنت فعالان اقتصادی

بر اساس اظهارات رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران، اولین گام برای بازگشایی اینترنت، اختصاص آن به «فعالان اقتصادی» است. کسب‌وکارهایی که برای ادامه فعالیت خود به اینترنت بین‌الملل نیاز دارند (مثل شرکت‌های دانش‌بنیان، صادرکنندگان، واردکنندگان، پلتفرم‌های آنلاین و…) در اولویت هستند. اینترنت این گروه به صورت تدریجی و با رعایت پروتکل‌های امنیتی، در حال بازگشایی است. مسعودی تأکید کرده که «این روند تا رسیدن به حد مطلوب ادامه دارد.» یعنی هنوز به نقطه ایده‌آل نرسیده‌ایم و ممکن است برخی کسب‌وکارها همچنان با مشکل مواجه باشند.

اما سؤال اینجاست: چه کسب‌وکارهایی در این لیست قرار می‌گیرند؟ آیا ثبت‌نام و احراز هویت لازم است؟ آیا همه فعالان اقتصادی به یک اندازه دسترسی خواهند داشت؟ این پرسش‌ها هنوز بدون پاسخ مانده است. آنچه مشخص است، اینترنت فعلاً به طور کامل باز نخواهد شد و فقط بخشی از ترافیک اقتصادی اجازه عبور پیدا می‌کند. شاید بانک‌ها، شرکت‌های بیمه و صرافی‌ها جزو اولویت‌های اول باشند. شاید هم کسب‌وکارهای کوچک و متوسط همچنان در صف انتظار بمانند. اطلاع‌رسانی شفاف در این زمینه، یک ضرورت است که هنوز انجام نشده است.

.گام دوم؛ اینترنت عموم مردم

پس از فعال‌سازی اینترنت فعالان اقتصادی، نوبت به «اینترنت همه مردم» می‌رسد. اما مشخص نیست این گام دوم کی برداشته خواهد شد. مسعودی فقط به این نکته اشاره کرده که «درخواست ما در همه جلسات، اتصال اینترنت پایدار برای همه است.» یعنی اتاق ایران و سایر نهادهای مرتبط، خواستار وصل شدن کامل و بدون قید و شرط اینترنت هستند. اما تصمیم نهایی با مسئولان امنیتی و نظامی است.

در شرایط فعلی که جنگ متوقف شده اما آتش‌بس شکننده است، ممکن است بازگشایی کامل اینترنت به تعویق بیفتد. تجربه نشان داده که در مواقع بحران، اولویت با امنیت ملی است، نه راحتی کاربران. به همین دلیل، نمی‌توان تاریخ دقیقی برای وصل شدن اینترنت عمومی اعلام کرد. شاید هفته دیگر، شاید ماه دیگر، شاید هم بعد از توافق نهایی و پایان کامل جنگ. اما هرچه این تأخیر بیشتر شود، هزینه اقتصادی و روانی آن برای جامعه سنگین‌تر خواهد بود. کسب‌وکارهای آنلاین در حال نابودی هستند و مردم عادی هم از ساده‌ترین حقوق خود (دسترسی به اطلاعات) محروم شده‌اند.

: چگونه از وضعیت اینترنت مطلع شویم؟

مسعودی در پایان تأکید کرده است که «ما فقط می‌توانیم اطلاع‌رسانی و درخواست کنیم.» یعنی اتاق ایران و سایر نهادهای مدنی، نقش اطلاع‌رسانی و پیگیری دارند، نه تصمیم‌گیری. به همین دلیل، بهترین منبع برای اطلاع از وضعیت اینترنت، «رسانه‌های رسمی» و «سخنگوی دولت» هستند. اما در عمل، اخبار ضدونقیض زیادی منتشر می‌شود. برخی می‌گویند اینترنت تا دو هفته دیگر وصل می‌شود، برخی می‌گویند یک ماه دیگر، و برخی معتقدند تا پایان جنگ خبری از اینترنت آزاد نیست.

بهترین راهکار برای فعالان اقتصادی و کاربران عادی، «صبر و پیگیری از طریق کانال‌های رسمی» است. همچنین می‌توانید از طریق سامانه‌های اعلام‌شده توسط وزارت ارتباطات، درخواست دسترسی ویژه ثبت کنید. در ضمن، استفاده از ابزارهای جایگزین مثل شبکه‌های خصوصی مجاز (VPNهای قانونی) و پلتفرم‌های داخلی (بله، روبیکا، سروش و…) را فراموش نکنید. اگرچه این پلتفرم‌ها جایگزین کاملی نیستند، اما حداقل ارتباطات اولیه را ممکن می‌کنند.

امید به بازگشایی تدریجی

اینترنت بین‌الملل ایران هنوز به طور کامل وصل نشده است، اما گام‌های اولیه برداشته شده است. بر اساس توافقات صورت‌گرفته، ابتدا اینترنت فعالان اقتصادی و سپس اینترنت عموم مردم به تدریج بازگشایی خواهد شد. با این حال، هیچ تاریخ دقیقی برای این بازگشایی اعلام نشده و همه چیز به «اقتضائات زمان» بستگی دارد. تا آن روز، بهترین کار این است که از ابزارهای جایگزین استفاده کنیم، اخبار را از منابع رسمی پیگیری کنیم، و صبور باشیم. شاید به زودی خبرهای خوبی بشنویم. اما تا آن زمان، باید با شرایط فعلی کنار بیاییم و کسب‌وکارهایمان را با حداقل امکانات اداره کنیم. امیدواریم که اینترنت آزاد و پایدار، زودتر از آنچه فکر می‌کنیم، به زندگی ما برگردد. چون بدون آن، نه اقتصاد جان می‌گیرد، نه دل‌های مردم.