سه شنبه ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
سگهای زندهیاب با گزینش سخت، آموزش دو ساله و مراقبت تخصصی به ناجیان کلیدی عملیات جستجو و نجات تبدیل شدهاند.
سرمایه فردا؛ لیلا مرگن: سابقه تشکیل تیم سگهای زندهیاب در ایران، بهگفته محمد کبادی معاون عملیات سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر، به زلزله رودبار بازمیگردد. حضور سگهای زندهیاب صلیب سرخ جهانی نوعی همکاری را با کشور آلمان رقم میزند که حاصل آن تشکیل تیمهای تجسس در ۳۱ استان ایران است. به گواه آمارها، در جریان ۴۰ روز جنگ، ۷۱۱ عملیات موفق توسط سگهای زندهیاب به ثبت رسیده است. به گفته کبادی، تربیت سگهای زندهیاب پیچیدگیهای خاص خود را دارد و این سگها پس از طی آزمونهای متعدد و سنجش هوش و استعداد، برای عضویت در تیم امداد و نجات انتخاب میشوند تا پس از دو سال آموزش، به عضو رسمی تیمهای تجسس تبدیل شوند. آنها تفاوت جدی با سگهای خانگی دارند و صرفا فرمانپذیر بودن یک سگ، نمیتواند دلیلی بر توانمندیاش برای حضور در عملیات نجات باشد.
لابهلای عکسهای منتشر شده از تجسس تیمهای هلال احمر در خرابههای بازمانده از حملات دشمن، سگهای زندهیابی را میتوان دید که همراه پرسنل این مجموعه مشغول کمک به عملیات تجسس هستند. دست و پای برخی از سگها باندپیچی شده و در برخی عکسها هم سگ زندهیابی را میتوان دید که در حال دریافت سرم است. آمارهای اعلام شده از سوی جمعیت هلال احمر نشان میدهد در طول چهل روز جنگ تحمیلی سوم، سگهای زندهیاب در ۷۹۲ عملیات جستجو شرکت کردهاند و از این تعداد، ۷۱۱ عملیات موفق در زندهیابی و جستجوی پیکر شهدا را در کارنامه خود به ثبت رساندهاند.
پای این سگها از چه زمانی به عملیات تجسس در ایران باز شد؟ آیا هر سگی میتواند در عملیاتهایی از این دست به کار گرفته شود؟
محمد کبادی معاون عملیات سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر تاریخچه شکلگیری آنست (سگهای جستجو و نجات هلال احمر) را مرتبط با زلزله بم میداند. زمانی که سگهای زندهیاب صلیب سرخ جهانی به ایران میآیند، با کمکهای زیادی که کشور آلمان به ایران میکند، گروهی از متخصصان ایرانی به این کشور میروند و دورههای مربیگری سگهای تجسس را آنجا میگذرانند. از آن سال تاکنون بر تعداد سگهای زندهیاب ایران افزوده میشود و امروز مراکز آنست در ۳۱ استان کشور ایجاد شده و رو به توسعه است؛ به نحوی که اکنون ۱۲۰ قلاده سگ تجسس در ایران داریم و به زودی ۵۰ قلاده سگ جدید هم به این آمار اضافه میشود.کبادی میگوید که جمعیت هلال احمر در عملیات تجسس علاوه بر سگهای زندهیاب از پهپادهای هوشمند هم استفاده میکند و ناوگان پهپادی از سال گذشته به کمک امدادگران این مجموعه آمده است.
انتخاب و گزینش سگها برای آموزش و اضافه شدن به ناوگان جستجوی هلال احمر هم کار سادهای نیست و آنطور که معاون عملیات سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر میگوید: فرآیند بسیار پیچیدهای دارد. از میان نژادهای مختلف سگ، فقط چند نژاد هستند که به کار تجسس میآیند. تولههای این نژادها قبل از ۶ ماهگی توسط دامپزشکان از نظر ژنتیک و بیماریها مورد ارزیابی قرار میگیرند و اگر مشکلات اسکلتی و … نداشته باشند، تعدادی از آنها موفق به کسب امتیاز لازم در آزمونهای دامپزشکی میشوند. بعد تولههای گزینش شده به مرحله بعد رفته و توسط سرمربیان مورد آزمایش قرار میگیرند.
برندگان آزمون دامپزشکی، باید در تستهای حرکتی، روانشناسی، جستجو و دیگر موارد که در حوزه تخصصی آموزش قرار دارد، پیروز شوند تا نامشان به لیست سگهای آماده آموزش اضافه شود. معمولا از میان ۱۰ تولهای که از غربال دامپزشکان عبور میکند، دو یا سه قلاده پس از تایید هوش و استعداد توسط مربیان انتخاب میشوند تا پس از دو سال آموزش، به جستجو برای نجات جان انسانها بپردازند.
هر قلاده سگ زندهیاب در طول دوران فعالیتش همواره با یک مربی و کمک مربی مرتبط است و به شدت از نظر احساسی به این افراد وابسته میشود. انتخاب کمک مربی به این دلیل است که مربی اصلی در تمام طول شبانهروز نمیتواند در کنار این عضو تیم جستجو باشد، بنابراین باید فرد دیگری جایگزین مربی اصلی شود تا سگ بتواند در عملیات به وظایفش عمل کند.
به گفته کباری، مراکز جستجو دقیقا مثل یک پایگاه امداد و نجات به صورت شبانه روزی فعال هستند و هر روز صبح، بعد از اینکه شیفتها عوض میشود، مربیان این مراکز با سگها در میدان موانع تمرین میکنند. این تمرینات از قبل برنامهریزی شده و معمولا بر روی آوارها، محیطهای طبیعی یا … انجام میشود. تمرینات در طول هفته تکرار میشود ضمن آنکه تیم سگهای زندهیاب با تیمهای واکنش سریع جمعیت هلال احمر نیز تمرینات عملیاتی مشترکی دارند تا در شرایط بحران، با یکدیگر هماهنگ عمل کنند.
کباری توضیح میدهد که نژاد سگ مقبول برای حوزه آموزش در ناوگان آنست، نژاد ژرمن شپرد است اما با توجه به ماهیت ژنتیکی و هوش سگها، نژادهای دیگر مثل پوینتر هم برای کمک به ردیابی در طبیعت و یافتن انسانهایی که در محیطهای طبیعی گم میشوند، مناسب تشخیص داده شدهاند. این نژاد به دلیل ماهیت فیزیکی و ذهن جستجوگری که دارد، در عملیات جستجو در طبیعت خیلی پویاتر عمل میکند، بنابراین افرادی از این نژادها هم به مجموعه آنست اضافه شدهاند.
بسته به شرایط استانهای مختلف و نیازهای هر منطقه، گاهی سگهایی که به ناوگان تجسس اضافه میشوند، آموزشهای تخصصی دیگری میبینند تا بتوانند به تیم امداد و نجات جمعیت هلال احمر کمک کنند. جمعیت هلال احمر فقط در رسته امداد و نجات اقدام به تربیت سگها میکند و رسته آموزشهای نظامی برای پیدا کردن مهمات و غیره، رستههای آموزشی دیگری هستند که در سایر نهادها پیگیری میشود.
معاون عملیات سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر خبر میدهد که در جنگ اخیر، یک مرکز فرعی به نام کلینیک دامپزشکی سگ یار که مجهز به تجهیزات تخصصی است، فعال میشود. در این مرکز دامپزشکان داوطلب و دامپزشک معتمد جمعیت هلال احمر به صورت دائمی حضور داشتند و سگهایی که در روی آوارها دچار آسیب و مجروحیت میشدند یا آنها را موج میگرفت، به این کلینیک ارجاع داده میشدند. در این کلینیک، سگها سرم تراپی میشدند تا بتوانند در عملیاتهای بعدی حضور یابند.
کباری درباره دلایل سرم تراپی برای سگهای زندهیاب توضیح میدهد که صدای انفجار به این موجودات آسیب جدی وارد میکند، ضمن آنکه در طول عملیات مدام در معرض استنشاق گرد و خاک و آلودگیهای ناشی از مواد منفجره هستند. آنها در عملیات امداد و نجات در شرایط پراسترس فعالیت میکنند؛ به همین خاطر باید رژیم غذایی مناسبتری نسبت به گذشته دریافت کنند. در چنین شرایطی سرم تراپی چاره کار است.
برای عملکرد بهینه سگهای زندهیاب، معمولا بعد از آنکه ۲۴ تا ۴۸ ساعت این موجودات در وضعیت عملیاتی نگه داشته میشوند، یک دوره استراحت ۲۴ یا ۴۸ ساعته برای آنها در نظر گرفته میشود که در این دوره، علاوه بر کنترل وضعیت آسیب دیدگی جسمی آنها به دلیل وجود اجسام برنده در آوارها، مواد مغذی از طریق سرم هم در اختیار آنها قرار میگیرد. متاسفانه طی عملیاتهای انجام شده در جنگ رمضان، ۹ سگ زندهیاب دچار مصدومیت میشوند که کباری آن را جزو سختیهای کار این حوزه توصیف میکند.
گفته میشود که سگهای زندهیاب اگر نتوانند در عملیات، موفقیتی کسب کنند، افسرده شده و مربیان آنها برای ایجاد انگیزه در حیوان، به آنها کلک میزنند و با قرار دادن یک موجود زنده در زیر آوارها، سعی میکنند حس پیروزی در سگ ایجاد کنند. کباری در این رابطه میگوید که همه این رفتارها، بستگی به شیوههای آموزشی مربیان دارد. معمولا سگهای زندهیاب در قبال موفقیتهایی که کسب میکنند، مورد تشویق مربی و سرمربی قرار میگیرند.
این سگها به دلیل نوع آموزشی که دیدهاند، به شدت عاشق مربی خود بوده و کوچکترین رفتار مربی میتواند منجر به تشدید رفتار بهتر سگها شود. مربیان سگها خود را به سمت عملیات موفق هدایت میکنند و اگر سگ بتواند از زیر آوار فردی را پیدا کند، جوایز تشویقی مثل خوراکی یا اسباببازی -بسته به سیاستهای آموزشی- دریافت میکنند. اینکه یک مربی چگونه سگ را به حداکثر توانایی خود در جریان عملیات امداد برساند، بستگی به سیاستهای آموزشی آن مربی دارد.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا