چهارشنبه ۲۲ بهمن ۱۴۰۴
آمارهای نهماهه صادرات فولاد ایران تصویری دوگانه ترسیم میکند؛ از یکسو جهش چشمگیر در صادرات کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی، و از سوی دیگر افت صادرات محصولات نهایی که نشان میدهد زنجیره ارزش فولاد کشور همچنان در نقطهای حساس گرفتار است. در حالی که کارخانهها با وجود قطعی برق و نوسانات داخلی توانستند صادرات نیمهنهایی را افزایش دهند، کاهش صادرات محصولات طویل و وابستگی فزاینده به مواد اولیه، پرسشهای جدی درباره مسیر توسعه صنعت فولاد ایران ایجاد کرده است.
به گزارش سرمایه فردا، صادرات فولاد ایران در نهماهه نخست سال جاری شمسی، برخلاف محدودیتهای انرژی و ضعف تقاضای داخلی، با روندی مثبت همراه بوده است؛ روندی که بیش از هر چیز از رشد صادرات محصولات تخت و مواد اولیه نیرو گرفته است. این عملکرد در شرایطی رقم خورد که قطعیهای گسترده برق در ماههای گرم سال، بسیاری از کارخانهها را با چالش جدی روبهرو کرد. با این حال، یک دوره کوتاه ثبات سیاسی و عملیاتی در تابستان، فرصت تنفسی ایجاد کرد تا تولیدکنندگان بتوانند صادرات خود را بازیابی کنند.
بر اساس دادههای منتشرشده، صادرات محصولات نیمهنهایی فولاد ایران نسبت به سال گذشته ۳۹ درصد رشد داشته و به ۶.۱ میلیون تن رسیده است. در این میان، صادرات شمش و بلوم با رشد ۳۸ درصدی به ۴.۶ میلیون تن رسیده و صادرات اسلب نیز با جهشی قابلتوجه، ۴۵ درصد افزایش یافته و به ۱.۵ میلیون تن رسیده است. این ارقام نشان میدهد که بخش نیمهنهایی همچنان ستون اصلی صادرات فولاد ایران است؛ بخشی که به دلیل ارزش افزوده پایینتر، معمولاً سریعتر و آسانتر در بازارهای جهانی جذب میشود.
اما در بخش محصولات نهایی، تصویر متفاوت است. صادرات این گروه با افت ۸ درصدی به ۲.۳ میلیون تن کاهش یافته است. افت صادرات محصولات طویل، که معمولاً به بازارهای منطقهای وابستهاند، نشان میدهد که نوسانات ارزی، هزینههای داخلی و ضعف تقاضای کشورهای همسایه همچنان بر این بخش سایه انداخته است. در مقابل، صادرات محصولات تخت با رشد چشمگیر یک میلیون تنی، به ۱.۰۳ میلیون تن رسیده و نشان داده که این بخش توانسته جایگاه خود را در بازارهای آسیایی و اروپایی تقویت کند.
در بخش مواد اولیه، عملکرد ایران حتی چشمگیرتر بوده است. صادرات کنسانتره سنگآهن با رشد ۷۹ درصدی به ۹.۲ میلیون تن رسیده و صادرات گندله نیز با رشد ۳۳ درصدی به ۱۰.۱ میلیون تن افزایش یافته است. صادرات آهن اسفنجی و بریکت گرم نیز با رشد ۲۶ درصدی به ۱.۷ میلیون تن رسیده است. این آمارها نشان میدهد که مواد اولیه همچنان موتور اصلی صادرات ایران هستند؛ موضوعی که اگرچه از منظر درآمدی مثبت است، اما از نظر توسعه صنعتی، وابستگی کشور به خامفروشی را یادآوری میکند.
گزارش تازه متالاکسپرت درباره تولید آهن اسفنجی (DRI) در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا نیز تصویری مشابه ارائه میدهد. تولید DRI در سال ۲۰۲۵ با رشد ۵.۵ درصدی به ۵۴.۷ میلیون تن رسیده است؛ رشدی که عمدتاً توسط ایران و قطر هدایت شده است. ایران، بهعنوان بزرگترین تولیدکننده DRI منطقه، بیش از دو سوم تولید را به خود اختصاص داده و با رشد ۹.۲ درصدی، تولید خود را به ۳۷.۳ میلیون تن رسانده است. این رشد نهتنها از تولید قوی فولاد خام حمایت کرده، بلکه نشان میدهد که ایران در شرایط محدودیت برق، از DRI بهعنوان راهکاری برای حفظ فعالیت زنجیره تولید استفاده کرده است.
قطر نیز با رشد ۲۲.۷ درصدی، یکی از بهترین عملکردهای سال را ثبت کرده و تولید خود را به ۲.۵ میلیون تن رسانده است. فعالان بازار این رشد را نتیجه ثبات عملیاتی و تقاضای پایدار برای مواد اولیه باکیفیت میدانند.
در مقابل، مصر و عربستان سعودی با کاهش تولید مواجه شدهاند. مصر با افت ۶.۲ درصدی به ۶.۶ میلیون تن رسیده و عربستان نیز با کاهش ۴.۵ درصدی، تولید خود را به همین سطح رسانده است. این افتها بازتابی از تعمیرات برنامهریزیشده، کاهش نرخ بهرهبرداری و ضعف تقاضای داخلی در این کشورهاست. لیبی نیز با رشد جزئی ۰.۷ درصدی، تولید خود را به ۱.۷ میلیون تن رسانده است.
دادههای ماه دسامبر نیز نشان میدهد که ایران نقش اصلی در رشد منطقه داشته است. تولید DRI ایران در این ماه با رشد ۹۱ درصدی به ۳ میلیون تن رسیده؛ جهشی که نشان میدهد کارخانهها در مواجهه با محدودیت برق، تولید محصولات متالیزه را بهعنوان راهکاری برای حفظ فعالیت انتخاب کردهاند.
در حالی که قیمت سنگآهن و شمش چین با کاهشهای جزئی همراه شده و بازار طویلها در ترکیه و اروپا بدون نوسان مانده، معاملات جدید ورق گرم از چین به امارات و ویتنام نشان میدهد که جریان تجارت هنوز فعال است. همزمان، تولیدکنندگان ایرانی پس از دورهای از ناآرامی داخلی، بار دیگر با مناقصههای تازه وارد بازار شدهاند و تلاش میکنند سهم ازدسترفته خود را بازیابند؛ تلاشی که در دل بازاری آرام اما شکننده جریان دارد
مجموعه دادههای متالاکسپرت نشان میدهد که صنعت فولاد ایران در سال ۲۰۲۵ با وجود محدودیتهای زیرساختی، توانسته جایگاه خود را در صادرات نیمهنهایی و مواد اولیه تقویت کند. رشد صادرات محصولات تخت و مواد اولیه، موتور اصلی این عملکرد بوده است. اما افت صادرات محصولات نهایی، بار دیگر ضعف ساختاری زنجیره ارزش فولاد ایران را آشکار میکند؛ ضعفی که باعث شده کشور همچنان به صادرات مواد اولیه و نیمهنهایی وابسته بماند.
در سطح منطقهای نیز ایران و قطر نقش اصلی را در رشد تولید DRI ایفا کردهاند، در حالی که مصر و عربستان با افت تولید مواجه شدهاند. این واگرایی نشان میدهد که تولید فولاد در منطقه MENA بیش از هر زمان دیگری به ثبات انرژی، بهرهبرداری پایدار و فرصتهای صادراتی وابسته است.
ایران و قطر موتور اصلی رشد تولید آهن اسفنجی در منطقه بودهاند، اما این موفقیت در برابر افت صادرات محصولات نهایی و چالشهای داخلی صنعت فولاد، تصویری متناقض میسازد. در حالی که ایران با رشد ۹ درصدی تولید DRI رکورد تازهای ثبت کرده، کاهش صادرات محصولات طویل و وابستگی به خامفروشی نشان میدهد که توسعه صنعتی کشور هنوز از توازن لازم برخوردار نیست و شکاف میان ظرفیت تولید و توان رقابت جهانی همچنان پابرجاست
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا