نرخ باروری به ۱.۴ فرزند سقوط کرد، تعداد موالید به زیر یک میلیون رسید؛ قانون اقدام راهبردی و تشدید تنشها، نسلی را از فرزندآوری بازداشته است
به گزارش سرمایه فردا، در روزهایی که ایران درگیر جنگ، تورم و ناامیدی مزمن است، یکی از مهمترین هشدارهای جمعیتی در سکوت خبری به گوش میرسد: سقوط آزاد تولدها. آمارهای رسمی نشان میدهد که در ۶ ماهه نخست سال ۱۴۰۴، تعداد ولادتها به کمترین سطح در ۶۰ سال اخیر رسیده است؛ رقمی که در صورت تداوم، کلاسهای درس خالی، نیروی کار رو به کاهش و صندوقهای بازنشستگی ورشکسته را برای آینده ایران به تصویر میکشد.
اعداد و ارقامی که فریاد میزنند
مقایسه آمارهای شش ماهه نخست سالهای اخیر، روند نزولی فاجعهباری را نشان میدهد :
· سال ۱۴۰۰: ۵۳۳,۰۸۸ نوزاد
· سال ۱۴۰۱: ۵۳۷,۱۲۷ نوزاد (کمتر از ۱ درصد افزایش)
· سال ۱۴۰۲: ۵۲۴,۶۳۷ نوزاد (۲.۳ درصد کاهش)
· سال ۱۴۰۳: ۴۹۲,۵۲۱ نوزاد (۶.۱ درصد کاهش)
سال ۱۴۰۴، با کاهش ۶.۱ درصدی نسبت به سال قبل، رکورددار بیشترین افت تولد در سالهای اخیر است. اما این آمار، تنها بخشی از تصویر است. در کل سال ۱۴۰۳، تنها ۹۷۹,۹۲۸ نوزاد متولد شدند؛ برای نخستین بار در تاریخ معاصر ایران، تعداد تولدها به زیر یک میلیون نفر سقوط کرد . این در حالی است که در دهه ۶۰، سالانه بیش از ۲ میلیون تولد ثبت میشد .
سیاهچاله جمعیتی؛ آیندهای که در حال شکلگیری است
نرخ باروری کلی (TFR) در ایران اکنون به حدود ۱.۴ فرزند به ازای هر زن رسیده است؛ در حالی که برای حفظ تعادل جمعیتی، این شاخص باید حداقل ۲.۱ باشد . این رقم در دهه ۶۰ حدود ۶.۵ تا ۷ فرزند بود . رضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت وزارت بهداشت، هشدار داده که اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، ایران طی ۱۰ تا ۱۵ سال آینده به نقطه صفر رشد جمعیت خواهد رسید و سپس وارد رشد منفی جمعیتی میشود .
قانونی که نتیجه معکوس داد
قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریمها که از سال ۱۳۹۹ اجرایی شد، به جای گشایش اقتصادی، فشارهای ناشی از تشدید درگیریها و عدم مصالحه با جهان را به همراه داشت. این شرایط، همراه با تورم افسارگسیخته، افزایش هزینههای زندگی و نااطمینانی نسبت به آینده، جوانان را از ازدواج و فرزندآوری بازداشته است.
بر اساس آمارها، بیش از ۱۰ میلیون دختر و پسر بالای ۲۰ سال در ایران مجرد هستند و حدود یک میلیون نفر از آنها دچار «تجرد قطعی» شدهاند . تعداد ازدواجها در سال ۱۴۰۳ به ۴۳۱ هزار مورد رسید که نسبت به سال قبل ۴۰ هزار مورد کاهش داشته است .
چرا مردم دیگر بچه دار نمیشوند؟
کارشناسان جمعیت، کاهش فرزندآوری را نتیجه ترکیبی از عوامل متعددی میدانند :
· فشار اقتصادی: تورم ۶۲ درصدی، افزایش قیمت مسکن و هزینههای زندگی، مهمترین مانع فرزندآوری
· نااطمینانی از آینده: جنگ، تحریم و بیثباتی سیاسی، برنامهریزی برای آینده را دشوار کرده است
· تغییر ارزشهای فرهنگی: کاهش اهمیت ازدواج و فرزندآوری در نسل جدید
· افزایش سن ازدواج: بسیاری از جوانان ازدواج را به تأخیر میاندازند یا از آن صرفنظر میکنند
چشمانداز؛ نسلی که در حال انقراض است
در سال ۱۴۰۴، تعداد ولادتها حدود ۸۹۲ هزار نفر و تعداد فوتیها حدود ۴۵۰ هزار نفر بوده است. خالص افزایش جمعیت کشور فقط حدود ۴۵۰ هزار نفر برآورد میشود؛ رقمی که برای کشوری با جمعیت ایران، به معنای رشدی بسیار پایین و معادل سالانه ۰.۵ درصد است . این در حالی است که ایران در دهههای گذشته رشد جمعیتی بالای ۳ درصد را تجربه میکرد .
مردم حق دارند یک زندگی معمولی داشته باشند. اما با تندرویها، اختلاسها و تشدید درگیریها، هر روز شرایط برای جامعه سختتر میشود و نسل آینده، پیش از آنکه متولد شود، در هالهای از ابهام و ناامیدی گم میشود.
