تولسی گبرد، رئیس اطلاعات ملی آمریکا که روزی منتقد جنگهای واشنگتن بود، پس از حمایت از حمله دولت ترامپ به ایران، سرانجام تصمیم گرفت از قدرت کناره گیری کند.
رامتین لطیفی:استعفای ناگهانی تولسی گبرد از مقام عالی اطلاعاتی دولت دونالد ترامپ، فقط یک جابهجایی اداری در واشنگتن نیست؛ این کنارهگیری برای بسیاری از ناظران، نشانهای از شکافها و تناقضهای عمیق در دولتی است که با شعار پایان دادن به جنگهای بیپایان آمریکا روی کار آمد اما اکنون درگیر یکی از خطرناکترین تنشهای نظامی سالهای اخیر با ایران شده است. گبرد که زمانی یکی از مشهورترین منتقدان مداخلات نظامی آمریکا در خاورمیانه بود، در نامه استعفای خود اعلام کرد به دلیل بیماری همسرش که به نوعی نادر از سرطان استخوان مبتلا شده، از سمت مدیر اطلاعات ملی آمریکا کنارهگیری میکند.
او در این نامه از ترامپ به خاطر «اعتماد» و فرصت هدایت جامعه اطلاعاتی آمریکا طی یک سال و نیم گذشته تشکر کرد. ترامپ نیز در شبکه اجتماعی خود ضمن تأیید این خبر نوشت: «تولسی کار فوقالعادهای انجام داد و دلمان برایش تنگ خواهد شد.» او اعلام کرد که آ ون لوکاس معاون مدیر اطلاعات ملی، بهطور موقت این سمت را برعهده میگیرد. اما در واشنگتن، کمتر کسی باور دارد این استعفا فقط دلایل شخصی داشته باشد.
از مخالف جنگ عراق تا متحد ترامپ
گبرد یکی از چهرههای غیرمعمول سیاست آمریکا بود. او که سالها عضو حزب دموکرات و نماینده کنگره از ایالت هاوایی بود، در فاصله سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۱ در مجلس نمایندگان حضور داشت و حتی در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۰ نیز نامزد شد. او سابقه حضور در گارد ملی هاوایی را دارد و در جریان اشغال عراق توسط آمریکا به این کشور اعزام شده بود؛ تجربهای که بعدها نگاه او را به سیاست خارجی واشنگتن تغییر داد و به یکی از سرسختترین منتقدان جنگطلبی آمریکا تبدیلش کرد. گبرد بارها تأکید کرده بود که جنگهای آمریکا در عراق، افغانستان و خاورمیانه نهتنها امنیت جهانی را افزایش نداده، بلکه بیثباتی، افراطگرایی و بحران انسانی گستردهای ایجاد کرده است. همین مواضع ضدجنگ، باعث شد او بهتدریج از حزب دموکرات فاصله بگیرد و در نهایت به یکی از حامیان اصلی ترامپ تبدیل شود؛ زیرا ترامپ نیز در تبلیغات انتخاباتی خود وعده داده بود به «ماجراجوییهای نظامی» آمریکا پایان دهد. گبرد در یکی از سخنرانیهای انتخاباتی ترامپ گفته بود دولت جو بایدن جهان را به آستانه جنگ هستهای کشانده و آمریکا را وارد چندین بحران همزمان کرده است.
تناقض بزرگ؛ دولت ضدجنگی که وارد جنگ شد
اما منتقدان میگویند بزرگترین تناقض دوران فعالیت گبرد همینجا شکل گرفت؛ زنی که با شعار مقابله با جنگهای تغییر رژیم وارد دولت ترامپ شده بود، در نهایت عضوی از دولتی شد که همراه اسرائیل وارد درگیری مستقیم با ایران شد. گبرد پیشتر آشکارا با حمله نظامی به ایران و همچنین سیاستهای مداخلهجویانه علیه ونزوئلا مخالفت کرده بود. اما پس از آغاز جنگ علیه ایران، موضع او تغییر کرد و از تصمیم دولت ترامپ برای حمله مشترک با اسرائیل دفاع کرد. او اعلام کرده بود که تشخیص «تهدید فوری» در نهایت برعهده رئیسجمهور است، نه جامعه اطلاعاتی آمریکا؛ موضعی که برای بسیاری از ناظران، عقبنشینی آشکار از دیدگاههای پیشین او محسوب میشد. با این حال، گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد گبرد در برخی تصمیمات مهم امنیتی کنار گذاشته شده بود؛ از جمله در پرونده عملیات ربایش نظامی علیه نیکلاس مادودو، رئیسجمهور ربوده شده ونزوئلا. همین مسئله شایعات درباره اختلافات داخلی در دولت ترامپ را تقویت کرد.
جنجالهای دوران ریاست بر جامعه اطلاعاتی
دوران مدیریت گبرد بر دستگاه اطلاعاتی آمریکا نیز بدون حاشیه نبود. یکی از جنجالیترین پروندهها، اخراج مقامهای شورای اطلاعات ملی آمریکا بود؛ اقدامی که اندکی پس از انتشار گزارشی رخ داد که روایت دولت ترامپ درباره ارتباط دولت ونزوئلا با باند «ترن د آراگوا» را زیر سوال میبرد. دولت ترامپ از این ادعا برای توجیه اخراج سریع مهاجران ونزوئلایی استفاده میکرد و منتقدان معتقد بودند برکناری مقامهای اطلاعاتی، تلاشی برای سیاسیسازی نهادهای امنیتی آمریکا بوده است. حضور گبرد در یورش افبیآی به یک مرکز انتخاباتی در ایالت جورجیا نیز جنجال تازهای به پا کرد. برخی سناتورهای دموکرات او را متهم کردند که از اختیارات قانونی خود فراتر رفته است. ترامپ سالهاست ادعا میکند انتخابات ۲۰۲۰ از او «دزدیده شده»، هرچند هیچ مدرک معتبری برای این ادعا ارائه نشده است. گبرد اما مدعی بود هدفش مقابله با «سیاسی شدن و استفاده ابزاری از نهادهای اطلاعاتی» بوده است.
جنگ ایران؛ شکافی که پنهان نماند
بسیاری از تحلیلگران معتقدند حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، نقطهای بود که شکافهای درونی دولت ترامپ را آشکار کرد. بخشی از جریان نزدیک به ترامپ همچنان خود را مخالف جنگهای خارجی معرفی میکند، اما واقعیت تحولات اخیر نشان داد که نفوذ لابیهای جنگطلب و متحدان اسرائیل در واشنگتن همچنان بسیار قدرتمند است. مت داس، مشاور پیشین سیاست خارجی سناتور برنی سندرز در گفتوگو با الجزیره گفته است: «تولسی گبرد با شعار مخالفت با جنگهای تغییر رژیم نامزد ریاستجمهوری شد، اما در نهایت در دولتی خدمت کرد که احمقانهترین جنگ را علیه ایران آغاز کرد.» او ابراز امیدواری کرده که گبرد پس از خروج از دولت، درباره نحوه کشاندن آمریکا به «یک جنگ غیرضروری دیگر» سخن بگوید.