شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
کشورهای تحریمی و درحال توسعه با ایجاد استیبلکوین ملی به دنبال استقلال مالی و تقویت تجارت بینالمللی هستند
آتریسا سپهریان:برای سالها، هر جا صحبت از «ارز دیجیتال با پشتوانه» میشد، ناخودآگاه ذهنها به سمت دلار آمریکا میرفت. تتر، یواسدیسی و سایر استیبلکوینهای دلاری، حکم تنها راهروی سریع و ارزان برای عبور از نظام سوئیفت را داشتند. اما تحولات دو سال اخیر، معادله را به کلی تغییر داده است. جهان امروز دارد به آرامی پا را از دالان تنگ دلار بیرون میگذارد و وارد عرصهای جدید میشود و وارد عصر استیبلکوینهای مبتنی بر کالاهای استراتژیک مثل نفت و طلا شدهاست.
چرا این اتفاق افتاده است؟
نخست اینکه، بیثباتی اقتصاد جهانی افزایش یافته و نرخ بهره و بدهی آمریکا به مرزهای هشدار رسانده است. همچنین دلار توسط واشنگتن به ابزار تحریمهای مالی در سیاست خارجی تبدیل کرده است و در نهایت کشورهای در حال توسعه و صادرکننده منابع طبیعی برای مستقل شدن از یک نظام پولی که نه منافع آنها را تأمین میکند و نه امنیت داراییهایشان را تضمین میکند به استیبلکوینها گرایش پیدا کردهاند.
در این میان، استیبلکوینهای نفتی و طلایی دقیقاً در نقطه برخورد نیاز و فناوری قرار گرفتهاند. یک کشور صادرکننده نفت میتواند بدون نیاز به دلار، نفت خود را با یک توکن دیجیتال پشتوانهدار معامله کند. یک سرمایهگذار در اقتصاد تحریمزده میتواند دارایی خود را نه به یک شرکت خصوصی آمریکایی (که هر لحظه ممکن است حسابش را مسدود کند)، بلکه به یک کالای فیزیکی و جهانی مثل طلا گره بزند.
امارات متحده عربی با راهاندازی استیبلکوین خود، فقط یک قدم کوچک در این مسیر برداشته، اما افق پیش رو بسیار بزرگتر از این حرفهاست. کشورهایی مثل روسیه با استیبلکوین نفتی، چین در حال آزمایش یوآن دیجیتال با پشتوانه کالا و حتی برخی کشورهای آفریقایی با توکنهای پشتوانه طلا هر کدام به نوعی در حال دویدن به سمت این آینده هستند.
باید توجه داشت که نسل بعدی استیبلکوینها، دیگر دلاری نخواهند بود، بلکه نفتی، طلایی و مستقل از واشنگتن خواهند بود. نسلی که میتواند معادله تحریم یا در امان ماندن را برای همیشه تغییر دهد.
در خلیج فارس، کشوری که اقتصادش سالها بر مدار نفت میچرخید، حالا میتواند قواعد جدیدی در تجارت جهانی بنویسد. امارات متحده عربی، استیبلکوینهای خود را به شاهرگی برای تبادلات مالی بینالمللی تبدیل کرده است. اگر تا چند سال پیش نام امارات با آسمانخراشها و بشکههای نفت گره خورده بود، امروز این کشور دارد به دنبال ارز دیجیتال رفته است. در شرایطی که بسیاری از اقتصادهای منطقه هنوز درگیر سوئیفت و کارمزدهای بانکی هستند، امارات پا را فراتر گذاشته و زیرساخت قانونی و فنی استیبلکوینهایی را فراهم کرده تا بتواند معاملات نفتی گستردهای داشته باشد. این کشور اخیر با چالش تامین مالی دلار مواجه بود به همین دلیل میزبانی از اولین استیبلکوین دارای مجوز رسمی در منطقه را جدیتر گرفته است تا تجارت از سراسر جهان برای این کشور راحتتر شود.
در سال ۲۰۲۴، بانک مرکزی امارات چارچوب قانونی «توکنهای پرداخت دیجیتال» را تصویب کرد. این قانون به صراحت اعلام میدارد که هر استیبلکوین باید ۱۰۰درصد پشتوانه دارایی باکیفیت و نقدشونده داشته باشد، این یعنی دیگر خبری از رمزارزهای بیپشتوانه و پرنوسان نیست. درواقع «AE Coin» اولین استیبلکوین با مجوز بانک مرکزی امارات را دریافت کرد و سپس «Zand AED» از زند بانک نیز به جمع آنها پیوست.
این دو استیبلکوین، برخلاف نمونههای پرریسک خارجی، تحت نظارت دقیق نهادهای مالی امارات فعالیت میکنند و هر لحظه قابل تبدیل به درهم هستند. در امارات وقتی یک تاجر بداند پول دیجیتالش پشتوانه قانونی و بانکی دارد، دیگر تردیدی برای استفاده از آن نخواهد داشت. همین اعتماد، موتور محرک مبادلات تجاری شده است. میزان تأثیرگذاری این اقدام را باید «زیاد» ارزیابی کرد، زیرا بدون اعتماد، هیچ فناوری مالی به بلوغ نمیرسد.
یکی از درخشانترین اقدامات در تراکنشهای بانکی وقتی رقم خورد که وزارت دارایی امارات و اداره دارایی دبی، یک تراکنش دولتی را از طریق پلتفرم mBridge تسویه کردند. شیخ مکتوم بن محمد این رویداد را «نقطه عطفی در تاریخ تحول مالی دولت» توصیف کرد. برای تجاری که قبلاً باید دو روز منتظر میماند تا حوالهاش از چند بانک واسط عبور کند، تسویه سریع یک انقلاب واقعی محسوب میشود.
این سرعت، هزینه فرصت را به صفر میرساند و ریسک نوسان نرخ ارز را کاملاً حذف میکند. در سمت دیگر جهان، آفریقا نیز از همین الگو الهام گرفته است. ابتکار ADAPT با همکاری صندوق بینالمللی پول و انجمن اقتصاد جهانی، از استیبلکوینهایی مثل تتر برای باز کردن قفل ۷۰ میلیارد دلار تجارت درون آفریقایی استفاده میکند. در کنیا، مرزداران قبلاً باید به ۱۳ سیستم مختلف لاگین میکردند.
حالا با بلاکچین، زمان ترخیص کالا از ۶ ساعت به ۳۰ دقیقه کاهش یافته است. اما تفاوت بزرگ امارات در این نقطه روشن میشود: این کشور به جای اتکا به استیبلکوین خارجی مثل تتر، دارد پول ملی خود را دیجیتال میکند. این یعنی استقلال پولی، نه وابستگی به دلار دیجیتال. حجم مبادلات با استیبلکوین امارات نسبت به کل اقتصاد این کشور هنوز بزرگ نیست. اما روند رشد، تصاعدی و غیرقابل انکار است. وقتی دولت خودش اولین مشتری این فناوری میشود، بقیه بازار نیز به تدریج وارد خواهند شد.
کشورها ابتدا قوانین شفاف و سختگیرانه نوشتند و سپس اجازه ورود به بازی را صادر کرده و شرط ۱۰۰درصد پشتوانه بانکی برای استیبلکوین از همان ابتدا جلوی کلاهبرداری و بیثباتی را گرفت. هر کشوری که امروز میخواهد وارد این مسیر شود، باید قانون را در اولویت قرار دهد. استیبلکوینها یعنی استقلال از سوئیفت، بدون قطع ارتباط با اقتصاد جهانی، به همین دلیل هیچ کشوری نباید خودش را در یک جزیره دیجیتال محبوس کند.
این رویکرد «از بالا به پایین»، ریسک را به شدت کاهش میدهد و زیرساخت را پیش از ایجاد تقاضای انبوه آماده میکند. از این رو کشوری مثل ایران که سالها از سوئیفت قطع بوده است، میتواند دقیقاً همین مسیر را طی کند؛ تصویب قانون پشتوانهدار برای ریال دیجیتال، اتصال به پلتفرمهای بینالمللی و شروع با تسویههای تجاری و دولتی کمک میکند تا میزان تأثیرگذاری این الگو بر استقلال مالی را بیشتر کند.
پیشبینی میشود که تا سال ۲۰۳۰، بازار پرداختهای دیجیتال مبتنی بر بلاکچین به بیش از ۳.۶ تریلیون دلار برسد. در این آینده، دو دسته کشور موفق خواهند بود؛ آنهایی که مانند امارات، زیرساخت قانونی و فنی را از امروز ساختهاند و آنهایی که همچنان منتظر معجزه میمانند. امارات امروز جایی ایستاده که کمتر کسی تصورش را میکرد کشوری که هم نفت میفروشد، هم خدمات مالی دیجیتال دارد و هم دارد به سمت الگوی جدیدی از استقلال پولی میرود. شاید مهمترین دستاورد امارات، نه خود استیبلکوینها، که «جسارت قانونی» آن است.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا