جمعه ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
صنعت خودرو ایران در ۱۱ ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۳، تصویری دو قطبی و عجیب را به نمایش گذاشته است. بررسی عملکرد ۹ شرکت بزرگ این صنعت نشان میدهد مجموع درآمدها با رشد ۳۷ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، به بیش از ۶۹۶ هزار میلیارد تومان رسیده است.
به گزارش سرمایه فردا، وضعیت صنعت خودرو ایران در ۱۱ ماهه منتهی به اسفند ۱۴۰۳، از این قرار بوده که خکاوه با رشد حیرتانگیز ۱۸۸ درصدی رکورد زده و خدیزل با ۸۲ درصد و خاور با ۷۵ درصد جهش کردهاند. از سوی دیگر، خپارس با افت ۳۷ درصدی، خزامیا با ۱۹ درصد و خساپا با ۱۵ درصد سقوط کردهاند. در این گزارش، تکتک این شرکتها را از نظر میزان درآمد و درصد تغییر واکاوی میکنیم و سود و زیان پنهان پشت هر نماد را نقد میکنیم.
غول بیرقابت صنعت خودروی ایران، با درآمد خیرهکننده ۴۷۰,۵۵۷ میلیارد تومانی در ۱۱ ماهه امسال، نه تنها بزرگترین شرکت از نظر حجم درآمد در میان تمام خودروسازان است، بلکه با رشد ۶۴ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، توانسته بهتر از میانگین صنعت (۳۷ درصد) عمل کند. این یعنی درآمد ایران خودرو نسبت به سال قبل بیش از یک و نیم برابر شده است. تحلیل این جهش نشان میدهد که افزایش نرخ فروش محصولات، عبور از زیان انباشته و تسویه بخشی از بدهیهای معوق، محرک اصلی این عملکرد بوده. نقد منصفانه این است که این رشد انفجاری عمدتاً ناشی از افزایش قیمتهای دستوری و تورمی است، نه افزایش واقعی تولید و فروش فیزیکی. سهامداران باید توجه داشته باشند که اگر سیاستهای قیمتگذاری دستوری تغییر کند، حاشیه سود ایران خودرو ممکن است به سرعت تحت تأثیر قرار گیرد. با این حال، عبور از سقف ۴۷۰ هزار میلیارد تومان، یک رکورد تاریخی برای این خودروساز بزرگ محسوب میشود.
خکاوه با درآمد ۸,۳۸۳ میلیارد تومانی و رشد خیرهکننده ۱۸۸ درصدی، بالاترین نرخ رشد را در میان تمام شرکتهای این فهرست به خود اختصاص داده است. این یعنی درآمد این شرکت نسبت به سال قبل تقریباً سه برابر شده، رشدی انفجاری که در صنعت خودرو ایران بیسابقه است. کاوه موتور که عمدتاً به عنوان تولیدکننده قطعات و مونتاژکننده خودروهای تجاری شناخته میشود، توانسته با بهرهگیری از واردات قطعات از چین و مونتاژ با قیمت رقابتی، سهم بازار قابل توجهی را تصاحب کند. نقد این عملکرد این است که آیا این رشد انفجاری پایدار خواهد بود یا فقط نتیجه یک دوره رونق موقت ناشی از کمبود عرضه خودروهای چینی در بازار؟ کارشناسان معتقدند اگر واردات خودرو آزاد شود، خکاوه ممکن است مزیت رقابتی خود را از دست بدهد. با این حال، فعلاً خکاوه ستاره بینظیر این فصل است و سهامدارانش سودهای هنگفتی کسب کردهاند.
خدیزل با درآمد ۲۰,۵۹۱ میلیارد تومانی و رشد ۸۲ درصدی، دومین نرخ رشد بالای فهرست را ثبت کرده و نشان داده که صنعت خودروهای سنگین و تجاری برخلاف خودروهای سواری برخی شرکتها، در مسیر صعودی پرقدرتی حرکت میکند. تولید کامیون، اتوبوس و مینیبوس که در سالهای گذشته به دلیل تحریم و نبود قطعات با رکود مواجه بود، حالا با احیای خطوط تولید و افزایش نرخها، جان تازهای گرفته است. نقد این عملکرد این است که رشد ۸۲ درصدی خدیزل عمدتاً ناشی از افزایش قیمتهای دستوری و عقبافتادگی تقاضا از سالهای قبل است و احتمالاً در سال آینده تکرار نخواهد شد. با این حال، سهامداران خدیزل میتوانند به ادامه روند صعودی در کوتاهمدت امیدوار باشند.
خاور با درآمد ۴۰,۹۸۰ میلیارد تومانی و رشد ۷۵ درصدی، عملکردی بسیار بهتر از میانگین صنعت داشته و توانسته نزدیک به خدیزل و حتی بهتر از ایران خودرو رشد کند. خاور که عمدتاً به عنوان تولیدکننده کامیونت و وانتهای تجاری شناخته میشود، این موفقیت نشان میدهد که بازار خودروهای تجاری سبک و نیمهسنگین، برخلاف خودروهای سواری برخی شرکتها، از رونق مناسبی برخوردار است. نقد این عملکرد این است که خاور وابستگی شدیدی به تأمین قطعات از طریق کانالهای رسمی دارد و هرگونه اختلال در واردات میتواند خط تولید این شرکت را متوقف کند. سهامداران باید مراقب اخبار مربوط به تحریمها و تخصیص ارز باشند.
تکمبا با درآمد ۱,۷۲۳ میلیارد تومانی و رشد ۴۱ درصدی، بهتر از میانگین صنعت (۳۷ درصد) عمل کرده و عملکردی قابل قبول و بهتر از حد انتظار داشته است. کمبا که عمدتاً در زمینه تولید قطعات خودرو فعالیت میکند، توانسته از افزایش تقاضا برای قطعات یدکی در بازار آزاد سود ببرد. نقد این عملکرد این است که رشد ۴۱ درصدی تکمبا در مقایسه با رشد ۱۸۸ درصدی خکاوه بسیار ناچیز است و نشان میدهد که مدیریت محافظهکارانه این شرکت، مانع از جهش بزرگتر آن شده است.
—
تایرا با درآمد ۳۱,۹۸۴ میلیارد تومانی و رشد تنها ۹ درصدی، یکی از ضعیفترین نرخهای رشد را در میان شرکتهای این فهرست ثبت کرده است. در حالی که خودروسازان بزرگ با رشد ۶۴ درصدی جهش کردهاند، تأمینکننده اصلی تایر برای این خودروها نتوانسته حتی به یکهفتم این نرخ هم دست پیدا کند. نقد اصلی به تایرا این است که به دلیل قیمتگذاری دستوری تایر و عدم توانایی در افزایش قیمتها همگام با تورم، حاشیه سود این شرکت به شدت تحت فشار قرار گرفته است. سهامداران تایرا باید توجه داشته باشند که اگر دولت سیاست آزادسازی قیمت تایر را اجرا نکند، احتمالاً این شرکت در ماههای آینده با کاهش سودآوری و حتی زیان مواجه خواهد شد.
سایپا، دومین خودروساز بزرگ کشور، با درآمد ۸۱,۸۱۲ میلیارد تومانی و افت ۱۵ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل، عملکردی ناامیدکننده و برخلاف جهت حرکت صنعت ثبت کرده است. در حالی که رقیب سنتیاش یعنی ایران خودرو با رشد ۶۴ درصدی جهش کرده، سایپا نه تنها رشد نکرده، بلکه ۱۵ درصد از درآمد خود را از دست داده است. نقد اصلی به سایپا این است که سبد محصولاتش عمدتاً شامل خودروهای پایینرده و قدیمی مانند تیبا، ساینا و کوییک است که با افزایش قیمتها، مشتریان خود را به سمت محصولات رقبا از دست داده است. همچنین مشکلات مزمن در تأمین قطعات و کیفیت پایین مونتاژ، باعث کاهش اعتماد عمومی و در نتیجه کاهش فروش شده است. سهامداران سایپا باید نگران باشند که اگر این روند ادامه پیدا کند، احتمالاً سهم بازار این شرکت بیش از پیش به نفع ایران خودرو و خودروسازان خصوصی کوچکتر کاهش خواهد یافت.
زامیاد با درآمد ۲۴,۰۱۲ میلیارد تومانی و افت ۱۹ درصدی، عملکردی بسیار ضعیفتر از میانگین صنعت ثبت کرده است. زامیاد که عمدتاً به عنوان تولیدکننده وانت نیسان و پیکان وانت شناخته میشود، نتوانسته خود را با استانداردهای جدید آلایندگی و الزام به نصب سامانههای ایمنی تطبیق دهد و در نتیجه، تیراژ تولید آن به شدت کاهش یافته است. نقد به زامیاد این است که نتوانسته محصولات خود را به روز کند و در رقابت با وانتهای جدیدتر چینی و کرهای، سهم بازار خود را از دست داده است. سهامداران زامیاد باید نگران باشند که اگر این شرکت نتواند محصولات خود را به روز کند، احتمالاً به تدریج از بازار حذف خواهد شد.
خپارس با درآمد ۱۶,۹۵۵ میلیارد تومانی و افت ۳۷ درصدی، بدترین عملکرد را در میان تمام شرکتهای این فهرست ثبت کرده است. این سقوط ۳۷ درصدی در حالی رخ داده که ایران خودرو (شرکت مادر) با رشد ۶۴ درصدی جهش کرده است. پارس خودرو که زمانی با محصولاتی مانند تندر ۹۰، دنا و رانا سهم قابل توجهی از بازار داشت، حالا در حال سقوط آزاد است. نقد اصلی به پارس خودرو این است که سبد محصولاتش عمدتاً شامل خودروهای قدیمی و بدون مشتری جدید است و نتوانسته خود را با سلیقه روز بازار تطبیق دهد. همچنین اختلاف مدیریتی با ایران خودرو و عدم دریافت به موقع قطعات و سامانههای فنی، باعث کاهش تیراژ تولید شده است. سهامداران پارس خودرو باید به این نکته توجه کنند که این شرکت احتمالاً در آینده نزدیک با ایران خودرو ادغام خواهد شد و ارزش سهامشان ممکن است تحت تأثیر تصمیمات هیئت مدیره شرکت مادر قرار گیرد. سقوط ۳۷ درصدی یک فاجعه است و سهامداران باید هرچه سریعتر نسبت به خروج از این سهم اقدام کنند.
مجموع درآمد ۹ شرکت بزرگ خودرویی در ۱۱ ماهه ۱۴۰۳ به ۶۹۶,۹۹۷ میلیارد تومان رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۷ درصد رشد داشته است. این رشد مثبت اما نه چندان انفجاری برای صنعت خودرو محسوب میشود، به ویژه اگر آن را با رشد ۶۴ درصدی صنعت پیمانکاری یا ۶۲ درصدی سیمان مقایسه کنیم. اما نکته مهم و هشداردهنده، شکاف عمیق میان شرکتهای این فهرست است.
اول، قطب برنده: خودرو، خکاوه، خدیزل، خاور. این چهار شرکت با رشدهای ۶۴، ۱۸۸، ۸۲ و ۷۵ درصدی، پیشتازان بیچونوچرای این رقابت هستند. خکاوه با رکورد ۱۸۸ درصدی درخشانترین عملکرد را داشته، خدیزل و خاور نیز جهشهای بالای ۷۵ درصد را ثبت کردهاند. سرمایهگذاران هوشمند سبد خود را به سمت این چهار شرکت سنگین میکنند.
دوم، قطب متوسط: تکمبا. با رشد ۴۱ درصدی، عملکردی بهتر از میانگین صنعت داشته و یک گزینه نسبتاً امن برای سرمایهگذاری است.
سوم، قطب بازنده: تایرا. با رشد ۹ درصدی و فاصله زیاد از میانگین صنعت، تایرا بازنده بزرگ این فصل است. سهامداران تایرا باید زنگ خطر را جدی بگیرند.
چهارم، قطب فاجعه: خساپا، خزامیا، خپارس. این سه شرکت با افتهای ۱۵، ۱۹ و ۳۷ درصدی، قربانیان اصلی تغییرات ساختاری در صنعت خودرو هستند. خپارس با افت ۳۷ درصدی فاجعهبارترین عملکرد را داشته و در آستانه حذف قرار دارد. سهامداران این سه شرکت باید هرچه سریعتر نسبت به خروج از این سهمهای پرریسک اقدام کنند.
پنجم، هشدار درباره آینده. صنعت خودرو ایران با چند چالش جدی مواجه است. اول، احتمال آزادسازی واردات خودرو در ماههای آینده که شرکتهای مونتاژکننده خودروهای چینی (مانند خکاوه) را تهدید میکند. دوم، افزایش قیمت حاملهای انرژی که هزینه تولید را بالا میبرد. سوم، تداوم قیمتگذاری دستوری که حاشیه سود خودروسازان را تحت فشار قرار میدهد.
در نهایت، صنعت خودرو ایران با این رشد ۳۷ درصدی، یک رونق متوسط را تجربه میکند، اما این رونق عادلانه نیست. خکاوه با رکورد ۱۸۸ درصدی، خدیزل با ۸۲ درصدی و خودرو با ۶۴ درصدی، سه گزینه امن و پرسود هستند. در مقابل، خپارس با افت ۳۷ درصدی یک فاجعه محض است و خساپا و خزامیا نیز ریسک بالایی دارند. سهامداران هوشمند کسانی هستند که برندگان واقعی را از بازندگان جدا میکنند و سبد خود را به سمت شرکتهایی با رشد پایدار و مدیریت قوی سنگین میکنند. در غیر این صورت، تماشاگر سقوط سرمایه خود در سهمهایی مانند خپارس و خساپا خواهند بود.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا