پنجشنبه ۳۰ بهمن ۱۴۰۴
سهامداران شتران و شاوان حق دارند از مدیریت این پالایشگاهها شفافسازی فوری در مورد دلایل این رشد پایینتر از میانگین و برنامههای آتی برای بازگشت به مدار رقابت را مطالبه کنند.
گزارش عملکرد ۹ ماهه صنعت پالایشگاهی، تصویری از یک ابرصنعت با گردش مالی نجومی و بیسابقه را به نمایش میگذارد. مجموع درآمد این صنعت با رشد ۴۳ درصدی به یک میلیون و ۵۸۶ هزار و ۸۴۰ میلیارد تومان رسیده است، رقمی که به تنهایی از تولید ناخالص داخلی بسیاری از کشورها بیشتر است و نشاندهنده نقش حیاتی این صنعت در اقتصاد ایران است.
صنعت پالایشگاهی که وظیفه تأمین سوخت و خوراک پتروشیمیها را بر عهده دارد، در ۹ ماهه امسال یکی از بهترین دورههای خود را پشت سر گذاشته است. مجموع درآمد این صنعت با رشد ۴۳ درصدی به یک میلیون و ۵۸۶ هزار و ۸۴۰ میلیارد تومان رسیده است. این ارقام نجومی نشان میدهد که پالایشگاههای کشور با حداکثر ظرفیت در حال فعالیت هستند و توانستهاند از افزایش قیمتهای جهانی فرآوردههای نفتی نهایت بهره را ببرند.
شپنا با درآمد ۵۵۱ هزار میلیارد تومانی، سلطان بلامنازع این صنعت است و شبندر نیز با ۴۲۸ هزار میلیارد تومان و رشد ۴۷ درصدی، در تعقیب صدرنشین نشان داده که خواب نیست. اما در میان این همه شکوه و جلال، دو نماد خاموش و غمگین در حاشیه ایستادهاند. شتران با رشد تنها ۳۵ درصدی و شاوان با رشد ۳۶ درصدی، نه تنها از میانگین صنعت عقب ماندهاند، که عملاً سهم بازار خود را به رقبای چابکتر واگذار کردهاند. اینجا دیگر پای تحریم یا مشکلات تأمین خوراک در میان نیست؛ اینجا بوی مدیریت ضعیف و ناتوانی در بهرهبرداری از ظرفیتها به مشام میرسد
شپنا (پالایشگاه اصفهان) با درآمد ۵۵۱ هزار و ۶۹۱ میلیارد تومانی و رشد ۴۹ درصدی، بیتردید سلطان بلامنازع این صنعت است. این پالایشگاه با اختلافی فاحش، بیش از یک سوم کل درآمد صنعت را به خود اختصاص داده است. رشد ۴۹ درصدی شپنا که فراتر از میانگین صنعت است، در حالی ثبت شده که این غول بر روی یک پایه درآمدی عظیم حرکت میکند و این دستاورد را دوچندان میکند. شپنا نشان داده که نه تنها بزرگترین، بلکه یکی از چابکترین پالایشگاههای کشور نیز هست. سهامداران این پالایشگاه دلیلی برای فروش ندارند، اما باید مراقب باشند که آیا این رشد با افزایش حاشیه سود همراه بوده یا صرفاً ناشی از افزایش قیمتهای جهانی است؟
شبندر (پالایشگاه بندرعباس) با درآمد ۴۲۸ هزار و ۷۳۳ میلیارد تومانی و رشد ۴۷ درصدی، دومین غول بزرگ این صنعت است. رشد ۴۷ درصدی شبندر که فراتر از میانگین صنعت است، نشان میدهد این پالایشگاه با سرعتی چشمگیر در حال نزدیک شدن به صدرنشین است. شبندر ثابت کرده که میتواند همگام با سریعترین پالایشگاههای کشور حرکت کند و سهم بازار خود را حفظ نماید. اگر این روند ادامه یابد، شبندر میتواند در سالهای آینده فاصله خود با شپنا را کاهش دهد. با این حال، سوال اینجاست که آیا شبندر میتواند بر محدودیتهای تأمین خوراک فائق آید و به رشد پایدار دست یابد؟
شتران (پالایشگاه تهران) با درآمد ۳۱۰ هزار و ۱۸۶ میلیارد تومانی و رشد ۳۵ درصدی، یکی از دو بازنده این صنعت است. رشد ۳۵ درصدی شتران در حالی که میانگین صنعت ۴۳ درصد است، یک شکست نسبی محسوب میشود. این پالایشگاه که روزگاری یکی از بزرگترین پالایشگاههای کشور بود، حالا نه تنها از شپنا و شبندر عقب مانده، که نتوانسته حتی همگام با میانگین صنعت حرکت کند. سهامداران شتران حق دارند نگران باشند؛ اگر این روند ادامه یابد، شتران به تدریج جایگاه خود را به عنوان یکی از غولهای صنعت از دست خواهد داد. آیا این پالایشگاه با مشکلات فنی و فرسودگی تأسیسات مواجه است؟ یا مدیریت آن توانایی بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود را ندارد؟
شبریز (پالایشگاه تبریز) با درآمد ۱۵۳ هزار و ۴۵۹ میلیارد تومانی و رشد ۳۸ درصدی، عملکردی پایینتر از میانگین صنعت داشته است. رشد ۳۸ درصدی شبریز در حالی که میانگین صنعت ۴۳ درصد است، نشان میدهد این پالایشگاه نتوانسته همگام با بازار حرکت کند. شبریز که در زمره پالایشگاههای قدیمی کشور محسوب میشود، ظاهراً با چالشهایی در زمینه نوسازی تأسیسات و افزایش ظرفیت تولید مواجه است. سهامداران این پالایشگاه باید از مدیریت بخواهند که برنامههای خود برای افزایش بهرهوری را شفافسازی کند.
شراز (پالایشگاه شیراز) با درآمد ۷۵ هزار و ۴۵۶ میلیارد تومانی و رشد ۴۰ درصدی، عملکردی نزدیک به میانگین صنعت داشته است. رشد ۴۰ درصدی شراز اگرچه از میانگین اندکی پایینتر است، اما با توجه به اندازه کوچکتر این پالایشگاه، میتواند قابل قبول تلقی شود. با این حال، شراز نیز مانند سایر پالایشگاههای کوچکتر، برای حفظ سهم بازار خود نیاز به نوسازی و افزایش بهرهوری دارد.
شاوان (پالایشگاه لاوان) با درآمد ۶۷ هزار و ۳۱۵ میلیارد تومانی و رشد ۳۶ درصدی، دومین بازنده این صنعت است. رشد ۳۶ درصدی شاوان در حالی که میانگین صنعت ۴۳ درصد است، نشان میدهد این پالایشگاه کوچک نتوانسته از فرصتهای بازار بهره کافی ببرد. شاوان که کوچکترین پالایشگاه این گروه محسوب میشود، با وجود پتانسیل رشد بالاتر، عملکردی ضعیف و ناامیدکننده داشته است. سهامداران شاوان حق دارند از مدیریت بپرسند چرا در بازاری که همه رقبا رشدهای بالای ۴۰ درصد را تجربه میکنند، این پالایشگاه به رشد ۳۶ درصدی رضایت داده است؟
شتران با رشد ۳۵ درصدی، بدترین عملکرد را در میان پالایشگاههای بزرگ داشته است. این در حالی است که میانگین صنعت ۴۳ درصد و رشد شپنا و شبندر بالای ۴۷ درصد است. دلایل احتمالی این ضعف عملکرد را میتوان در موارد زیر جستجو کرد:
۱. فرسودگی تأسیسات: پالایشگاه تهران یکی از قدیمیترین پالایشگاههای کشور است و احتمالاً با فرسودگی تجهیزات و کاهش راندمان تولید مواجه بوده است. این موضوع میتواند به کاهش توان تولید و در نتیجه رشد کمتر درآمد منجر شود.
۲. مشکلات تأمین خوراک: ممکن است شتران با محدودیتهایی در تأمین خوراک مواجه بوده باشد. پالایشگاههای قدیمی معمولاً در اولویت دریافت خوراک پس از پالایشگاههای جدیدتر و بهینهتر قرار میگیرند.
۳. تعمیرات اساسی طولانیمدت: احتمال دارد شتران در این دوره با تعمیرات اساسی و اورهال گسترده مواجه بوده باشد که منجر به توقف خطوط تولید و کاهش درآمد شده است.
۴. مدیریت ضعیف و ناتوانی در بهینهسازی: در شرایطی که سایر پالایشگاهها توانستهاند با بهینهسازی فرآیندها و افزایش بهرهوری، رشد بالاتری را ثبت کنند، ناتوانی شتران در همراهی با آنها، نشانهای از ضعف مدیریتی است.
شاوان با رشد ۳۶ درصدی، دومین بازنده این صنعت است. این پالایشگاه کوچک با وجود پتانسیل رشد بالاتر، نتوانسته از فرصتهای بازار استفاده کند. دلایل احتمالی این ضعف عملکرد عبارتند از:
۱. محدودیتهای جغرافیایی و لجستیکی: موقعیت جغرافیایی پالایشگاه لاوان در جزیره لاوان ممکن است با چالشهایی در زمینه حمل و نقل و صادرات مواجه باشد که بر درآمد آن تأثیر منفی گذاشته است.
۲. ظرفیت محدود تولید: شاوان به عنوان کوچکترین پالایشگاه گروه، با محدودیت ظرفیت مواجه است و نمیتواند به سرعت تولید خود را افزایش دهد.
۳. مشکلات تأمین خوراک: پالایشگاههای کوچک معمولاً در اولویت پایینتری برای دریافت خوراک قرار دارند و ممکن است با نوسانات در تأمین خوراک مواجه باشند.
۴. عدم سرمایهگذاری در نوسازی: احتمال دارد شاوان نتوانسته سرمایهگذاری لازم برای نوسازی و افزایش ظرفیت را جذب کند و به همین دلیل از قافله رشد عقب مانده است.
بنابراین صنعت پالایشگاهی با رشد ۴۳ درصدی مجموع درآمد و ثبت ارقام نجومی یک میلیون و ۵۸۶ هزار میلیارد تومانی، روزهای طلایی را پشت سر میگذارد. شپنا با اقتدار در صدر ایستاده و شبندر نیز با رشد ۴۷ درصدی در تعقیب اوست. شراز و شبریز نیز با رشدهای ۴۰ و ۳۸ درصدی، عملکردی نسبتاً قابل قبول داشتهاند.
اما در این میان، دو بازنده بزرگ وجود دارند که تصویری متفاوت از این صنعت ارائه میدهند. شتران با رشد ۳۵ درصدی و شاوان با رشد ۳۶ درصدی، نه تنها از میانگین صنعت عقب ماندهاند، که عملاً سهم بازار خود را به رقبا واگذار کردهاند. سرمایهگذاری در این دو نماد در شرایط فعلی، نیازمند بررسی دقیقتر دلایل این ضعف عملکرد است.
در بازاری که فرصتهای طلایی با بنیاد قوی و رشدهای بالای ۴۷ درصد در همین صنعت کم نیستند (شپنا با رشد ۴۹ درصدی، شبندر با رشد ۴۷ درصدی)، چرا باید به سراغ پالایشگاههایی رفت که از قافله عقب ماندهاند و بوی رکود از صورتهای مالیشان به مشام میرسد؟ شتران و شاوان نیاز به یک تحول اساسی دارند، در غیر اینصورت، آیندهای جز حذف تدریجی از جمع پالایشگاههای پیشرو برای آنها متصور نیست.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا