گزارش تحلیلی: جنگ ایران و امکان فروپاشی اقتصاد جهانی؛ هشدار مورگان استنلی و بحران پیش روی ژاپن
مقدمه
چهارمین هفته جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در حالی سپری میشود که تحلیلگران بزرگ اقتصادی جهان، هشدارهای فزایندهای درباره پیامدهای این درگیری بر اقتصاد جهانی صادر میکنند. پویان مظفری، کارشناس مسائل اقتصادی، در تحلیلی عمیق به یکی از مهمترین این هشدارها اشاره کرده است: گزارشی از مورگان استنلی که تأکید میکند «نفت بالاتر از ۱۲۵ دلار در هر بشکه، اقتصاد جهانی را از بین خواهد برد». اما واقعیت این است که امروز اقتصاد جهانی با ده سال پیش تفاوت بسیار زیادی دارد. بدهیهای انباشته، هزینههای سرسامآور تأمین مالی و وابستگی شدید به جریان مداوم سرمایه، همگی اقتصادهای توسعهیافته را در وضعیت شکنندهای قرار دادهاند. در این میان، ژاپن به عنوان یکی از آسیبپذیرترین اقتصادهای جهان، نشانههای آشکاری از بحران قریبالوقوع را نشان میدهد. این گزارش نگاهی دارد به ابعاد این بحران و پیامدهای احتمالی آن برای اقتصاد جهانی.
—
بخش اول: ۳۰ تریلیون دلار نیاز به تأمین مالی؛ بمب ساعتی در اقتصاد جهانی
پویان مظفری در تحلیل خود به نموداری اشاره میکند که تصویری تکاندهنده از وضعیت اقتصاد جهانی ارائه میدهد. در بخش چپ این نمودار، میزان پولی که وامگیرندگان دولتی و شرکتها باید امسال از بازار آزاد تأمین کنند، نشان داده شده است. این رقم نزدیک به ۳۰ تریلیون دلار است، رقمی که حدود ۲۳ درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی را تشکیل میدهد.
در بخش راست نمودار نیز میتوان نتیجه چاپ و تقاضای پول را مشاهده کرد. تورم جهانی باعث افزایش شدید هزینه وامهای جدید شده و آن را به بالاترین سطح در ۲۰ سال اخیر رسانده است. این در حالی است که نیاز به وامگیری کاهش نیافته، زیرا بخش عمده این منابع صرف بازپرداخت بدهیهای قبلی و پرداخت سود اوراق میشود. این وضعیت هم برای شرکتها و هم برای دولتها صادق است.
به عبارت سادهتر، اقتصاد جهانی امروز مانند یک ساختمان بزرگ و فرسوده است که برای ایستادن، به جریان مداوم و بدون وقفه سرمایه نیاز دارد. هرگونه اختلال در این جریان، میتواند فروپاشی زنجیرهای را به دنبال داشته باشد. ایران با بستن تنگه هرمز و ایجاد بحران انرژی، دقیقاً همین نقطه آسیبپذیر را هدف قرار داده است.
—
بخش دوم: حمله به ایران و موج جدید تورم؛ پاشنه آشیل اقتصاد جهانی
پویان مظفری تأکید میکند که حمله به ایران و اخلال در جریان انرژی، به معنای موج جدیدی از تورم است. افزایش تورم یعنی قیمتها و نرخهای جدید برای اوراق قرضه. در غیر این صورت، این ۳۰ تریلیون دلار بدون خریدار میماند. رشد تورم بدون افزایش نرخ اوراق، باعث منفی شدن نرخ بهره حقیقی میشود و سرمایهگذاران را از خرید اوراق قرضه منصرف میکند.
همین موضوع یعنی پول گران و نرخ بهره بالا. این به معنای کاهش سرمایهگذاری، افت تقاضا، بحرانهای بودجهای و سایر مشکلات در اقتصاد و نظام مالی است. عملاً در کنار مسائل امنیت انرژی و امنیت غذایی، موضوع اوراق، اصلیترین پاشنه آشیل اقتصاد جهانی در این درگیری نظامی است.
برای نگاهی جامعتر، باید این تحلیل را در کنار بدهی خارجی آمریکا به کشورهای تأثیرپذیر از این درگیری بررسی کرد. کشوری مانند ژاپن نه تنها ممکن است دیگر خریدار اوراق نباشد، بلکه میتواند به فروشندهای تبدیل شود که خودش نرخ را جابجا میکند. این تغییر رفتار، میتواند موج جدیدی از بیثباتی را به بازارهای مالی جهانی تزریق کند.
—
بخش سوم: ژاپن؛ سرزمین ساموراییها در آستانه بحران
در حالی که ماهها خبری از ژاپن در رسانهها نبود، اخیراً چهار خبر مهم توجه تحلیلگران را به خود جلب کرده است. نخست، به نوشته RBC، ژاپن موافقت کرده است برای عبور کشتیها از تنگه هرمز، به ایران به ازای هر عبور ۲ میلیون دلار پرداخت کند. این اتفاق بلافاصله پس از دیدار نخستوزیر ژاپن با رئیسجمهور آمریکا و ادای احترام به مزار خلبانی که بمب اتمی را بر این کشور انداخت، رخ داد. این اقدام، نشاندهنده عمق بحرانی است که ژاپن با آن مواجه است.
دوم، ژاپن تصمیم گرفت حدود ۸۰۰ میلیارد ین (حدود ۵.۳ میلیارد دلار) از صندوق ذخیره را برای مهار قیمت بنزین و سایر سوختها در پی تشدید تنشها پیرامون ایران اختصاص دهد. سوم، ژاپن آماده است درباره اعزام احتمالی مینروبها به خلیج فارس گفتگو کند. چهارم، ژاپن شروع به عرضه بخشی از ذخایر راهبردی نفت خود به بازار کرده است.
این چهار اقدام، نشاندهنده تغییر راهبردی عمیق در سیاستهای ژاپن است. کشوری که سالها از درگیریهای منطقهای فاصله میگرفت، حالا ناچار شده است برای تأمین انرژی خود، با ایران وارد مذاکره شود و حتی برای عبور کشتیهایش هزینه بپردازد.
—
بخش چهارم: نرخ اوراق قرضه ژاپن در یک قرن اخیر بیسابقه است
دلیل این تحرکات ژئوپلیتیکی ژاپن را میتوان در یک نمودار ساده دید: نرخ اوراق قرضه دهساله دولت ژاپن به بالاترین سطح خود در یک قرن اخیر رسیده است. در همین حال، بحران سوخت شکلگرفته، فشار بیشتری بر این کشور وارد میکند.
با ادامه این روند، تورم همچنان افزایش خواهد یافت و فشار بیشتری بر قیمت اوراق خزانه ژاپن وارد خواهد شد. این یعنی دولت برای انتشار بدهیهای جدید، مجبور خواهد شد سودهای حتی بالاتری نسبت به اکنون پیشنهاد دهد. از طرفی، قیمت بالای انرژی تراز تجاری ژاپن را تخریب کرده و آن را با کسری مواجه میکند. این موضوع به نوبه خود بر نرخ ین تأثیر میگذارد.
ارزش ین دوباره تا سطوحی سقوط کرده که بانک ژاپن معمولاً در آنها مداخله میکند، چراکه نرخ پایین ارز به معنای تورم بالاست. اما برای مداخله در بازار ارز، دلار آمریکا لازم است و برای تأمین این دلارها، ژاپن ممکن است نیاز به فروش اوراق قرضه آمریکا داشته باشد. این چرخه معیوب، میتواند ژاپن را در مسیر یک بحران مالی تمامعیار قرار دهد.
—
جمعبندی: بحران ژاپن، زنگ خطری برای جهان
در مجموع، اکنون زمان مناسبی برای زیر نظر گرفتن سرزمین ساموراییها است. در صورتی که تنها چند هفته دیگر از بحران انرژی بگذرد، ممکن است شاهد یک بحران مالی مرتبط با ورشکستگی نظام مالی ژاپن باشیم. ابتدا بانکها، سپس صندوقها و در نهایت خود دولت. اقتصاد ژاپن از چند سال پیش نشانههای تنش داشته و اکنون یک محرک قدرتمند برای یک فاجعه مالی گسترده پدیدار شده است.
هشدار مورگان استنلی درباره فروپاشی اقتصاد جهانی با نفت بالای ۱۲۵ دلار، دیگر یک پیشبینی دور نیست، بلکه یک هشدار فوری است. امروز اقتصاد جهانی با ده سال پیش تفاوت بسیار زیادی دارد. بدهیهای انباشته، هزینههای سرسامآور تأمین مالی و وابستگی شدید به جریان مداوم سرمایه، همگی اقتصادهای توسعهیافته را در وضعیت شکنندهای قرار دادهاند.
ایران با بستن تنگه هرمز و ایجاد بحران انرژی، دقیقاً پاشنه آشیل اقتصاد جهانی را هدف قرار داده است. حالا نه فقط امنیت انرژی و امنیت غذایی، که ثبات نظام مالی جهان نیز در گرو تحولات این آبراه استراتژیک قرار دارد. و تا زمانی که ایران اراده کند، این وضعیت ادامه خواهد یافت. این، همان قدرت بازدارندگی فعالی است که ایران در چهار دهه گذشته با دقت آن را ساخته و پرداخته است.
📊 @haftsobh_crypto
—
تیتر و لید پیشنهادی:
تیتر اول (تحلیلی):
هشدار مورگان استنلی: نفت بالای ۱۲۵ دلار، اقتصاد جهانی را از بین میبرد
تیتر دوم (هشداردهنده):
۳۰ تریلیون دلار نیاز به تأمین مالی؛ بحران اوراق قرضه، پاشنه آشیل اقتصاد جهانی
تیتر سوم (امیدبخش):
ژاپن در آستانه بحران مالی؛ از پرداخت ۲ میلیون دلار به ایران تا فروش اوراق قرضه آمریکا
لید (چکیده خبر):
تجربه جهان نشان میدهد که محیط زیست در دوران پساجنگ یا پسابحران، یا به حاشیه…
بلیت اکران آنلاین با احتساب مالیات به عددی رسیده که برای بسیاری از خانوادهها قابل…
تیمهای سحر با حضور در مناطق بحرانزده در زمان جنگ به آسیبدیدگان کمک میکنند تا…
کارشناسان میگویند استفاده از گونههای بومی و مقاوم به کمآبی میتواند کیفیت فضای سبز پایتخت…
پرونده قتل مشکوک یک کشاورز با نبود ادله قطعی و ناتوانی در اجرای قسامه به…
تصویری از بحران فعلی اقتصاد جهانی پیچیده است. آنچه امروز میتوان گفت این است که…