زندگی در سودان زیر آوارها

رامتین لطیفی: روز، چهره واقعی خارطوم را آشکار می‌کند؛ شهری که هنوز زخم‌های جنگ بر دیوارها، خیابان‌ها و خانه‌هایش دیده می‌شود. با این حال، در میان ساختمان‌های ویران و محله‌های نیمه‌خالی، نشانه‌هایی از بازگشت تدریجی زندگی نیز به چشم می‌خورد. خیابان‌ها کم‌کم شلوغ‌تر شده‌اند، بخشی از آوارها جمع‌آوری شده و برخی مغازه‌ها دوباره فعالیت خود را آغاز کرده‌اند. اما بسیاری از خانواده‌هایی که بیش از سه سال پیش از پایتخت سودان گریختند، هنوز برای بازگشت تردید دارند؛ زیرا واقعیت زندگی در شهر با روایت‌های رسمی از «عادی شدن اوضاع» فاصله زیادی دارد. بخش‌های مرفه شرق خارطوم، از «گاردن سیتی» تا «الریاض» و «المعموره»، همچنان خلوت و خاموش مانده‌اند.

در مرکز شهر نیز بازار معروف عرب‌ها و ساختمان‌های دولتی، بانک‌ها و مراکز تجاری به طور عمده، ویران یا متروک‌اند. تنها در برخی خیابان‌های اصلی، به‌ویژه «خیابان آزادی» و «خیابان شصت»، نشانه‌هایی از بازگشت فعالیت اقتصادی دیده می‌شود؛ جایی که فروشگاه‌ها، داروخانه‌ها، رستوران‌ها و پمپ‌بنزین‌ها دوباره باز شده‌اند، هرچند شب‌ها قطع برق، این مناطق را در تاریکی فرو می‌برد. بسیاری از خانواده‌ها بازگشت را به بهبود خدمات، ثبات امنیتی و شرایط اقتصادی گره زده‌اند. شماری از مهاجران در کشورهای دیگر شغل و درآمدی ثابت پیدا کرده‌اند و نگران‌اند که در صورت بازگشت، نتوانند دوباره چنین شرایطی را به دست آورند. افزون بر مشکلات اقتصادی، آثار روانی جنگ نیز مانعی جدی است؛ خانواده‌هایی که عزیزان خود را از دست داده‌اند یا خانه‌هایشان غارت و ویران شده، هنوز با ترس و خاطرات تلخ جنگ زندگی می‌کنند.

در همین حال، برخی مناطق امن‌تر مانند «کراری» در شمال ام‌درمان، به دلیل دور ماندن از درگیری‌ها، رشد اقتصادی و جمعیتی قابل توجهی را تجربه کرده‌اند و بخشی از فعالیت‌های تجاری و اداری خارطوم به آنجا منتقل شده است. بحران معیشت اما همچنان سنگین‌ترین بار را بر دوش مردم گذاشته است. قیمت کالاها به‌طور مداوم افزایش می‌یابد و بسیاری از خانواده‌ها ناچارند تنها بخشی از نیازهای روزانه خود را تهیه کنند. قیمت نان نسبت به پیش از جنگ چند برابر شده و بسیاری از مردم برای تأمین هزینه‌های زندگی به کمک بستگان خود در خارج از کشور وابسته‌اند. بیشتر کالاهای موجود در بازار از مصر و عربستان وارد می‌شود، هرچند برخی کارخانه‌های سودانی دوباره تولید را آغاز کرده‌اند. با وجود همه دشواری‌ها، ساکنان خارطوم هنوز تلاش می‌کنند زندگی عادی را از دل ویرانه‌ها بیرون بکشند؛ تلاشی آرام اما سرسختانه برای بازسازی شهری که جنگ، چهره آن را برای همیشه تغییر داده است.