یکشنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
ایران با محدودیتهای تحریمی و کمبود زیرساخت از رقابت جهانی عقب مانده و نیاز به سرمایهگذاری و آموزش فوری دارد.
به گزارش سرمایه فردا، هوش مصنوعی دیگر آن فناوری عجیب و دور از دسترسی نیست که فقط در فیلمهای علمی-تخیلی دیده میشد. چند سالی است از آزمایشگاهها بیرون آمده و رفته رفته به خط مقدم تحول کسبوکارها در سراسر جهان راه پیدا کرده است. گزارشهای تازه موسسات معتبری مثل مورگان استنلی، انویدیا، صندوق بینالمللی پول و مجمع جهانی اقتصاد نشان میدهد که هوش مصنوعی حالا دیگر نه تنها در جنگ، بلکه به یکی از متغیرهای کلان اقتصادی تبدیل شده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۱ بیش از ۲۲ هزار میلیارد دلار ارزش اقتصادی خلق کند.در این گزارش میخواهیم ببینیم این فناوری چطور دارد چهره کسبوکارها را در ایران و جهان عوض میکند، چه تأثیری روی اقتصاد جهانی گذاشته و آینده از چه قرار خواهد بود.
جدیدترین گزارش انویدیا که با نظرسنجی از بیش از ۳,۲۰۰ مدیر ارشد در پنج صنعت کلیدی جهان تهیه شده، تصویر روشنی از تأثیر هوش مصنوعی روی عملکرد مالی شرکتها به دست میدهد. طبق این گزارش، ۸۸ درصد از مدیران ارشد تأیید کردهاند که هوش مصنوعی مستقیماً در رشد درآمد سالانه شرکتهایشان تأثیر گذاشته است. از این تعداد، ۳۰ درصد گفتهاند هوش مصنوعی درآمد سالانهشان را بیش از ۱۰ درصد بالا برده و ۳۳ درصد هم رشد ۵ تا ۱۰درصدی را تجربه کردهاند. این آمار یعنی هوش مصنوعی دیگر یک هزینه جانبی یا یک پروژه آزمایشی نیست، بلکه تبدیل شده به یک موتور واقعی درآمدزایی.
از آن طرف قضیه، کاهش هزینهها از طریق هوش مصنوعی هم به همان اندازه چشمگیر بوده، ۸۷ درصد شرکتهای مورد بررسی گفتهاند هوش مصنوعی در کاهش هزینههای سالانهشان به آنها کمک کرده و ۲۵ درصد شرکتها هم کاهش بیش از ۱۰ درصدی را گزارش دادهاند؛ یعنی هوش مصنوعی همزمان هم دارد درآمدها را بالا میبرد و هم هزینهها را پایین میآورد ترکیبی که در تاریخ فناوریهای تحولآفرین کم نظیر است.
بانک فدرال آتلانتا هم در مطالعهای روی دادههای بیش از ۷۵۰ شرکت به این نتیجه رسیده که بهرهوری نیروی کار در شرکتهایی که از هوش مصنوعی استفاده میکنند، افزایش مثبت و معناداری داشته و این افزایش به خصوص در بخشهای خدمات تخصصی و مالی بیشتر دیده میشود. نکته جالب این است که این افزایش بهرهوری فقط به خاطر سرمایهگذاری بیشتر روی تجهیزات نیست، بلکه عمدتاً بازتابی از افزایش بهرهوری کل عوامل تولید است که با نوآوری و تقاضا در ارتباط است.
یکی از مهمترین تغییرات در نگرش کسبوکارها نسبت به هوش مصنوعی، عبور از فاز آزمایش به فاز اجرایی است. طبق گزارش انویدیا، سه هدف اصلی شرکتها از استفاده هوش مصنوعی به ترتیب عبارتند از ایجاد کارایی عملیاتی (۳۴ درصد)، بهبود بهرهوری کارکنان (۳۳ درصد) و ایجاد فرصتها و جریانهای درآمدی جدید (۲۳درصد). از این رو میتوان ادعا کرد که کسبوکارها دیگر دنبال این نیستند که با هوش مصنوعی غوغا کنند؛ میخواهند کارهای روزمره را سریعتر، ارزانتر و بهتر انجام بدهند.
در صنعت مخابرات، این تغییر رویکرد خیلی واضح دیده میشود. ۹۹ درصد مدیران این صنعت گفتهاند هوش مصنوعی توی بهبود بهرهوری کارکنانشان کمک کرده و یک چهارمشان معتقدند این بهبود «قابل توجه» یا «بنیادین» بودهاست. در صنعت تولیدی هم نمونههای عینی قابل توجهی داریم. زیمنس، تأسیسات تولیدی و انبارهای خود را به صورت شبیهسازیهای دیجیتال سهبعدی بازآفرینی کردهاست. این فناوری به شرکت اجازه میدهد بیش از ۹۰ درصد مشکلات بالقوه را قبل از هر تغییر فیزیکی پیدا و حل کند که در عمل یعنی افزایش ۲۰ درصدی بازدهی، کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی هزینههای سرمایهای و سرعت بخشیدن قابل توجه به چرخههای طراحی.
باید توجه داشت که این فناوری دیگر فقط یک داستان فناوری صرف نیست. پیشبینیها نشان میدهد حدود ۲.۹ هزار میلیارد دلار سرمایهگذاری در زیرساختهای دیتاسنتر و محاسبات ابری تا سال ۲۰۲۸ در سراسر جهان انجام خواهد شد. انتظار میرود همین سرمایهگذاری مستقیم، حدود ۲۵ درصد از رشد تولید ناخالص داخلی آمریکا را در سال جاری تأمین کند.
صندوق بینالمللی پول هم تخمین میزند استقرار گسترده هوش مصنوعی میتواند نرخ رشد اقتصاد جهانی را تا ۰.۸ درصد در سال بالا ببرد. از این رو اگر هوش مصنوعی به طور معنادار و هوشمندانه به کار گرفته شود، میتواند شکاف بین نرخ رشد کنونی (۳.۳ درصد) و میانگین تاریخی قبل از پاندمی (۳.۸ درصد) را پر کند. یعنی هوش مصنوعی به تنهایی میتواند اقتصاد جهانی را دوباره به مسیر رشد پایدار تاریخی برگرداند.
مجمع جهانی اقتصاد هم در گزارش جدیدش با عنوان «رشد در اقتصاد جدید» تأکید کرده که استراتژیهای قدیمی دیگر جوابگو نیستند و هوش مصنوعی، همراه با تحولات ژئواستراتژیک و تغییرات جمعیتی، به معماری جدید اقتصاد جهانی شکل میدهد. این نهاد بینالمللی با بررسی نظرات بیش از ۱۱,۰۰۰ مدیر اجرایی در سراسر جهان به این نتیجه رسیده که سرمایهگذاری در بهرهوری و سرمایه انسانی، مهمترین اولویت برای حفظ رقابتپذیری در عصر جدید است.
همه چی در هوش مصنوعی آنقدرها هم که به نظر میرسد رؤیایی و بینقص نیست. مهمترین چالش در سطح کلان اقتصادی این است که تأثیر هوش مصنوعی روی بهرهوری هنوز در آمارهای اقتصاد کلان دیده نمیشود. به گفته پیر-اولیویه گورنشا، اقتصاددان ارشد صندوق بینالمللی پول، با وجود پیشرفتهای فناورانه شگفتانگیز، دادههای اقتصادی کلان هنوز افزایش بهرهوری ناشی از هوش مصنوعی را نشان نمیدهند. این پدیده شبیه همان چیزی است که در دهههای اولیه ظهور کامپیوترهای شخصی هم دیدیم؛ تأثیرات واقعی با چند سال تأخیر در آمارها ظاهر میشود.
در سطح بازارهای مالی هم نگرانیهایی وجود دارد. بیش از نیمی (۵۲ درصد) از اقتصاددانان ارشد شرکتکننده در نظرسنجی مجمع جهانی اقتصاد پیشبینی کردهاند که سهام مرتبط با هوش مصنوعی در سال آینده با کاهش مواجه خواهد شد. این نگرانی از آنجا میآید که سرمایهگذاریهای عظیم در این حوزه ممکن است به شکلگیری یک حباب مالی منجر شود. درواقع ممکن است فضایی شبیه حباب داتکام در حال شکلگیری باشد و در شرایطی که کلی شرکت سرمایه جذب میکنند، ریسک بالاست.
در سطح نیروی کار هم تحولات قابل توجهی در راه است. برآوردهای صندوق بینالمللی پول نشان میدهد در اقتصادهای پیشرفته، از هر ۱۰ شغل، یک شغل نیاز به حداقل یک مهارت جدید پیدا کرده که نیمی از این مهارتها مرتبط با فناوری اطلاعات بوده، در حالی که دو سوم اقتصاددانان ارشد جهان پیشبینی میکنند که در دو سال آینده شاهد کاهش جزئی اشتغال به خاطر هوش مصنوعی باشیم، هرچند در بلندمدت نظرات متفاوت است.
در ایران، وضعیت هوش مصنوعی خیلی با جهان فرق دارد. در حالی که جهان با سرعت دارد به سمت بهرهبرداری تجاری از این فناوری میرود کسبوکارهای ایرانی با سه چالش اصلی دست و پنجه نرم میکنند؛ تحریمهای بینالمللی که دسترسی به سختافزارهای پیشرفته و پلتفرمهای ابری را محدود کرده، کمبود سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه و شکاف عمیق مهارتی بین نیروی کار موجود و نیازمندیهای عصر هوش مصنوعی.
با این حال، در حوزههایی مثل تشخیص چهره، پردازش زبان فارسی و رباتیک، شرکتهای دانشبنیانی هستند که با وجود همه محدودیتها، پیشرفتهای قابل توجهی داشتند. کسبوکارهای بزرگ هم به تدریج به سمت استفاده از هوش مصنوعی برای بهینهسازی زنجیره تأمین و بهبود تجربه مشتری حرکت میکنند، اما هنوز فاصله معناداری با استانداردهای جهانی وجود دارد.
باید توجه داشت که دنیا دارد به دو دسته تقسیم میشود؛ آنهایی که هوش مصنوعی را به عنوان یک «ابرروند» استراتژیک جدی گرفتن و سرمایهگذاریهای کلان در زیرساخت، مهارت و تحقیق و توسعه انجام میدهند. در ایران، تصمیمسازها باید فرصت کوتاه باقیمانده را غنیمت بشمرند، موانع تحریمی را با راهکارهای خلاقانه دور بزنند و با سرمایهگذاری هدفمند در آموزش و زیرساخت، از قطار سریعالسیر تحول هوش مصنوعی عقب نمانند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا