بازار فولاد در جنگ؛ زنجیرهای از عدم قطعیت تا تنگه هرمز

به گزارش سرمایه فردا،  آنچه در روزهای جنگ ۱۲ روزه در آسمان ایران گذشت، تنها یک حملهٔ هوایی نبود؛ آغاز مرحلهٔ تازه‌ای از تنش بود که فعالان بازار فولاد را در سراسر منطقه به حال انتظار فروبرد. شرکت فولاد خوزستان تأیید کرد که یکی از تأسیسات آن هدف حملهٔ پهپادی قرار گرفته، اما سامانهٔ پدافندی آن را دفع کرده و آسیبی به واحدهای تولیدی نرسیده است. یک عابر اما در این میان مجروح شد؛ آماری که در گزارش‌های تخصصی نمیآید، اما روایت تلخ جنگ را کامل میکند.

در همین حال، بازاری که تا هفته پیش هنوز نفس میکشید، حالا در سکوتی سنگین فرو رفته است. یکی از تاجران به متال اکسپرت گفته: «اغلب خریداران بازار را ترک کرده‌اند و همه دست نگه داشته‌اند تا ببینند چه میشود.» این سکوت، نه از سر آرامش که از جنس انتظاری پراضطراب است؛ انتظار برای یک فاجعه یا یک معجزه.

تأثیر جنگ اما از همان ساعات نخست، خود را در بخش لجستیک نشان داد. هزینهٔ حمل‌ونقل زمینی در ایران از شنبه ۲۵ تا ۲۵ درصد افزایش یافت. هنوز کرایهٔ دریایی جهش نکرده، اما ترس از آن در بنادر پیچیده است. خریداران خارجی، که پیشتر با احتیاط با ایران کار میکردند، اکنون از ثبت سفارشهای جدید هراس دارند. یکی از آنها به صراحت گفته: «احتمال دارد محموله‌ها به مقصد نرسند یا مواد اولیه کمیاب شود.»

در سوی دیگر مرزها، بازارهای همسایه نیز درگیر این موج شده‌اند. کشورهای حوزهٔ خلیج فارس و منطقه شام که روابط اقتصادی دیرپایی با ایران دارند، اکنون با چشمانی نگران تحولات را دنبال میکنند. فعالان بازار منطقه میگویند عرضهٔ فولاد ایران در کوتاه‌مدت کاهش خواهد یافت و قیمتها در غیاب آن افزایش مییابد. این اما تنها بخشی از تصویر است. نگرانی بزرگتر، فراتر از فولاد میرود: اختلال در بازار نفت، بحران در مسیرهای ترانزیتی و تکرار تجربهٔ تلخ دریای سرخ. اینبار تنگه هرمز در کانون توجه است؛ همان گلوگاهی که مقامهای ایرانی تهدید به بستنش کرده‌اند.

در این میان، شمش صادراتی ایران در ارزیابی هفتگی متال اکسپرت تا ۱۳ ژوئن، با افزایش ۷ دلاری به ۴۲۵ دلار در بنادر جنوبی رسیده بود. رشدی کوچک که اکنون در برابر ابرِ تیرهٔ جنگ، بیرنگ و بی‌اعتبار به نظر می‌رسد. هیچ خریداری نمی‌داند هفتهٔ آینده قیمت شمش چند دلار خواهد بود؛ نه به دلیل داده‌های اقتصادی، که به این سبب که هیچکس از فردای جنگ خبر ندارد.

«اکنون برای پیشبینی هر چیز زود است، اما بدون شک با محیطی بسیار دشوار روبرو هستیم.» این جمله، که یکی از منابع به متال اکسپرت گفته، شاید دقیقترین توصیف از وضعیت امروز صنعت فولاد ایران باشد؛ صنعتی که در میان تحریم، نوسان ارز، قطعی برق و کاهش تقاضا، اکنون باید جنگ را نیز تاب بیاورد. و اینبار، تاب آوردن معنایی متفاوت دارد؛ نه فقط ایستادن در برابر موج، که نفس کشیدن در زیر آوارِ عدم قطعیت.

افزایش قیمت در سایه کمبود برق و تقاضای منطقهای

در روزهای میانی ژانویه، خبری از بنادر جنوبی ایران مخابره شد که در میان سکوتِ توأم با انتظار بازار، معنایی دیگر داشت: فولاد خوزستان دو محمولهٔ ۳۰ و ۵۰ هزار تنی شمش را در مناقصهای به قیمت پایهٔ ۴۳۰ دلار فروخت. معاملهای که نه از سرِ رونق که معلول محدودیت عرضه بود؛ محدودیتی که ریشه در قطعی برق و کاهش تولید داشت. متال اکسپرت ساعاتی بعد، شاخص هفتگی صادرات شمش ایران را ۷ دلار افزایش داد و روی عدد ۴۲۵ دلار تثبیت کرد؛ رقمی که اگرچه جهش چشمگیری نیست، اما در فضای کنونی، پیامی روشن دارد.-

بازار منطقه در رکود

در هفته‌ای که بازار منطقه در رکود تعطیلات به سر میبرد، تولیدکنندگان ایرانی شمش، نه از سرِ جسارت که به اجبارِ کاهش عرضه، به دنبال تثبیت قیمتهای بالاتر رفتند. شرکت فولاد خوزستان، به‌عنوان بزرگترین بازیگر این میدان، دو محمولهٔ جمعاً ۸۰ هزار تنی را با قیمتی فراتر از سطح انتظار بسیاری از خریداران به فروش رساند. یک منبع آگاه در گفت‌وگو با متال اکسپرت این قیمت را «بیش از حد» ندانست و آن را در راستای واقعیت‌های تازهٔ بازار ارزیابی کرد.

اما این واقعیت چیست؟ از یک سو، مشکلات تأمین برق در ایران، تولید شمش را محدود کرده و صادرکنندگان را به مهار عرضه واداشته است. از سوی دیگر، تقاضا در کشورهای منطقهٔ منا کماکان پابرجاست؛ نه چندان داغ که بازار را ملتهب کند، اما به اندازهٔ کافی پایدار که از ریزش قیمتها جلوگیری نماید. یک تاجر کهنهکار این فضا را چنین توصیف کرده: «با توجه به تقاضای بالا و کاهش تولید، احتمال افزایش قیمتها وجود دارد.»

با این حال، بازار ایران یکدست نیست. شمش تولیدشده در کوره‌های قوس الکتریکی (EAF) تا ۴۳۵ دلار فوب برای محموله‌های فوری پیشنهاد شده، در حالی که شمش کوره القایی (IF) همچنان حول ۴۰۵ دلار معامله میشود. این فاصلهٔ ۳۰ دلاری، نه فقط تفاوت فناوری، که شکاف میان ظرفیت تولید و اجبار به فروش را نیز نشان میدهد. خریداران اما همچنان محتاطانه و پیشنهادهای خود را ۴ تا ۶ دلار پایینتر از نرخ‌های پیشنهادی ثبت می‌کنند.

متال اکسپرت در تازه‌ترین ارزیابی هفتگی خود، شاخص صادراتی شمش ایران را با ۷ دلار افزایش، به ۴۲۵ دلار فوب رساند. این نخستین رشد معنادار در هفته‌های اخیر است؛ رشدی که نه از سرِ رونق که معلول تنگنای عرضه و تلاش تولیدکنندگان برای حفظ ارزش محصول خود در برابر موج تازهٔ بی‌ثباتی است. آن سوی مرزها، خریداران همچنان منتظرند؛ اما این بار، منتظر ماندن ریسک خود را دارد. شاید هفتهٔ آینده، شمش ایران در سطوح بالاتری معامله شود. شاید هم جنگ، همهٔ ارقام را بازنویسی کند.