بازار سرمایه در سایه شمشیر

پویان مظفری : نهمین روز از جنگ خاورمیانه در حالی سپری می‌شود که بازار سرمایه ایران در وضعیتی بی‌سابقه به سر می‌برد. از یک سو، ارزش معاملات به شدت کاهش یافته و از سوی دیگر، بورس با وجود ارزندگی عمیق، با استقبال سرمایه‌گذاران مواجه نمی‌شود.

بازار در انتظار؛ ارزش معاملات حرف می‌زند

وضعیت کنونی بازار سرمایه اینگونه است: «ما اول از همه باید وضعیت سیاسی نظامی کشور را چک کنیم. قبلا هر روز که اخبار مثبت در جهت بهبود شرایط مذاکرات می‌آمد، بازار سرمایه مثبت می‌شود و بسیاری از سهم‌ها در صف خرید می‌نشینند. هر روز هم که اخبار منفی می‌آید، بازار سرمایه فروش می‌شود و سرمایه‌گذاران به سمت طلا و دلار می‌روند.»

اما نکته مهمی که به آن باید اشاره کرد، ارزش پایین معاملات است. «توی مثبت بازار که صف خرید هست و توی روزهای منفی که صف فروش هست، ارزش صف‌ها بالا نیست. مثلاً توی روز بدی مثل امروز که بازار گارد جنگی گرفته، ارزش صف‌های فروش نهایتاً ۵ هزار میلیارد تومانه. صف فروش ۳۰ هزار میلیاردی نمی‌بینیم. از اون طرف توی صندوق‌های طلا هم ارزش معاملات بالایی نمی‌بینیم؛ صندوق‌هایی که ۲۵۶ هزار میلیارد تومان معامله می‌شدند، تقریباً نصف اون دارن معامله می‌شن.»

این یعنی بازار با حجم کم و عدم قطعیت داره جلو می‌ره. سرمایه‌گذاران برای جهت‌گیری اطمینانی ندارند.

نظام ارزی بازار سرمایه عوض شد

تغییرات مثل تغییر سامانه‌ها و نظام ارزی شرکت‌ها زیاد است، همین عاملی برای اصلاً نظام ارزی بازار سرمایه عوض شده‌است. این نظام ارزی برای شرکت‌های صادراتی به یک شیوه عوض شده، برای شرکت‌هایی که ارز ترجیحی می‌گرفتند به شیوه‌ای دیگر عوض شده، برای شرکت‌های بورس کالایی هم به شیوه‌ای دیگر. اصلاً نظام بازار سرمایه عوض شده‌است.

این تغییرات باعث شده سود شرکت‌ها برای سال‌های آینده قابل توجه باشد. «پی‌ به ایی شرکت‌ها رو که حساب می‌کنیم برای سال بعد و سال‌های بعد، سودها قابل توجه نسبت به قیمت‌هاست. خیلی از شرکت‌ها هم هستند که اصلاً ریسک فروشی ندارند به اون معنا.»

دوگانه بورس ارزان و دلار گران

ما با یک بورس ارزان طرفیم و از اون طرف با یک دلار و طلای گران. وقتی بررسی می‌کنیم، می‌بینیم ارزش صادرات نفتی و غیرنفتی‌مون توی یک سال تقریباً شده اندازه نقدینگی. این یک سیگنال جدی از بابت گران بودن دلار است. وقتی بر اساس فرمول برابری قدرت خرید هم دلار رو قیمت‌گذاری می‌کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که دلار ۱۶۰-۱۷۰ هزار تومانی واقعاً ۲۰-۳۰ هزار تومان گرونه. هر جوری نگاه می‌کنی توی یه سری سناریوها بیشتر هم گرونه و امکان ریزش جدی داره.

اما چی میشه که بازار میاد اون رو میخره و نمیاد سهام ارزان را بخره؟ پاسخ مشخصه؛ مسئله جنگ است. ما با یک دلار و طلای گران طرفیم که به دلیل ریسک‌های سیاسی نظامی گران شده، با یک بورس ارزان طرفیم که اون هم به دلیل همین ریسک‌ها ارزون شده.

هر طیفی از توافق به نفع بورس است

نکته کلیدی تحلیل اینجاست: «اگر هر طیفی از توافق را داشته باشیم که مسئله درگیری نظامی رو برطرف کنه، هر طیفی از توافق می‌تونه مشخصاً به سود بازار سرمایه باشه و مشخصاً به زیان دلار و طلا است. این توافق از اینجا می‌تونه شروع بشه که آقا درگیری نظامی طولانی نداشته باشیم دیگه هیچی، تا یک توافق جامع که خیلی اون رو بعید می‌دونیم. ولی هر طیفی از توافق که سایه جنگ رو از بالای سر اقتصاد کنار بزنه، می‌تونه باعث یه اتفاق‌های مثبتی بشه.»

کلاف پیچیده مذاکرات

ما با یک آمریکایی طرفیم که کل استراتژی سیاست خارجه‌اش رو گذاشته روی عدم پیش‌بینی است. اینکه شما نتونی پیش‌بینی‌اش بکنی. مکرون هم توی کنفرانس داووس میاد میگه که ما نمی‌دونیم برنامه آمریکا چیه. لذا نمی‌شه به سادگی تحلیل کرد.»

اما برایند اخبار و تحلیل‌ها رو می‌شه مرور کرد. اولین موضوع راجع به خود آمریکاست. اگر آمریکا فقط بخواد پس از جنگ به توافق هسته‌ای با ایران برسه، فشارهای سیاسی در داخل آمریکا روی رئیس‌جمهور افزایش پیدا می‌کنه. چرا؟ چون توافق هسته‌ای با ایران وجود داشت و همین رئیس‌جمهور در دوره اولش از اون خارج شد. بارها هم بعد از جنگ ۱۲ روزه اومده و مطرح کرده که ما رفتیم و هسته‌ای ایران رو زدیم.

از اون طرف، عراقچی می‌گوید که آمریکا پیشنهاد غنی‌سازی صفر داده و این خط قرمز ماست. ما طبق کنوانسیون منع گسترش سلاح هسته‌ای، حق غنی‌سازی داریم.

یک بازیگر مهم دیگه هم اسرائیل و نتانیاهو هستند که سفر ۲۹ بهم نشون رو یک هفته جلو انداختن و ۲۲ بهمن رفتن واشنگتن تا مواضع اسرائیل رو برای آمریکایی‌ها شرح بدن.

استراتژی نهایی؛ آمادگی برای همه سناریوها

راه درست اینه که ما فقط خودمونو برای سناریوهای مختلف آماده کنیم. من خودم این کار رو می‌کنم. با علم به اینکه دلار و طلا گرونه، بخشی دارم دلار و طلا. با علم به اینکه اگر توافقی بشه یا هر اتفاقی بیفته، اینها می‌تونن چند ده درصد برسند نه چند درصد. از اون طرف یه دارایی ارزون دارم به نام سهام.

اما نکته مهم: «هیچ دارایی رو با اعتبار نمی‌خرم. چون اگر درگیری ادامه دار بشه، شما فرض کنید توی یک برهه‌ای چقدر خواهد بود؟  ۱۰۰ روزه؟ و بعدش احتمالاً یه مقداری هم زمان می‌بره تا بازارها به تعادل برسند. یه دفعه می‌بینی ۶ ماه اومدی هزینه بهره دادی و بازار هم جهتی نرفته و حرکتی نکرده.»

پیش‌بینی از بورس

۱. در زمان جنگ  همان مقدار طلا و دلار داشته باشید، اصلاح سنگینی در پیش نخواهد بود.

۲. استفاده از اعتبار چه برای خرید دارایی ارزی چه برای خرید دارایی بورسی اصلاً کار درستی نیست، چون ممکنه بازارها تعطیل باشند و شما نتونید هزینه‌هایی که بابت اون اعتبار گرفتید رو تصفیه کنید.

۳. بازار سرمایه بسیار ارزونه و اگر هر طیفی از توافق پس از درگیری نظامی  این بازار رشد جدی خواهد کرد. ابتدا در سهام بزرگ و بعدش در سهم‌های متوسط که افزایش نرخ‌ها رو هم یکی یکی می‌گیرند.