بازی حق تقدم‌ها و اذیت حقوقی‌ها؛ کرازی در تیررس سهامداران حرفه‌ای

به گزارش سرمایه فردا، در صنعت شیشه ایران، نظم مشخصی حاکم است؛ کرازی اول، کهمدا دوم. کهمدا اما روزهای خوش خود را پشت سر گذاشته و حالا نوبت به کرازی رسیده که در کانون توجهات قرار گیرد. اما نه به دلیل عملکرد درخشان عملیاتی، بلکه به خاطر بازی‌های عجیبی که طی دو هفته اخیر بر سر سهام این شرکت شکل گرفته است.

شرکت کرازی با وجود ثبت رکوردهای تولیدی، دارا بودن یک میلیون یورو منابع ارزی و پیش‌بینی پنج میلیون یورو منابع ارزی دیگر برای آینده، این روزها درگیر ماجرایی شده که ذهن هر تحلیلگری را به خود مشغول می‌کند. گزارش عملکرد اردیبهشت ماه این شرکت حکایت از سه بهبود چشمگیر دارد: افزایش تولید، افزایش نرخ فروش و رشد صادرات. با این حال، سهم به جای آنکه مسیر صعودی خود را طی کند، زیر فشارهای غیرعادی دست و پا می‌زند.

ماجرا از آنجا پیچیده‌تر می‌شود که پای یک حق تقدم ۶۳۵ میلیارد تومانی به میان آمده است. برخی معتقدند گروه‌های حقوقی و سهامداران عمده، قصد دارند سهام را با قیمت‌های ارزان بخرند و از این محل منافع کلانی به دست آورند. به همین دلیل، طی دو هفته اخیر، کنترل محکمی بر روند قیمت‌گذاری سهم اعمال شده و عملاً سهامدار خرد از معادلات کنار گذاشته شده است.

اما مهم‌ترین برگ برنده کرازی، طرح توسعه ۴۲۰ تنی آن است. این طرح که در مراحل نهایی تکمیل و در آستانه راه‌اندازی قرار دارد، بر اساس آخرین گزارش، تاکنون ۵۲ میلیون یورو هزینه داشته است. با احتساب میانگین قیمت ۴۴ هزار تومانی یورو در زمان هزینه‌کرد، این رقم معادل حدود ۲.۳ همت (دو هزار و سیصد میلیارد تومان) سرمایه‌گذاری ریالی بوده است. اگر این هزینه را با قیمت امروز یورو محاسبه کنیم، این رقم به بیش از ۱۰ همت (ده هزار میلیارد تومان) می‌رسد. به این مقدار، باید هزینه‌های ریالی معادل ۲.۳ همتی دیگر را نیز اضافه کرد که در همان سطوح ارزشی صورت گرفته است.

حال آنچه این معادله را حساس می‌کند، ارزش بازار فعلی شرکت است؛ عددی که حدود ۵.۶ همت برآورد می‌شود. به عبارت دیگر، تنها هزینه طرح توسعه کرازی، چه بر حسب ارز روز و چه بر حسب ارز زمان سرمایه‌گذاری، فاصله معناداری با ارزش کل بازار شرکت دارد. این تناقض، سؤالات جدی را درباره نحوه ارزش‌گذاری سهم و انگیزه‌های پشت پرده کنترل قیمت آن ایجاد کرده است.

اهل فن به خوبی خاطرات تلخی از چنین بازی‌هایی در صنعت دارند. طرح‌های توسعه شرکت‌هایی مانند کپشیر، شاملا و دره‌آور نیز دقیقاً همین الگو را طی کردند؛ ابتدا فشار بر سهم، سپس خرید ارزان توسط گروه‌های خاص، و نهایتاً جهش قیمتی که سود آن تنها به جیب عدهای محدود رفت. سؤال اینجاست: آیا کرازی نیز قرار است مسیر همان شرکت‌ها را تکرار کند؟

گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که برخی حقوقی‌ها با استفاده از ابزارهای قانونی و بعضاً فشار بر مدیریت، تلاش می‌کنند سهام را در سطوح پایین تثبیت کنند تا پس از تکمیل طرح توسعه و جهش سودآوری، سهامداران پیشین سودهای کلان را تصاحب کنند. در این میان، سهامدار خرد نقشی جز تماشاگر و متحمل شدن ضررهای فرصتی ندارد.

آنچه کرازی را از بسیاری از شرکت‌های مشابه متمایز می‌کند، شفافیت نسبی عملکرد و گزارش‌های منظمی است که وضعیت تولید، نرخ‌ها و صادرات را به تصویر می‌کشد. اما این شفافیت تا زمانی که بازی حق تقدم‌ها و فشارهای حقوقی بر ساختار قیمت‌گذاری سهم سایه افکنده باشد، نمی‌تواند به داد سهامدار خرد برسد. بازار سرمایه ایران بار دیگر شاهد صحنه‌ای آشناست؛ جایی که سهامداران حرفه‌ای با اشراف بر زمان و اطلاعات، بازی را به نفع خود تمام می‌کنند و سهامدار خرد، تنها نظاره‌گر بازنده این میدان است.