ائتلاف علیه نتانیاهو

به گزارش سرمایه فردا، در صحنه‌ای که بیش از آنکه نوآورانه باشد، یادآور گذشته است، نفتالی بنت و یائیر لاپید بار دیگر دست در دست هم داده‌اند تا پروژه‌ای را احیا کنند که پیش‌تر در سال ۲۰۲۱ به سقوط دولت نتانیاهو انجامید. آنها این‌بار با تشکیل حزبی جدید، تلاش دارند خود را به‌عنوان بدیلی برای وضع موجود معرفی کنند‌ اما این اتحاد، از همان ابتدا با تردیدهای جدی مواجه است.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که این ائتلاف حتی ممکن است عملکردی ضعیف‌تر از حضور جداگانه این دو جریان داشته باشد و دو کرسی از مجموعه کرسی‌های این دو کم کند. این یعنی نه‌تنها پیروزی قطعی در کار نیست، بلکه شکاف‌های درونی و بی‌اعتمادی عمومی همچنان پابرجاست. در واقع، آنچه در ظاهر «اتحاد» نام گرفته، در بطن خود بازتابی از بحران مزمن در سیاست رژیم اسرائیل است؛ بحرانی که در آن، چهره‌ها تغییر می‌کنند اما سیاست‌ها نه.

‌ تجربه دولت تغییر

ائتلاف پیشین بنت و لاپید که به «دولت تغییر» معروف شد، مجموعه‌ای ناهمگون از احزاب راست، میانه و چپ را گرد هم آورد. حتی برای نخستین‌بار، یک حزب فلسطینیان داخل اسرائیل نیز به این ترکیب اضافه شد؛ اتفاقی که در ظاهر نشانه‌ای از گشایش سیاسی و کنار زدن بنیامین نتانیاهو از قدرت تلقی می‌شد. این دولت توانست برای مدتی کوتاه بن‌بست سیاسی را بشکند و برخی اصلاحات اداری و اقتصادی را پیش ببرد.

اما این ثبات، بیش از آنکه ریشه‌دار باشد، موقتی و شکننده بود. اختلافات ایدئولوژیک، رقابت‌های شخصی و فشارهای بیرونی، به‌تدریج پایه‌های این ائتلاف را سست کرد. درنهایت، با جدا شدن برخی نمایندگان و تشدید اختلافات بر‌سر مسائل امنیتی و سیاست‌های مربوط به کرانه باختری، این دولت در سال ۲۰۲۲ فروپاشید. تجربه‌ای که نشان داد ائتلاف‌های گسترده، بدون توافق واقعی بر‌سر مسائل کلیدی، دوام چندانی ندارند و در نتیجه نتانیاهو با ائتلافی افراطی‌تر دوباره بر‌سر کار آمد تا آتش جنگ‌های متوالی در خاورمیانه را روشن کند.

فلسطینیان، غایبان همیشگی معادله

با وجود تمام بحث‌ها درباره تغییر، شواهد نشان می‌دهد که این ائتلاف نیز تفاوت معناداری در سیاست‌های اسرائیل نسبت به فلسطینیان ایجاد نخواهد کرد. هر دو چهره اصلی این اتحاد، در عمل از سیاست‌های نظامی اسرائیل در غزه حمایت کرده‌اند، حتی اگر گاه در نحوه اجرای آن اختلاف‌نظر داشته باشند. یائیر لاپید در گذشته به‌صورت لفظی از راه‌حل دوکشوری سخن گفته‌ اما این مواضع هرگز به سیاستی عملی و مؤثر تبدیل نشده است.

در مقابل، نفتالی بنت به‌صراحت با تشکیل دولت فلسطینی مخالفت کرده و بر حفظ کامل سرزمین‌های اشغالی تأکید دارد. مواضع او درباره فلسطینیان، ازجمله حمایت از سیاست‌های خشونت‌آمیز در مرز غزه، نشان‌دهنده رویکردی است که نه‌تنها تغییری در وضعیت ایجاد نمی‌کند، بلکه آن را تثبیت می‌کند. حال آنان در پی حذف احزاب عربی از ائتلاف‌شان نیز هستند.

بنت به‌صراحت اعلام کرده ‌ تنها با احزاب «صهیونیستی» همکاری خواهد کرد. این تصمیم، نه‌تنها نشان‌دهنده محدودتر شدن فضای سیاسی است، بلکه به گفته بسیاری از تحلیلگران، به مشروعیت‌بخشی به تبعیض ساختاری علیه فلسطینیان دامن می‌زند. در شرایطی که این جمعیت حدود ۲۰درصد از شهروندان اسرائیل را تشکیل می‌دهد، نادیده گرفتن آن‌ها به معنای حذف بخشی قابل‌توجه از جامعه از فرآیند تصمیم‌گیری است.

بازی به نفع جنگ

ائتلاف بنت-لاپید در تلاش است با اتخاذ مواضع سخت‌گیرانه‌تر، خود را در فضای سیاسی اسرائیل تثبیت کند؛ فضایی که در آن، ملی‌گرایی افراطی به یکی از عوامل اصلی موفقیت سیاسی تبدیل شده است. در چنین شرایطی، هر جریان سیاسی برای بقا، ناگزیر به رقابت در نشان‌ دادن «سخت‌گیری بیشتر» است؛ رقابتی که اغلب به تشدید خشونت و بی‌ثباتی منجر می‌شود. حملات مداوم به غزه، گسترش شهرک‌سازی در کرانه باختری و افزایش تنش با کشورهای منطقه، بخشی از این چرخه هستند. در این میان، فلسطینیان نه به‌عنوان طرفی در معادله، بلکه به‌عنوان موضوعی برای رقابت سیاسی دیده می‌شوند.

نتانیاهو؛ هنوز در بازی

با وجود تمام چالش‌ها، بنیامین نتانیاهو همچنان یکی از قدرتمندترین بازیگران صحنه سیاسی اسرائیل است. او با تکیه بر گفتمان امنیتی و جنگ‌طلبانه، توانسته بخش قابل‌توجهی از جامعه را با خود همراه نگه دارد. در عین حال، پرونده‌های فساد و تلاش برای تضعیف دستگاه قضایی، فشارهای داخلی بر او را افزایش داده است. بسیاری معتقدند انگیزه اصلی او برای ماندن در قدرت، نه‌فقط سیاسی، بلکه حقوقی است. با این حال، تجربه نشان داده که نتانیاهو توانایی بالایی در عبور از این بحران‌ها دارد.

چشم‌انداز انتخابات؛ نیمه‌نهایی قدرت

تحلیلگران معتقدند که این ائتلاف را نباید به‌عنوان نتیجه نهایی در نظر گرفت. آنچه اکنون در حال شکل‌گیری است، بیشتر شبیه مرحله‌ای مقدماتی برای تعیین رهبری جریان ضد نتانیاهو است. ائتلاف‌های دیگر، چهره‌های جدید و تغییرات احتمالی در آرایش سیاسی، همگی می‌توانند معادلات را تغییر دهند. در این میان، نقش بازیگران دیگری مانند ژنرال‌های سابق یا احزاب کوچک نیز می‌تواند تعیین‌کننده باشد.

ائتلاف بنت و لاپید، در ظاهر تلاشی برای تغییر در ساختار قدرت اسرائیل است‌ اما درعمل، نشانه‌ای از تداوم همان سیاست‌هایی است که سال‌ها منطقه را درگیر بحران کرده است. از منظر منتقدان، به‌ویژه مخالفان سیاست‌های اسرائیل، این تغییرات بیشتر شبیه جابه‌جایی مهره‌ها در یک بازی ثابت است که در آن، حقوق فلسطینیان همچنان نادیده گرفته می‌شود و تلاشی برای خاموش کردن جنگ‌های منطقه‌ای در آن صورت نمی‌گیرد.