یکشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
پارک ملی بوجاق که چند دههای است تحت این عنوان مدیریت میشود، از نگاه فعالان محیط زیست تبدیل به چراگاه دامهای اهلی شده و دو ماهی هست که گوسفندان در حال چرا در این عرصهها هستند.
به گزارش سرمایه فردا، فعالان محیط زیست گله دارند که پارک ملی خشکی دریایی بوجاق زیر سم دامهای اهلی در حال لگدکوب شدن است و نظارتی بر این منطقه وجود ندارد؛ اما مسئولان محیط زیست گیلان بر این باورند که حضور دامها در این پارک ملی قدمتی دیرینه داشته و قبل از تبدیل شدن بوجاق به پارک ملی، شاهد این تعارضات بودهایم؛ تا جایی که اکوسیستم با آن سازگار شده است. مسئولان محیط زیست بر این باورند که حضور دام که جزئی از فرهنگ جامعه محلی است، حتی روی جوجهآوری پرندگان منطقه نیز تاثیری نداشته و سبب شده از پیشروی برخی گونههای گیاهی هم جلوگیری شود.
تنها پارک ملی خشکی دریایی ایران، این روزها به محل مناقشه تبدیل شده است. پارک ملی بوجاق که چند دههای است تحت این عنوان مدیریت میشود، از نگاه فعالان محیط زیست تبدیل به چراگاه دامهای اهلی شده و دو ماهی هست که گوسفندان در حال چرا در این عرصهها هستند. برخی فعالان محیط زیست، محیطبانان را به فساد متهم میکنند و میگویند که آنها چشمشان را بر روی تخلفات صاحبان دامهای اهلی بسته و وظایف خود را فراموش کردهاند؛ اما وقتی پای صحبت مسئولان محیط زیست گیلان مینشینیم و از زاویه آنها به مدیریت این پارک نگاه میکنیم، موضوع شکل و رنگ دیگری پیدا میکند.
فرهاد حسینی طایفه مدیر کل محیط زیست گیلان به هفت صبح میگوید که بوجاق قبل از آنکه پارک ملی شود، سبزهزاری بوده که گردشگری، صیادی و چرای دام در آن وجود داشته و این فعالیتها در منطقه سابقهای طولانی دارند. دامهایی که درباره آنها صحبت میشود هم اسبهای نیمه وحشیای هستند که در آنجا زاد و ولد میکنند. گاومیشها هم به دلیل شرایط تالابی و باتلاقی منطقه، وابسته به محیط بوده و در آنجا زندگی میکنند.
مدیر کل محیط زیست گیلان توضیح میدهد: اساسا اینکه این منطقه را با آن تعاریف، پارک ملی کردند؛ کار رفع تعارضات و ساماندهی بوجاق را خیلی سخت میکند. اما آنچه مسلم است، این است که دامها از گذشته در پارک ملی بوجاق حضور داشتهاند ولی این منطقه هم حفظ شده است. به گفته حسینی طایفه، دامها در گیلان در زمان چرا گیاهان را ریشهکن نمیکنند، ضمن آنکه کودشان را در آنجا رهاسازی کرده و باعث تقویت زمین میشوند.
مدیرکل محیط زیست گیلان، پسروی دریا را عاملی معرفی میکند که دسترسی به پارک ملی بوجاق را توسعه داده است. البته او خبر میدهد که چند وقتی است برای آفرودسوارانی که به صورت گروهی هرجایی دلشان میخواهد، سرک میکشند، پرونده تخلف تشکیل داده و این پروندهها در دستگاه قضایی در دست بررسی است. حسینی طایفه همچنین میگوید که این اداره برای تعریف چهار زون گردشگری در چهار منطقه تحت مدیریتش، از مشاور گردشگری سازمان محیط زیست کمک گرفته است.
این اداره تصمیم دارد که یک محوطه چند هزار متری را برای گردشگری در نظر گرفته و با نصب آلاچیق، مسیرهایی را برای تردد با خودرو تعریف کند تا از هجوم مردم به وسط مناطق جلوگیری شود. به اعتقاد مدیرکل محیط زیست گیلان، بوجاق را باید با شرایطش پذیرفت. اینکه تفکرمان این باشد که هیچ دامی وارد منطقه نشود، تفکر درستی است اما مقابله با این پدیده، تنشهای اجتماعی را افزایش میدهد.
عباس عاشوری معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی گیلان هم در گفتوگو با هفت صبح تاکید میکند که واقعیت میدان با آنچه در کتابها نوشته میشود، متفاوت است. او دلیل شکست خیلی از طرحهای حوزه محیط زیست را عدم همخوانی این دو با یکدیگر اعلام میکند و یادآور میشود که در حوزه محیطهای طبیعی، عموما مباحث اقتصادی و اجتماعی در نظر گرفته نمیشود؛ به همین خاطر طرحهای تدوین شده شکست میخورند.
در حالی که برای مدیریت یک اکوسیستم آبی باید منافع اقتصادی در کنار مسائل اکولوژیکی و هیدرولوژیکی به صورت توامان مورد توجه قرار گیرد. معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی گیلان دلیل موفقیت دیوارهسازی در بوجاق را همراهی جامعه محلی میداند که برای دامهایش به آن نیاز داشته است. او تاکید میکند که در گیلان، جامعه محلی به مناطق چسبیدهاند در نتیجه باید فرهنگ جامعه محلی را بهعنوان بخشی از تنوع زیستی منطقه بپذیریم.
عاشوری میگوید که قرنهاست دامهای اهلی در پارک ملی بوجاق حضور داشتهاند. در فصلی که شالیزارها درگیر هستند، چند ماهی دامهای اهلی از اطراف به این منطقه آورده شده و در آنجا نگهداری میشدند. یک پولی از صاحبان دام گرفته میشده و در نهایت دامها را بیرون میبردند.به گفته او، در سال ۱۳۸۴ و در زمان اجرای پروژه درنای سیبری، مطالعاتی در رابطه با حضور دام در پارک ملی بوجاق انجام شده و هیچ کس معتقد نبوده که این دامها باید از منطقه بیرون بروند.
به اعتقاد معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی گیلان، اگر دامها از بوجاق خارج شوند، چیزی از منطقه باقی نمیماند زیرا پوشش گیاهی منطقه دستخوش تغییر میشود. این پارک ملی روزگاری زیستگاه غازها بوده اما اکنون تبدیل به محل زیست قرقاولها شده است. در حالی که چند دهه قبل، اثری از قرقاول در منطقه نبوده است. اکنون با پسروی دریا، پوشش گیاهی بوجاق در حال تغییر است.
به جای علفزار، جگنزارها در حال پیشروی هستند، بوتههای تمشک توسعه یافته و کم کم درختان توسکا در کنار دریا رشد کردهاند. عاشوری توضیح میدهد که آنچه در بوجاق رخ میدهد، همان روند همیشگی حاکم بر سواحل خزر بوده است. توسکازارهای حاشیه جنوبی دریای خزر با بالا آمدن آب دریا تقریبا از بین میروند اما اکنون دوباره چرخه برعکس، در حال شکلگیری است. اگر دامهای اهلی از بوجاق حذف شوند، علف کل منطقه را میگیرد و سازوها(نوعی گیاه علفی) پیشروی میکنند.
به اعتقاد معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی گیلان که اکولوژیست بوده و سالها در منطقه حضور داشته است، وجود دام برای پرندگان این پارک ملی مشکلی ایجاد نمیکند زیرا در این منطقه سلیم طوقی کوچک داریم که در شنزارها جوجهآوری میکند و گلاریول بال سرخ هم در حاشیه تالاب بوده و دسترسی به آن سخت است. او که حضور دام را در بوجاق پذیرفته و برایش اثبات نشده که حضور آنها برای این پارک ملی مضر است؛ میگوید افرادی که چرخه طبیعی و گذشته منطقه را نمیدانند، به حضور دامها معترض میشوند اما این اکوسیستم سالها با دامهای اهلی به پایداری رسیده و باقی مانده است. اگر بخواهیم جلوی حضور دامها را بگیریم، فقط گروهی از افراد را دشمن آن اکوسیستم کردهایم. در نهایت، مناقشه بر سر بوجاق بیش از آنکه تقابل دام و طبیعت باشد، چالشی میان دیدگاههای افراد و واقعیتهای اجتماعی ـ اکولوژیک منطقه است؛ جایی که آینده پارک ملی، در گرو یافتن تعادلی میان حفظ زیستبوم و پذیرش نقش جامعه محلی خواهد بود.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا