قطع درختان حاشیه تالاب ازباران، نگرانی از تغییر کاربری اراضی را افزایش داده اما مسئولان آن را اقدامی قانونی میدانند.
لیلا مرگن: فعالان محیط زیست نگران قلع و قمع درختان حاشیه تالاب بینالمللی ازباران هستند؛ زیرا معتقدند که این اراضی با قطع درختان به سرعت تغییر کاربری داده و تبدیل به زمین کشاورزی میشوند. در حالی که مسئولان بخش دولتی، نگاه دیگری به مسئله دارند. معاون محیط طبیعی اداره کل محیط زیست مازندران قطع این درختان را عاملی برای کنترل شکار غیرمجاز پرندگان و دامگاهداری میداند و رئیس اداره منابع طبیعی بابل هم بر این باور است که با توجه به واگذاری مدیریت این اراضی به منابع طبیعی و دریافت سند رسمی، هرگونه تغییر کاربری در مناطقی که متعلق به اشخاص نیست، غیرممکن خواهد بود و به تصرفات قبلی هم رسیدگی میشود.
روستای ازباران که در بخش جنوبی شهرستان فریدونکنار واقع شده، این روزها شاهد قطع درختانی است که در حاشیه تالاب بینالمللی این روستا کاشته شدهاند. فریدونکنار که نامش با دامگاهداری و بازار غیرمجاز فروش پرندگان مهاجر گره خورده، سابقه خوبی در میزبانی از مهمانان ایران در کارنامه خود ندارد و حالا قطع درختان حاشیه تالاب هم به جنجالی جدید تبدیل شده است. فعالان محیطزیست استان مازندران خبر میدهند که زیستگاهی که 400 سال قدمت داشته، در حال تخریب است و گروهی متخلف مشغول قطع درختان حاشیه تالاب بینالمللی ازباران هستند تا به سرعت این زمینها را تبدیل به اراضی کشاورزی کنند. از ظاهر تصاویر منتشر شده چنین بر میآید که درختان قطع شده، بیشتر صنوبر یا توسکا هستند که ممنوعیتی برای قطع آنها وجود ندارد. با این وجود، خبرنگار هفت صبح برای پیگیری این دغدغه کنشگران محیط زیست، با مسئولان استانی تماس میگیرد تا بداند ماجرای گزارش شده، تا چه حد صحت دارد.
تعطیلی دامگاهها با قطع درختان
از زاویه نگاه مسئولان محیط زیست اما قطع این درختان، آنقدرها هم که کنشگران را نگران کرده، به ضرر محیط زیست نیست. روح الله اسماعیلی معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست در گفتوگو با هفت صبح توضیح میدهد که برخی دامگاهداران که دیگر نمیخواهند به صید پرندگان ادامه دهند، از منابع طبیعی مجوز قطع درخت دریافت کرده و دامگاهشان را حذف میکنند. او میگوید که وقتی درختان حذف شوند، پرندگان به تالابهای مجاور مراجعه میکنند و زمستانگذرانیشان را در یک محیط امنتر سپری خواهند کرد و با قطع این درختان، یکی از عوامل تهدید در منطقه حذف میشود.
البته معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست تاکید میکند که قصد ندارد قطع درختان حاشیه تالاب را تایید کند اما قطع در اراضی مستثنیات مردم رخ داده و خروج درختان هم با هماهنگی منابع طبیعی بوده است. به گفته اسماعیلی، سال گذشته یک مورد قطع درخت در سرخرود گزارش شده و امسال هم یک مورد دیگر قطع درخت به محیط زیست گزارش میشود. برای فردی که اقدام به چنین کاری کرده، پرونده قضایی تشکیل میشود و پس از استعلام از منابع طبیعی، به دلیل قطع گونههای دست کاشت و قرار گرفتن زمین در دسته مستثنیات، پرونده تشکیل شده توسط مرجع قضایی مختومه اعلام شده و فرد تبرئه میشود.
امکان تغییر کاربری اراضی ملی وجود ندارد
اگرچه محیط زیست درختان قطع شده را مربوط به مستثنیات مردم اعلام میکند اما جواد رضایی رئیس اداره منابع طبیعی بابل، بابلسر و فریدونکنار در گفتوگو با هفت صبح، با تشریح تاریخچه شکلگیری کاشت درخت در حاشیه تالابهای مازندران، اظهار نظر قطعی درباره مستثنیات بودن زمین ازباران که درخت در آن قطع شده را به بررسی دقیق نقشهها و اسناد تهیه شده توسط منابع طبیعی ارجاع میدهد. او میگوید که در 15 شهرستان تابعهای که تحت مدیریت دارد، حدود 200 تالاب وجود دارد. پیش از این مدیریت تالابها با شرکت آب منطقهای بوده اما دو تا سه سالی هست که مدیریت این عرصهها به منابع طبیعی واگذار شده و این مجموعه برای بخش عمده تالابهای موجود در شهرستانهای تحت مدیریتش، سند تک برگ دریافت کرده است.
رئیس اداره منابع طبیعی بابل، بابلسر و فریدونکنار توضیح میدهد که اکنون متولی برنامهریزی برای اراضی حاشیه تالابها، اداره منابع طبیعی است؛ ولی در سالهایی که این مدیریت در اختیارش نبوده، امور آب به اشخاص اجازه میدهد که در قالب طرح زراعت چوب و با هدف تامین مواد اولیه مورد نیاز کارخانجات چوب، اقدام به کاشت صنوبر کنند تا فشار از روی جنگل کم شود. این روزها افرادی که با امور آب قرارداد حقوقی داشتهاند، اقدام به قطع درختان میکنند اما طبق قانون، امور آب به ما اجازه داده که از آنها پس از قطع درخت، اجاره دریافت کنیم.
رضایی میگوید که برای قطع این درختان تمام مراحل قانونی طی میشود و سپس اجازه قطع صادر میشود. عموم درختانی که قطع میشوند، صنوبر بوده که جزو درختان مجاز برای قطع هستند اما برای اظهارنظر قطعی درباره مورد ازباران، باید بررسیهای دقیقتر انجام شود. البته رئیس اداره منابع طبیعی بابل، بابلسر و فریدونکنار تاکید میکند که اگر اراضی که درخت آنها قطع میشود، اراضی ملی باشند، تغییر کاربری در کار نیست.
زیرا بعد از دریافت سند برای اراضی ملی، سند تک برگ مستثنیات هم وجود دارد و به این ترتیب تداخلات از بین میرود. در چنین شرایطی اگر افرادی که مستثنیات دارند، به داخل عرصههای طبیعی نفوذ کرده و اقدام به تصرف آنها کرده باشند، منابع طبیعی حتما به این مسئله ورود میکند و مانع تصرف اراضی ملی خواهد شد.به این ترتیب، طبق گفته مسئولان آنچه در ازباران رخ میدهد، نه تنها به ضرر محیط زیست نیست، بلکه با حذف درختانی که با هدف زراعت چوب کاشته شدهاند، زیستگاههای مصنوعی و ناامنی که به دامگاهها تبدیل میشدند، حذف میشوند و پرندگان در روزهایی که مهمان ایران هستند، در محیطهای امن لانه گزینی میکنند و از تور صیادان در امان میمانند.
