بانک خاورمیانه، یکی از نام‌های شناخته‌شده در نظام بانکی ایران، با موجی از چالش‌های مالی روبرو شده است. بررسی صورت‌های مالی حسابرسی نشده منتهی به اسفند ۱۴۰۲ نشان می‌دهد که هزینه‌های مطالبات مشکوک‌الوصول بیش از ۱۰۱ درصد، هزینه‌های اداری و عمومی ۷۲ درصد و هزینه‌های اداری و پرسنلی ۵۸ درصد افزایش یافته است. در سوی دیگر، خالص سایر درآمدها به شدت کاهش یافته و هزینه‌های سود سپرده و بدهی‌های بین‌بانکی با رشد درآمد تسهیلات تناسب ندارد. کارشناسان هشدار می‌دهند که کیفیت پایین تسهیلات و افزایش ریسک اعتباری، پایداری سود اعلامی را تهدید می‌کند. بانک خاورمیانه برای عبور از این بحران، نیازمند شفاف‌سازی بیشتر، اصلاح ساختار هزینه‌ای و مدیریت ریسک اعتباری قوی‌تر است.

به گزارش سرمایه فردا، بانک خاورمیانه، یکی از نام‌های آشنا در نظام بانکی ایران، روزهای سختی را پشت سر می‌گذارد. بررسی آخرین گزارش‌ها و تحلیل‌های مالی نشان می‌دهد که این بانک با مشکلات قابل‌توجهی مواجه است که عملکردش را تحت فشار قرار داده و زنگ خطر را برای سهامداران و ناظران بانکی به صدا درآورده است. از افزایش بی‌سابقه هزینه‌های مطالبات مشکوک‌الوصول گرفته تا رشد هزینه‌های اداری و عمومی، از ناترازی میان هزینه سود سپرده و درآمد تسهیلات تا ابهامات جدی درباره کیفیت سود اعلامی، همه و همه تصویری نگران‌کننده از وضعیت بانک خاورمیانه ترسیم می‌کنند. این گزارش نگاهی دارد به ابعاد این بحران و پیامدهای آن برای آینده بانک.

—

بخش اول: افزایش هزینه‌ها و مطالبات مشکوک‌الوصول؛ زخمی که التیام نمی‌یابد

صورت‌های مالی حسابرسی نشده منتهی به اسفند ۱۴۰۲ تصویر روشنی از عمق بحران در بانک خاورمیانه ارائه می‌دهد. هزینه‌های مطالبات مشکوک‌الوصول با رشد بیش از ۱۰۱ درصدی مواجه شده است. این یعنی وام‌هایی که احتمال بازپرداخت آنها بسیار کم است، بیش از دو برابر شده‌اند. وقتی بانکی نتواند پولی را که به مشتریان خود قرض داده است، بازپس گیرد، نه تنها سود خود را از دست می‌دهد، که سرمایه‌گذاران و سپرده‌گذاران را نیز با ریسک جدی مواجه می‌کند.

در کنار این، هزینه‌های اداری و عمومی نیز ۷۲ درصد افزایش یافته است. در حالی که خالص سایر درآمدها به میزان قابل‌توجهی کاهش یافته و سود خالص سرمایه‌گذاری نیز به شدت افت کرده است. این ترکیب – افزایش هزینه‌ها و کاهش درآمدها – نشانه‌ای آشکار از فشار شدید بر حاشیه سود و کیفیت دارایی‌های بانک است.

—

بخش دوم: هزینه سود سپرده و بدهی‌های بین‌بانکی؛ ناترازی که زنگ خطر را به صدا درآورد

تحلیل‌های دقیق‌تر نشان می‌دهد که بانک خاورمیانه در دوره‌های اخیر، هزینه‌های بالای پرداخت سود سپرده و بدهی بین‌بانکی را تجربه کرده است. این هزینه‌ها با رشد درآمد تسهیلات تناسب نداشته و همین ناترازی، تراز نقدی بانک را در معرض خطر جدی قرار داده است.

به عبارت ساده‌تر، بانک برای جذب سپرده و تأمین مالی خود، سود بالایی به سپرده‌گذاران و دیگر بانک‌ها پرداخت می‌کند، اما از محل تسهیلاتی که به مشتریان اعطا کرده، درآمد کافی برای جبران این هزینه‌ها ندارد. این شکاف میان هزینه و درآمد، اگر ادامه یابد، می‌تواند به بحران نقدینگی و در نهایت ناتوانی بانک در انجام تعهدات خود منجر شود.

—

بخش سوم: هزینه‌های اداری و عملیاتی؛ ضعف در کنترل هزینه و مدیریت منابع انسانی

گزارش‌ها حاکی از افزایش چشمگیر هزینه‌های اداری و پرسنلی تا بیش از ۵۸ درصد است. این رقم، حکایت از ضعف جدی در کنترل هزینه و مدیریت منابع انسانی دارد. وقتی بانکی بیش از نیمی از هزینه‌های خود را صرف امور اداری و پرسنلی می‌کند، یعنی منابعی که باید صرف توسعه، فناوری و بهبود خدمات شود، در ساختارهای غیرمولد تلف می‌شود.

این افزایش هزینه‌ها، کارایی عملیاتی بانک را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. بانک خاورمیانه برای بازگشت به مسیر اصلی خود، نیازمند جراحی در ساختار هزینه‌ها و بازنگری در سیاست‌های مدیریت منابع انسانی است.

—

بخش چهارم: ابهامات درباره کیفیت سود و ریسک‌های مدیریتی

اگرچه در دوره‌های اخیر برخی گزارش‌ها از رشد سود خالص بانک خاورمیانه خبر داده‌اند، تحلیل کارشناسان هشدار می‌دهد که این سود نه تنها با هزینه‌های عملیاتی و نقدینگی هم‌راستا نیست، بلکه کیفیت پایین تسهیلات و افزایش ریسک اعتباری می‌تواند پایداری آن را به‌طور جدی تهدید کند.

به عبارت دیگر، سود اعلامی ممکن است موقتی و ناپایدار باشد. اگر این سود از محل کاهش کیفیت دارایی‌ها یا افزایش ریسک‌های پنهان به دست آمده باشد، در بلندمدت نه تنها سودی عاید بانک نخواهد کرد، که می‌تواند به زیان‌های سنگین‌تری منجر شود. این ابهامات، اعتماد سهامداران و سرمایه‌گذاران را به شدت تضعیف کرده است.

—

جمع‌بندی: نیاز به شفاف‌سازی و اصلاح ساختاری

کارشناسان معتقدند روند فعلی در بانک خاورمیانه، نیازمند شفاف‌سازی بیشتر، اصلاح ساختار هزینه‌ای و مدیریت ریسک اعتباری قوی‌تر است. در غیر این صورت، بانک با فشار شدیدتر بر نقدینگی و کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری روبه‌رو خواهد شد. این موضوعی است که باید از سوی نهادهای نظارتی با دقت بیشتری پیگیری شود.

بانک خاورمیانه برای خروج از این بحران، به جراحی ساختاری نیاز دارد. شفاف‌سازی درباره وضعیت واقعی مطالبات مشکوک‌الوصول، اصلاح فرآیندهای اعتبارسنجی برای جلوگیری از انباشت بیشتر این مطالبات، بازنگری در ساختار هزینه‌ها و مدیریت منابع انسانی، و ایجاد تناسب میان هزینه سود سپرده و درآمد تسهیلات، همگی اقداماتی هستند که نمی‌توان از آنها چشم پوشید. اگر این اصلاحات به موقع انجام نشود، نه تنها بانک خاورمیانه، بلکه کل نظام بانکی کشور با ریسک جدیدی مواجه خواهد شد.