فدرال رزرو تصمیم گرفت نرخ بهره را برای سومین جلسه متوالی ثابت نگه دارد. این تصمیم محتاطانه، اگرچه با انتظارات بازار همخوانی داشت، اما با مخالفت‌های بی‌سابقه‌ای در داخل کمیته مواجه شد.

به گزارش سرمایه فردا، کمیته بازار آزاد فدرال رزرو در آخرین نشست خود تحت ریاست جروم پاول، نرخ بهره را در محدوده ۳.۵۰ تا ۳.۷۵ درصد ثابت نگه داشت. این سومین جلسه متوالی است که نرخ بهره بدون تغییر می‌ماند. اما این تصمیم ظاهراً «اجماعی» نبود. در اتفاقی کم‌سابقه، چهار عضو کمیته با این تصمیم مخالفت کردند. برخی خواستار کاهش نرخ بودند و برخی با لحن کلی بیانیه مخالفت داشتند. این بیشترین تعداد مخالف از اکتبر ۱۹۹۲ است. پاول که ماه آینده جای خود را به «کوین وارش» خواهد داد، در آخرین اقدام خود، یک بیانیه محتاطانه ارائه کرد که در آن به تورم بالا، رشد اشتغال پایین و عدم قطعیت ناشی از تنش‌های خاورمیانه اشاره داشت. در این گزارش، جزئیات تصمیم فدرال رزرو، دلایل مخالفت‌ها و چشم‌انداز پیش روی سیاست پولی آمریکا را بررسی می‌کنیم.

جروم پاول پس از چهار سال ریاست بر فدرال رزرو، در حالی کرسی خود را ترک می‌کند که اقتصاد آمریکا در وضعیت مبهمی قرار دارد. تورم از اوج ۹ درصدی به حدود ۳ درصد کاهش یافته، اما هنوز تا هدف ۲ درصد فاصله دارد. بازار کار نیز با وجود رشد اشتغال مثبت، دچار کاهش سرعت شده است. در چنین شرایطی، فدرال رزرو تصمیم گرفت نرخ بهره را برای سومین جلسه متوالی ثابت نگه دارد. این تصمیم محتاطانه، اگرچه با انتظارات بازار همخوانی داشت، اما با مخالفت‌های بی‌سابقه‌ای در داخل کمیته مواجه شد. چهار عضو از ۱۲ عضو کمیته (یک سوم اعضا) یا با خود تصمیم مخالف بودند یا با نحوه ارائه آن. این شکاف داخلی، نشان‌دهنده عدم اجماع بر سر مسیر آینده سیاست پولی است. پاول که همواره سعی کرده چهره‌ای متحد از فدرال رزرو نشان دهد، در آخرین نشست خود نتوانست این اتحاد را حفظ کند. شاید این، تلخ‌ترین پایان برای یک رئیس فدرال رزرو باشد.

نرخ بهره ثابت، اما نگاه‌ها به آینده

بیانیه فدرال رزرو تأکید کرده که نرخ بهره فعلی برای مهار تورم کافی است. با این حال، چند نکته در این بیانیه جلب توجه می‌کند. اول، فدرال رزرو به صراحت اعلام کرده که «رشد اشتغال به طور میانگین پایین بوده است». این جمله، یک سیگنال نزولی به بازار کار است. یعنی فدرال رزرو دیگر آن خوش‌بینی سابق نسبت به بازار کار را ندارد. دوم، فدرال رزرو افزایش اخیر قیمت‌های انرژی در سطح جهانی (ناشی از جنگ خاورمیانه) را به عنوان یکی از عوامل تورم بالا ذکر کرده است. یعنی شوک نفتی را «موقتی» نمی‌داند و معتقد است ممکن است برای مدتی طولانی تورم را بالا نگه دارد. سوم، فدرال رزرو کلمه «تنش‌های خاورمیانه» را به عنوان یک عامل عدم قطعیت وارد بیانیه کرده است. این اولین بار است که فدرال رزرو به طور مستقیم به یک رویداد ژئوپلیتیکی خارج از آمریکا اشاره می‌کند. این نشان می‌دهد که واشنگتن نگران است که تشدید جنگ در منطقه، زنجیره تأمین جهانی را مختل کرده و تورم را به آمریکا صادر کند. تحلیلگران معتقدند که فدرال رزرو تا زمانی که این عدم قطعیت برطرف نشود، نرخ بهره را تغییر نخواهد داد.

تصمیم به ثابت نگه داشتن نرخ بهره، یک اقدام منطقی و محتاطانه است. در شرایط عدم قطعیت، بهترین کار «هیچ کاری نکردن» است. اما مشکل اینجاست که این «هیچ کاری نکردن» ممکن است تا ماه‌ها ادامه یابد. اگر جنگ خاورمیانه تا پایان سال ادامه پیدا کند، فدرال رزرو عملاً تا سال ۲۰۲۷ هم نرخ بهره را کاهش نخواهد داد. این بدان معناست که هزینه سرمایه برای کسب‌وکارها و خانوارهای آمریکایی برای مدت طولانی بالا باقی خواهد ماند. نرخ بهره ۳.۵ تا ۳.۷۵ درصد (که نرخ حقیقی با احتساب تورم حدود منفی است) چندان بالا نیست، اما مانع روانی آن مهم است. سرمایه‌گذاران منتظر دریافت سیگنال کاهش نرخ هستند تا وارد بازار سهام شوند. فدرال رزرو با این بیانیه، عملاً دارد می‌گوید «نه، هنوز وقتش نرسیده است». این یعنی بازار سهام آمریکا ممکن است ماه‌های رکودی را تجربه کند.

رکورد بیشترین مخالفت از سال ۱۹۹۲، خود خبر مهمی است. بیایید ببینیم هر یک از این چهار عضو چه نظری داشتند. استفن میران (عضو تندرو و طرفدار کاهش نرخ) ، که به نظر می‌رسد تحت تأثیر ترامپ قرار دارد، خواستار کاهش ۰.۲۵ درصدی نرخ بهره بود. او معتقد است اقتصاد آمریکا به محرک نیاز دارد. بث هماک، نیل کاشکاری و لوری لوگان، اگرچه با ثابت ماندن نرخ موافق بودند، اما با گنجاندن «تمایل به تسهیل سیاست‌ها» (Easing Bias) در بیانیه مخالف بودند. یعنی آنها می‌خواستند فدرال رزرو به بازار بگوید که در جلسات آینده، «تمایل به کاهش نرخ دارد». اما پاول و اکثریت اعضا، با این کار مخالفت کردند. چرا؟ چون اگر فدرال رزرو بگوید «تمایل به کاهش نرخ دارد»، بازار فوراً آن را به عنوان «کاهش نرخ در جلسه بعد» تفسیر می‌کند و نرخ بهره بلندمدت (بازار اوراق قرضه) کاهش می‌یابد که اثر آن معادل کاهش نرخ بهره توسط خود فدرال رزرو است. بنابراین، با حذف این عبارت، پاول عملاً دارد می‌گوید «فعلاً قصد کاهش نرخ نداریم».

 مخالفت ۴ عضو، نشان می‌دهد که فدرال رزرو دیگر آن نهاد «همراه و همصدا» قبل نیست. اختلافات سیاسی و اقتصادی درون آن رخنه کرده است. برخی اعضا تحت فشار دولت ترامپ هستند که می‌خواهد نرخ بهره پایین باشد تا رشد اقتصادی تحریک شود. برخی دیگر نگران تورم هستند و می‌خواهند سیاست انقباضی ادامه یابد. و برخی دیگر معتقدند که اقتصاد به دارو نیاز ندارد و باید به آن اجازه داد خودش را تعدیل کند. این اختلافات، پیش‌بینی مسیر آینده نرخ بهره را بسیار دشوار کرده است. بیل آدامز، اقتصاددان ارشد می‌گوید: «این میزان مخالفت بسیار قابل توجه است، چرا که زبان بیانیه از ابتدا هم چندان کبوترانه نبوده است». یعنی بیانیه حتی برای کسانی که خواهان کاهش نرخ بودند، خیلی محافظه‌کارانه هم نبود. با این حال باز هم ۴ نفر مخالفت کردند! این یعنی شکاف عمیق است.

جانشینی کوین وارش؛ تغییر مسیر یا ادامه راه؟

دونالد ترامپ، «کوین وارش» را به عنوان نامزد ریاست فدرال رزرو معرفی کرده و او فرآیند تأیید در کمیته بانکی سنا را پشت سر گذاشته است. انتظار می‌رود که وارش از ماه می رسماً جایگزین پاول شود. وارش در گذشته به عنوان یکی از اعضای هیئت مدیره فدرال رزرو (در دوره پاول) خدمت کرده است. سابقه او نشان می‌دهد که تمایلات «بازدارنده تورم» دارد. به احتمال زیاد، او ادامه‌دهنده راه پاول خواهد بود، نه یک نیروی تندرو. اما نکته مهم، رابطه وارش با ترامپ است. ترامپ بارها از فدرال رزرو به دلیل نرخ بهره بالا انتقاد کرده است. اگر وارش بخواهد استقلال فدرال رزرو را حفظ کند، باید در برابر فشارهای ترامپ مقاومت کند. این کار آسانی نیست. برخی تحلیلگران معتقدند که وارش، «قربانی بعدی» خواهد بود. یعنی یا تسلیم فشار ترامپ می‌شود و نرخ بهره را کاهش می‌دهد (و باعث می‌شود تورم دوباره اوج بگیرد) و یا در مقابل او می‌ایستد و ممکن است مجبور به استعفا شود. هر دو سناریو برای فدرال رزرو و اقتصاد آمریکا بد است.

تحلیل و نقد: تغییر رئیس فدرال رزرو همیشه با دوره‌ای از عدم اطمینان همراه است. این بار این عدم اطمینان دوچندان است. چون هم جانشین در شرایط بحرانی (جنگ و تورم) روی کار می‌آید و هم سایه سنگین ترامپ بر سر اوست. سرمایه‌گذاران باید خود را برای نوسانات بیشتری در بازارهای مالی آماده کنند. هر خبری از اظهارات وارش می‌تواند نرخ بهره را چند درصد بالا یا پایین ببرد. بهترین استراتژی فعلی، «منتظر ماندن و سیال بودن» است. نه تعهد به خرید سهام، نه تعهد به فروش. بگذارید وارش اولین اقدامات خود را انجام دهد، سپس تصمیم بگیرید.

 پایان یک دوره، آغاز دوره‌ای دیگر

فدرال رزرو در آخرین نشست تحت ریاست پاول، نرخ بهره را ثابت نگه داشت. تصمیمی که با بیشترین میزان مخالفت در سه دهه اخیر مواجه شد. چهار عضو کمیته یا خواستار کاهش نرخ بودند یا با لحن بیانیه مخالفت داشتند. این شکاف داخلی، نشانه روشنی از عدم قطعیت بالای پیش روی اقتصاد آمریکاست. پاول با یک بیانیه محتاطانه و محافظه‌کارانه از صحنه خارج شد. حالا نوبت کوین وارش است که سکان هدایت فدرال رزرو را به دست گیرد. او باید میان فشار ترامپ برای کاهش نرخ، و الزامات اقتصادی (کنترل تورم) تعادل برقرار کند. کاری که شاید از عهده هیچ انسانی برنیاید. سرمایه‌گذاران باید با احتیاط بیشتری عمل کنند. در شرایط کنونی، نه می‌توان با اطمینان سهام خرید و نه می‌توان با اطمینان فروخت. بهترین کار، تقسیم سرمایه بین دارایی‌های مختلف (سهام، طلا، اوراق قرضه) و انتظار برای شفاف شدن تصویر است. پایان دوره پاول، شاید شروع دوره جدیدی از بی‌ثباتی در سیاست پولی آمریکا باشد. امیدواریم که وارش بتواند از پس این چالش برآید و استقلال فدرال رزرو را حفظ کند. وگرنه، نه فقط آمریکا، که کل جهان هزینه آن را پرداخت خواهد کرد.