رامتین لطیفی: جنبشی که دههها یکی از ستونهای اصلی حمایت بیقیدوشرط آمریکا از اسرائیل بود، حالا با بحرانی کمسابقه روبهرو شده است؛ کاهش شدید حمایت جوانان مسیحی و محافظهکار از اسرائیل، نگرانیهایی جدی درباره آینده «صهیونیسم مسیحی» در آمریکا ایجاد کرده است، جریانی ثروتمند، سازمانیافته و بانفوذ که سالها سیاست خارجی واشنگتن در خاورمیانه را شکل داده بود.
در بهار ۱۹۹۲، مجله بانفوذ «کریسچنیتی تودی» که یکی از مهمترین رسانههای مسیحیان انجیلی آمریکا به شمار میرود، در گزارشی هشدار داد که «صهیونیسم مسیحی» در حال از دست دادن پایگاه اجتماعی خود است. البته این پیشبینی در آن زمان چندان جدی گرفته نشد. اما سه دهه بعد، همان هشدار بار دیگر با شدتی بیشتر بازگشته است و این بار نه از سوی رسانههای مذهبی محافظهکار، بلکه از دل نظرسنجیها، دانشگاهها و حتی بخشی از بدنه راستگرای آمریکا.
صهیونیسم مسیحی، جریانی مذهبی ـ سیاسی است که باور دارد بازگشت همه یهودیان به سرزمین فلسطین مقدمه ظهور دوباره عیسی مسیح و آغاز «آخرالزمان» است. این تفکر طی دهههای گذشته به یکی از قدرتمندترین موتورهای حمایت آمریکا از اسرائیل تبدیل شد؛ جریانی که میلیونها پیرو، صدها کلیسای عظیم، رسانههای مذهبی ثروتمند و شبکهای گسترده از لابیهای سیاسی را در اختیار دارد.
نفوذ این جریان تنها محدود به مباحث الهیاتی نبود. صهیونیستهای مسیحی نقش مهمی در تثبیت حمایت بیچونوچرای جمهوریخواهان از اسرائیل ایفا و از انتخاب «جرج دبلیو بوش» حمایت کردند و حتی جنگ عراق را بخشی از تحقق پیشگوییهای کتاب مقدس دانستند. برای بخشی از رهبران این جریان، بازسازی «بابل» و درگیریهای بزرگ خاورمیانه مقدمه بازگشت مسیح تلقی میشد. اما اکنون نشانههایی از فرسایش این جهانبینی در آمریکا دیده میشود؛ بهویژه در میان نسل جوان محافظهکاران مذهبی. جنگ غزه، تصاویر گسترده ویرانی و کشتار غیرنظامیان فلسطینی و همچنین درگیریهای تازه میان اسرائیل و ایران، شکافی عمیق در بدنه انجیلیهای آمریکا ایجاد کرده است.
طبق یک نظرسنجی که در سال ۲۰۲۱ تنها میان مسیحیان انجیلی زیر ۳۰ سال انجام شد، فقط حدود ۳۳درصد از پاسخدهندگان اعلام کردند که از اسرائیل حمایت میکنند؛ رقمی که برای جریانی با چنین سابقهای، زنگ خطری جدی محسوب میشود. پژوهشگران معتقدند یکی از دلایل اصلی این تغییر، کاهش باور نسل جدید به آموزهای موسوم به «پریمیلنیالیسم» است؛ تفسیری آخرالزمانی که حمایت از اسرائیل را وظیفهای الهی میداند.
بر اساس این دیدگاه، عیسی مسیح پیش از پایان جهان بازخواهد گشت و هزار سال بر زمین حکومت خواهد کرد اما تحقق این وعده نیازمند وقوع مجموعهای از پیشگوییهای مذهبی است؛ از جمله قدرتگیری اسرائیل و حتی ساخت «معبد سوم» در محل کنونی مسجدالاقصی در بیتالمقدس اشغالی. با این حال، نظرسنجیها نشان میدهد تنها ۲۱ درصد از جوانان انجیلی هنوز به این تفسیر اعتقاد دارند، درحالی که یک دهه پیش این رقم در میان همه گروههای سنی حدود ۶۵ درصد بود.
همزمان، پژوهشهای موسسه «پیو» و «موسسه درک خاورمیانه» نیز از کاهش چشمگیر محبوبیت اسرائیل در میان جوانان محافظهکار آمریکایی خبر میدهند. بسیاری از جمهوریخواهان جوان اکنون معتقدند اسرائیل نفوذ بیش از حدی بر سیاست آمریکا دارد. این نگرش میتواند در انتخابات آینده نیز تأثیرگذار باشد. با این حال، کاهش محبوبیت همواره به معنای کاهش قدرت نیست. کارشناسان میگویند صهیونیسم مسیحی هنوز یکی از ثروتمندترین و سازمانیافتهترین شبکههای نفوذ در آمریکاست.
سازمان «مسیحیان متحد برای اسرائیل» تنها در یک نمونه بیش از ۶۷۰ هزار دلار صرف لابیگری در واشنگتن برای تشدید تحریمهای ایران کرده و در تأمین میلیاردها دلار کمک آمریکا به اسرائیل نقش داشته است. تحقیقات نشان میدهد تنها ۳۶ سازمان وابسته به رهبران صهیونیسم مسیحی در آمریکا سالانه حدود ۲.۸ میلیارد دلار درآمد دارند؛ رقمی که حتی از برخی لابیهای مشهور آمریکایی نیز فراتر میرود. برای مقایسه، انجمن ملی مشاوران املاک آمریکا در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۶۰ میلیون دلار درآمد داشته و انجمن ملی سلاح آمریکا حدود ۱۷۴ میلیون دلار.
قدرت این جریان بیش از آنکه از لابیگری سنتی ناشی شود، از توانایی آن در بسیج تودهای ناشی میشود. کلیساهای عظیم انجیلی، شبکههای تلویزیونی مذهبی و واعظان مشهور دهههاست میلیونها آمریکایی را با روایتهای آخرالزمانی و حمایت مطلق از اسرائیل همراه کردهاند اما اکنون حتی در اسرائیل نیز نگرانی از فرسایش این حمایت آشکار شده است.
چارلی کرک، فعال مشهور محافظهکار آمریکایی که از چهرههای نزدیک به دونالد ترامپ محسوب میشود، پیش از ترورش در نامهای به بنیامین نتانیاهو هشدار داده بود که اسرائیل در «جنگ روایتها» در حال شکست خوردن است. اگرچه بعید است این تغییرات در کوتاهمدت ساختار قدرت واشنگتن را دگرگون کند، اما نشانهها حاکی از آن است که یکی از مهمترین ستونهای ایدئولوژیک حمایت آمریکا از اسرائیل، برای نخستین بار با بحرانی واقعی و نسلی روبهرو شده است؛ بحرانی که شاید آینده رابطه ویژه واشنگتن و تلآویو را نیز دگرگون کند.
خانبابا معتضدی با دوربین گومون، بسیاری از مهمترین لحظات تاریخ معاصر ایران را ثبت و…
قدم زدن در خیابانهای تهران در فصل بهار، کار آسانی نیست. فقط کافی است یک…
همان مرد ویلچرنشین که تا این لحظه خودش را به مریضی و بیحالی زده بود،…
شریفی، روانشناس اجتماعی عقیده دارد، وفور انتخابها در شبکههای اجتماعی، نسل جدید را دچار فلج…
افزایش حقوق بازنشستگان، کنترل قیمت دارو و حمایت از بیماران خاص، سه اولویت فوری حوزه…
میانگینگیری از دستمزدهای سالهای دور بدون هرگونه تعدیل تورم فشار معیشتی را افزایش خواهد داد.