موج گرانی در صنایع

به گزارش سرمایه فردا، هواپیماها بدون سوخت نمی‌توانند پرواز کنند و سوخت آنها (ATF) از نفت خام گرفته می‌شود. شرکت‌های هواپیمایی که حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از هزینه‌های عملیاتی‌شان صرف سوخت می‌شود، با هر جهش قیمت نفت، سودآوری‌شان به شدت کاهش می‌یابد. قیمت سوخت جت در سنگاپور که شاخص منطقه‌ای محسوب می‌شود، از ۹۳ دلار پیش از جنگ به ۲۲۵ دلار در هر بشکه رسیده است. خطوط هوایی منطقه برای حفظ بقا ناچار به افزایش قیمت بلیط و اعمال هزینه سوخت اضافی هستند، اما در شرایطی که تقاضا برای سفر به دلیل جنگ کاهش یافته، این افزایش قیمت می‌تواند به معنای کاهش بیشتر مسافر باشد. شرکت‌های هواپیمایی هند بیش از ۷ درصد سقوط کرده‌اند و کره‌ای‌ها نیز با تمدید تعلیق پروازهای خود مواجه شده‌اند.

تورم صنعت پتروشیمی و کود شیمیایی

فشار بر زنجیره تأمین. پتروشیمی‌ها که خوراک اصلی‌شان نفتا و اتان است، در صف نخست آسیب‌دیدگان قرار دارند. بسیاری از شرکت‌های پتروشیمی حداکثر یک ماه موجودی خوراک دارند و اگر بحران ادامه یابد، مجبور به اعلام فورس ماژور و تعطیلی خطوط تولید خواهند شد. این تعطیلی زنجیره‌ای، از تولید پلاستیک و لاستیک گرفته تا الیاف مصنوعی و محصولات شیمیایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کودهای شیمیایی نیز که برای تولید آمونیاک و اوره به گاز طبیعی وابسته هستند، با افزایش قیمت انرژی مواجه شده‌اند. از آنجا که حدود یک سوم تجارت کودهای شیمیایی جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند، اختلال در این مسیر می‌تواند قیمت کود را در بازارهای جهانی افزایش داده و در نهایت به افزایش قیمت مواد غذایی منجر شود و در نهایت به افزایش قیمت مواد غذایی منجر می‌شود، زیرا وقتی کشاورزان برای تولید محصول خود به کود نیاز دارند و وقتی کود گران شود، هزینه تولید گندم، جو، برنج و سایر محصولات کشاورزی افزایش می‌یابد. این افزایش هزینه، در نهایت به سفره مصرف‌کننده نهایی می‌رسد.

صنعت خودروسازی در زنجیره تورم

در صنعت خودرو، دو مسیر فشار از سوی افزایش قیمت نفت وجود دارد. نخست، تولیدکنندگان تایر که مواد اولیه‌شان (لاستیک مصنوعی و افزودنی‌ها) به نفت وابسته است، با افزایش هزینه تولید مواجه می‌شوند. دوم، خودروسازان به دلیل افزایش قیمت حمل‌ونقل قطعات و محصولات نهایی، با رشد هزینه‌های لجستیکی روبرو هستند. در نتیجه، شاخص خودرو در بازارهای هند بیش از ۴ درصد سقوط کرده است.
شرکت‌های حمل‌ونقل که سوخت اصلی‌شان گازوئیل است، با افزایش قیمت سوخت مواجه شده‌اند. از آنجا که کرایه حمل یکی از هزینه‌های اصلی بسیاری از کالاهاست، افزایش آن به تدریج به قیمت تمام‌شده همه محصولات اضافه می‌شود و تورم را در سراسر اقتصاد گسترش می‌دهد.

فشار بر جیب مردم افزایش می یابد. افزایش قیمت بنزین و گازوئیل در پمپ‌های سوخت، مستقیماً جیب مردم را هدف می‌گیرد. در آمریکا، قیمت بنزین از ۳ دلار عبور کرده و پیش‌بینی می‌شود که اگر نفت در سطح ۱۰۰ دلار باقی بماند، ۲۵ سنت دیگر نیز افزایش یابد. این افزایش هزینه سوخت، قدرت خرید مردم را کاهش داده و تقاضا برای کالاهای مصرفی بادوام مانند خودرو و لوازم خانگی را کم می‌کند.

صنعت فولاد و سیمان در موج گرانی گاز

هزینه مضاعف انرژی و حمل. فولادسازان برای تولید به زغال‌سنگ کک‌شو نیاز دارند که قیمت آن با افزایش هزینه حمل و نقل، بالا رفته است. از سوی دیگر، افزایش قیمت نفت هزینه حمل مواد اولیه و محصولات نهایی را افزایش می‌دهد. تحلیلگران بیگ‌مینت هشدار می‌دهند که صنعت فولاد با تورم هزینه نهاده‌ها در زغال‌سنگ، قراضه و سنگ‌آهن مواجه خواهد شد و این فشار ناشی از افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل دوچندان می‌شود. سیمان نیز که هم به انرژی (پت‌کک) و هم به حمل‌ونقل وابسته است، در لیست صنایع آسیب‌پذیر قرار دارد.
واقعیت این است که از خوراکی‌های ساده تا هزینه‌های روزمره، هیچ کالایی از موج تورمی که از تنگه هرمز برخاسته در امان نخواهد ماند.

وسایل پلاستیکی گران‌تر می‌شود

حالا با گران‌تر شدن نفت، فشار دوچندان بر پتروشیمی وارد خواهد شد. قیمت ظروف یکبارمصرف پلاستیکی، اسباب‌بازی، قطعات پلاستیکی خودرو، لوله و اتصالات، و حتی بسیاری از لوازم خانگی به شدت به قیمت مواد اولیه پتروشیمی وابسته است. افزایش قیمت نفت به معنای گران‌تر شدن همه این کالاهاست. خانواده‌ای که برای خرید یک ظرف پلاستیکی ساده یا یک اسباب‌بازی برای فرزندش به بازار می‌رود، تا چند ماه دیگر باید مبلغ بسیار بیشتری بپردازد.

در آمریکا، قیمت بنزین برای اولین بار از سال ۲۰۲۲ به بالای ۳ دلار در هر گالن رسیده است. تحلیلگران هشدار می‌دهند که اگر نفت در سطح ۱۰۰ دلار باقی بماند،  قدرت خرید مردم را کاهش داده و تقاضا برای کالاهای مصرفی بادوام مانند خودرو و لوازم خانگی را کم می‌کند. در دنیا  با توجه به وابستگی شدید ناوگان حمل‌ونقل عمومی و خصوصی به سوخت، افزایش قیمت نفت به سرعت به افزایش کرایه‌ها و هزینه‌های جابه‌جایی منجر می‌شود. هر بار که قیمت بنزین و گازوئیل در بازارهای جهانی بالا می‌رود، فشار جدیدی بر سیستم حمل‌ونقل شهری و بین‌شهری وارد می‌شود که نهایتاً به قیمت همه کالاها اضافه می‌شود.

گرانی قیمت خمیر کاغذ

قیمت خمیر کاغذ که ماده اولیه اصلی محصولات سلولزی است، به شدت به قیمت انرژی و حمل‌ونقل وابسته است. افزایش قیمت نفت، هزینه تولید کاغذ، دستمال کاغذی، پوشک بچه و محصولات بهداشتی را افزایش می‌دهد. این کالاها که برای خانواده‌ها ضروری محسوب می‌شوند، در سبد خرید ماهانه سهم قابل توجهی دارند و گرانی آنها فشار مستقیمی بر معیشت وارد می‌کند.

اقتصاددانان هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت می‌تواند اقتصاد ایران را به سمت ونزوئلایی شدن سوق دهد و وقوع تورم سه‌رقمی در سال آینده دور از انتظار نیست. وقتی تورم به شکل فزاینده رشد پیدا کند، اقتصاد کشور دلاریزه می‌شود و پول ملی عملاً هیچ ارزشی نخواهد داشت.

این موج گرانی از مواد غذایی آغاز می‌شود، به محصولات پتروشیمی و پلاستیک می‌رسد، از کود شیمیایی و کشاورزی عبور می‌کند، هزینه حمل‌ونقل را بالا می‌برد و به سفره مردم و قدرت خرید آن‌ها ختم می‌شود. هر کالایی که به نحوی با انرژی، حمل‌ونقل یا مواد اولیه نفتی در ارتباط باشد، تحت تأثیر این موج قرار خواهد گرفت. در این میان، بیشترین فشار به اقشار کم‌درآمد و متوسط وارد می‌شود. کسانی که بخش عمده‌ای از درآمد خود را صرف خرید مواد غذایی و کالاهای اساسی می‌کنند، بیش از دیگران طعم تلخ این گرانی را خواهند چشید. پایان این مسیر را تنها زمانی می‌توان پیش‌بینی کرد که آتش جنگ خاموش شود؛ اما تا آن زمان، سفره‌های مردم روز به روز کوچک‌تر خواهد شد.

چه صنایعی سود می‌برند

در گرانی نفت برخی صنایع سود می‌برند. شرکت‌های بالادستی نفت و گاز مانند که تولیدکننده نفت خام هستند، از افزایش قیمت نفت منتفع می‌شوند. البته این سودآوری ممکن است با اعمال مالیات بر سودهای غیرمنتظره از سوی دولت‌ها محدود شود.

افزایش قیمت نفت به ۱۲۰ دلار، یک شوک قیمتی ساده نیست. این موج از هوانوردی و پتروشیمی شروع می‌شود، به خودروسازی و فولاد می‌رسد، از رنگ و لاستیک عبور می‌کند و نهایتاً به سفره مردم و قدرت خرید آن‌ها ختم می‌شود. هر صنعتی که به نحوی با انرژی، حمل‌ونقل یا مواد اولیه نفتی در ارتباط باشد، تحت تأثیر این موج قرار خواهد گرفت. پایان این مسیر را تنها زمانی می‌توان پیش‌بینی کرد که آتش جنگ خاموش شود؛ اما تا آن زمان، تورم به تدریج تمام صنایع را در خواهد نوردید.