شب‌ها، درست وقتی که همه چیز آرام می‌گیرد و نوزاد پس از ساعتها بی‌قراری به خواب رفته، ناگهان اتاق دور سرت می‌چرخد. حالت تهوع به سراغت می‌آید و نم‌دانم چرا این حس فقط شب‌ها سراغت می‌آید. اگر تازه مادر شده‌ای و به نوزادت شیر می‌دهی، اگر پریود هم شده‌ای، بدنت داستانی برای گفتن دارد. گزارشی از علل سرگیجه‌های شبانه در مادران شیرده.

به گزارش سرمایه فردا، بدن زن در دوران شیردهی در وضعیت خاصی قرار دارد. از یک سو باید انرژی کافی برای تولید شیر فراهم کند، از سوی دیگر با تغییرات هورمونی دوران قاعدگی دست و پنجه نرم می‌کند. این دو فرآیند همزمان، می‌تواند بدن را به مرز خستگی برساند.

وقتی پریود می‌شوید، سطح استروژن و پروژسترون به شدت کاهش می‌یابد. این افت هورمونی می‌تواند روی تولید شیر نیز تأثیر بگذارد. برخی زنان در این ایام کاهش موقت شیر را تجربه می‌کنند. بدن که از یک سو مشغول تولید شیر است و از سوی دیگر با افت هورمونی دست به گریبان، گاهی سیگنال‌هایش را به شکل سرگیجه و تهوع نشان می‌دهد.

معمای وابستگی نوزاد به مادر

کم‌خونی فقر آهن؛ بحران خاموش مادران شیرده

شیردهی نیاز بالایی به آهن دارد. وقتی این نیاز با خون‌ریزی ماهانه همراه می‌شود، ذخایر آهن بدن به سرعت تحلیل می‌رود. آهن ماده اولیه ساخت هموگلوبین است، پروتئینی که اکسیژن را به مغز می‌رساند. وقتی آهن کم باشد، مغز با کاهش اکسیژن مواجه می‌شود و سرگیجه آغاز می‌شود.

مادران شیردهی که پریود می‌شوند، در معرض خطر بالای کم‌خونی هستند. این کم‌خونی می‌تواند آنقدر شدید باشد که حتی در حالت نشسته هم سرگیجه ایجاد کند. شب‌ها که بدن خسته است و فشار خون به طور طبیعی کاهش می‌یابد، این علامت پررنگ‌تر می‌شود.

افت قند خون شبانه؛ وقتی شیر دادن انرژی‌ها را می‌بلعد

تولید شیر کالری زیادی مصرف می‌کند. یک مادر شیرده روزانه ۳۰۰ تا ۵۰۰ کالری اضافی برای تولید شیر نیاز دارد. اگر این کالری از طریق تغذیه مناسب تأمین نشود، بدن از ذخایر خود استفاده می‌کند و قند خون ممکن است افت کند.

شب‌ها که فاصله بین شام و صبحانه طولانی است، احتمال افت قند خون بیشتر می‌شود. اگر در طول روز به اندازه کافی غذا نخورده باشید یا وعده‌های غذایی نامنظم داشته باشید، نیمه‌های شب ممکن است با سرگیجه و حالت تهوع از خواب بیدار شوید. شیر دادن شبانه این وضعیت را تشدید می‌کند، زیرا بدن برای تولید شیر انرژی بیشتری مصرف می‌کند.

کم‌آبی؛ قاتل خاموش مادران

شیردهی نیاز بالایی به آب دارد. یک مادر شیرده باید روزانه حداقل ۲ تا ۳ لیتر آب بنوشد. در شلوغی‌های مراقبت از نوزاد، گاهی نوشیدن آب کافی فراموش می‌شود. خون‌ریزی ماهانه نیز آب بیشتری از بدن می‌گیرد.

کم‌آبی حتی در سطوح پایین هم می‌تواند باعث سرگیجه شود. شب‌ها که ساعت‌ها آب ننوشیده‌اید، بدن با کاهش حجم مایعات مواجه می‌شود. این کاهش حجم بر فشار خون تأثیر می‌گذارد و سرگیجه ایجاد می‌کند. گاهی تنها با نوشیدن یک لیوان آب در کنار تخت، می‌توان این علامت را کاهش داد.

خستگی مفرط؛ وقتی بدن از پا می‌افتد

مراقبت از نوزاد، شیر دادن شبانه، پریود شدن، و کمبود خواب دست به دست هم می‌دهند تا بدن مادر به مرز خستگی مفرط برسد. خستگی مفرط می‌تواند با علائمی مانند سرگیجه، تهوع، تاری دید و احساس ضعف همراه باشد.

شب‌ها که بدن پس از یک روز طولانی در حال استراحت است، این خستگی خود را نشان می‌دهد. گاهی سرگیجه شبانه چیزی نیست جز فریاد خسته‌ای که می‌گوید: «بس است، کمی استراحت کن».

 استرس و اضطراب شبانه

مادر بودن مسئولیت سنگینی است. نگرانی از سلامت نوزاد، کافی بودن شیر، خواب منظم، و هزاران دغدغه دیگر، می‌تواند استرس مزمن ایجاد کند. نوسانات هورمونی دوران قاعدگی نیز بر اضطراب می‌افزاید.

استرس و اضطراب می‌توانند به شکل فیزیکی و با علائمی مانند سرگیجه، حالت تهوع و تپش قلب بروز کنند. شب‌ها که سکوت برقرار است و از دغدغه‌های روزانه فاصله می‌گیریم، افکار اضطرابی پررنگ‌تر می‌شوند. این چرخه معیوب می‌تواند سرگیجه را تشدید کند.

ضرورت گوش دادن به ندای بدن

سرگیجه‌های شبانه در مادران شیرده، اگرچه آزاردهنده هستند، اما معمولاً با رفع عوامل زمینه‌ای بهبود می‌یابند. تغذیه مناسب و سرشار از آهن (مانند گوشت قرمز، جگر، اسفناج و حبوبات)، نوشیدن آب کافی در طول روز، استراحت کافی، و کاهش استرس می‌تواند این علامت را کاهش دهد.

اگر سرگیجه شدید باشد، با غش کردن همراه شود، یا پس از پایان قاعدگی همچنان ادامه یابد، مشورت با پزشک ضروری است. گاهی این علائم می‌توانند نشانه مشکلات دیگری مانند کم‌خونی شدید، اختلالات تیروئید پس از زایمان، یا مشکلات قلبی باشند.

شب‌هایی که سرگیجه به سراغتان می‌آید، به بدن خود گوش دهید. شاید دارد به شما می‌گوید که بیشتر استراحت کنید، بهتر غذا بخورید، بیشتر آب بنوشید، یا کمی از مسئولیت‌ها را به دیگران بسپارید. گاهی بهترین کار برای مادر بودن، این است که گاهی مادر خودت باشی.