سه شنبه ۵ اسفند ۱۴۰۴
با افزایش سهم سوابق تحصیلی به ۶۰ درصد، نمره انضباط از یک عدد نمادین به عاملی تاثیرگذار در آینده تحصیلی و شغلی دانشآموزان تبدیل شده است.
به گزارش سرمایه فردا، سالها بود که نمره انضباط در کارنامه دانشآموزان ایرانی، عددی نمادین به حساب میآمد. ناظمها معمولا برای همه دانشآموزان نمره ۲۰ رد میکردند و فقط در موارد استثنایی و برای دانشآموزان بسیار بیانضباط، نمرهای کم میشد. اما با تغییر رادیکالی قوانین سنجش و پذیرش دانشجو در سالهای اخیر و افزایش سهم سوابق تحصیلی به ۶۰ درصد، ورق برگشته است. حالا نهتنها نمرات دروس تخصصی، بلکه هر نمرهای که در کارنامه دانشآموز ثبت میشود، نقش موثری در تراز نهایی و رتبه کنکور را دارد. موضوعی که باعث ایجاد موجی از نگرانی در خانوادهها شده است؛ چرا که حالا یک بحث ساده با کادر مدرسه یا مدل موی دانشآموز، میتواند مستقیما نمره انضیاطی و معدل و در نهایت آینده او را تحت تاثیر قرار دهد.
طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، از سال ۱۴۰۴ کنکور سراسری با تغییرات مهمی روبهرو شده است. به گفته محسن زارعی، رئیس مرکز ارزشیابی آموزش و پرورش، بارها تاکید کرده است که سهم سوابق تحصیلی در سال ۱۴۰۴ برای پایههای یازدهم و دوازدهم به ۶۰ درصد قطعی رسیده است. در این میان، اگرچه نمره انضباط به طور مستقیم در تراز نمرات کتبی دروس نهایی (که بخش اصلی سوابق تحصیلی است) دخالت داده نمیشود، اما به عنوان بخشی از معدل کل دیپلم و سوابق تربیتی، در پذیرشهای خاص و رتبهبندیهای نهایی نقش کلیدی ایفا میکند. به خصوص در دانشگاههایی مانند دانشگاه فرهنگیان و مراکز تربیت دبیر، نمره انضباط یکی از فیلترهای اصلی گزینش است.
مسئولان آموزش و پرورش نگاه متفاوتی به این ماجرا دارند. رضوان حکیمزاده، معاون آموزش ابتدایی، در بخشنامههای اخیر تاکید کرده است که ثبت نام و حضور دانشآموز در مدرسه یک رویداد تربیتی است و نباید با نگاه صرفا اداری به آن نگریست. او معتقد است مدارس حق ندارند به بهانه نمره انضباط پایین یا معدل کم، از ثبت نام دانشآموز در پایههای بالاتر خودداری کنند. با این حال، در سطوح بالاتر و در دوره متوسطه دوم، فشارها متفاوت است. برخی کارشناسان آموزشی معتقدند که ورود نمره انضباط به محاسبات جدی سوابق تحصیلی، باعث میشود مدارس از این نمره به عنوان یک ابزار کنترلی قدرتمند استفاده کنند.
در این میان ولی بزرگترین نقد داوطلبان و خانوادهها به نمره انضباط نیست بلکه نبود معیاری واحد برای سنجش است. در دروس ریاضی یا زیستشناسی، نمره بر اساس پاسخ به سوالات برگهای امتحانی و کلید سوالات سراسری تعیین میشود. اما نمره انضباط کاملا سلیقهای است. ممکن است در یک مدرسه دولتی شلوغ، ناظمی سختگیر بابت کوچکترین اشتباهی نمره کسر کند، در حالی که در یک مدرسه غیرانتفاعی، برای جلب رضایت والدین، به همه دانشآموزان نمره ۲۰ تعلق بگیرد. این تفاوت در نمرهدهی، عدالت آموزشی را زیر سوال میبرد. وقتی قرار است ۶۰ درصد سرنوشت دانشآموز بر اساس سوابق مدرسهای باشد، تکتک نمرات از جمله انضباط حساسیتبرانگیز میشوند.
برای داوطلبانی که هدفشان دانشگاه فرهنگیان یا دانشگاههای نظامی و امنیتی است، نمره انضباط حکم طلا را دارد. در گزینش این دانشگاهها، نمرات انضباط سه سال آخر متوسطه به دقت بررسی میشود. کوچکترین کاهش نمره در این بخش میتواند به معنای حذف داوطلب در مرحله مصاحبه اخلاقی و عقیدتی باشد. این یعنی دانشآموزی که در ۱۵سالگی خطایی مرتکب شده و نمرهاش کم شده، ممکن است در ۱۸سالگی از شغل مورد علاقهاش محروم شود. این همان نقطهای است که کارشناسان علوم تربیتی نسبت به آن هشدار میدهند و معتقدند نباید خطاهای دوران نوجوانی را به سرنوشت حرفهای گره زد.
یکی دیگر از پیامدهای جدی این موضوع، رواج تظاهر و ریاکاری در میان دانشآموزان است. وقتی دانشآموز میداند که نمره انضباط او در آیندهاش اثر دارد، به جای اینکه نظم را به صورت درونی بیاموزد، سعی میکند در حضور کادر مدرسه نقش بازی کند. این موضوع باعث میشود محیط مدرسه از یک فضای دوستانه و تربیتی، به یک فضای امنیتی تبدیل شود که در آن هر رفتار دانشآموز زیر ذرهبین است. خانوادهها میگویند بچههایشان حتی در زنگ تفریح هم آرامش ندارند، چون نگران هستند که مبادا ناظم برای نمره انضباط آنها یادداشت بگذارد.
بسیاری از مشاوران کنکور معتقدند که تاثیر نمره انضباط بیشتر در «معدل کل» است تا «معدل کتبی نهایی». اما از آنجایی که در بسیاری از استخدامیها و پذیرشهای بدون آزمون، معدل کل ملاک است، نمره انضباط عملا وزن پیدا میکند. همچنین در صورت تساوی تراز دو داوطلب در کنکور، سوابق انضباطی و تربیتی میتواند به عنوان یکی از عوامل تعیینکننده در رتبهبندی نهایی عمل کند. این موضوع باعث شده تا بازار «ترمیم نمره انضباط» هم داغ شود، هرچند که آموزش و پرورش هنوز سازوکار مشخصی برای ترمیم نمره انضباط، مشابه دروس کتبی، تعریف نکرده است.
کارشناسان آموزشی از جمله مهدی خراشادیزاده، از مدیران شورای عالی آموزش و پرورش، بر این باورند که اگر قرار است نمراتی غیر از دروس کتبی در سرنوشت دانشآموز دخیل باشد، باید آییننامههای انضباطی بسیار دقیق و شفاف شوند. در حال حاضر بسیاری از دانشآموزان نمیدانند دقیقا بابت چه رفتاری چقدر نمره از دست میدهند! شفافیت در این بخش میتواند از اعمال سلیقههای شخصی مدیران و ناظمها جلوگیری کند. همچنین پیشنهاد شده است که نمره انضباط به صورت کیفی (مانند خیلی خوب یا خوب) باقی بماند تا در محاسبات عددی کنکور، نوسانات ناعادلانه ایجاد نکند.
در این میان، نقش والدین بسیار کلیدی است. خانوادهها نباید اجازه دهند که ترس از نمره انضباط، سلامت روان فرزندشان را به خطر بیندازد. از سوی دیگر، آنها باید ارتباط مستمری با مدرسه داشته باشند تا از بروز سوءتفاهمهای انضباطی جلوگیری کنند. با توجه به سهم ۶۰ درصدی سوابق، اکنون تعامل والدین با مدرسه دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای حفاظت از آینده تحصیلی فرزندان است.
در نهایت میتوان گفت؛ نمره انضباط اگرچه ریشه در مسائل تربیتی دارد، اما در سیستم فعلی کنکور به یک تیغ دو لبه تبدیل شده است. از یک سو میتواند نظمپذیری را در مدارس تقویت کند و از سوی دیگر میتواند به ابزاری برای بیعدالتی و اعمال فشار تبدیل شود. به نظر میرسد آموزش و پرورش باید هر چه سریعتر مرزهای تاثیر این نمره در سوابق تحصیلی را به صورت رسمی و شفاف اعلام کند تا از سردرگمی میلیونها داوطلب کنکور جلوگیری شود. مدرسه باید محیطی برای یادگیری و اصلاح رفتار باشد، نه دادگاهی که قضاوتهایش سرنوشت حرفهای یک جوان را برای همیشه تغییر میدهد.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا