بررسی حمله زمینی آمریکا

به گزارش سرمایه فردا، به اغلب احتمال دونالد ترامپ‌ دستورحمله گسترده زمینی را نخواهد داد.‌چرا؟ا زیرایران کوهستانی‌ است. برخلاف دشت‌های هموار عراق، زاگرس بخش وسیعی از مرزهای جنوبی، باختری و مرکزی ایران را در بر گرفته است.‌ تنها رشته کوه دنا دارای ۴۰ قله بیش از ۴۰۰۰ متری است. در چنین جغرافیای کوهستانی، روشن است که «برتری‌دهنده نیروی مدافع» است؛ حتی گذر با برتری روشن و بالای تکنولوژی آمریکا.

پهناوری ایران حدود ۴ برابر عراق و ۷ برابر بریتانیاست. اشغال یا کنترل چنین پهنه ای نیازمند میلیونی از سرباز است که در توان و دکترین نظامی ایالات متحده نمی‌گنجد.

بخش بزرگی از قلب تپنده ایران در حصار کویرها و کوه‌های بلند قرار دارد. دسترسی به مراکز حساس سیاسی و اقتصادی از طریق مرزهای زمینی، مستلزم گذر کردن از لایه‌های متعدد اقلیمی است. این ساختار «دژ مانند»، هزینه‌ی جانی و مالی حمله را به قدری بالا می‌برد که با منطق «هزینه-فایده» ترامپ در تضاد است.

یک حمله زمینی گسترده نیازمند «سرپل» و همکاری کشورهای همسایه برای استقرار صدها هزار نیروی پیاده است. به گمانم بعید است کشورهای منطقه به دلیل مخاطرات امنیتی و وابستگی‌های متقابل، تمایلی به تبدیل شدن به سکوی پرتاب برای یک جنگ زمینی طولانی و ویرانگر باشند.

دونالد ترامپ همواره منتقد جنگ‌های پرهزینه و بی‌پایان خاورمیانه (خسارت ۷ تریلیون دلاری) بوده است. از منظر ژئواستراتژی، شروع جنگی که پایان آن مشخص نیست و می‌تواند قیمت انرژی را به اوج براند، با استراتژی اصلی او یعنی «بازسازی اقتصاد داخلی آمریکا» همخوانی ندارد.

ایران در دهه‌های اخیر دکترین نظامی خود را بر پایه جنگ ناهمتراز بنا کرده است. این یعنی در صورت حمله زمینی، مهاجم تنها با یک ارتش کلاسیک روبرو نیست، بلکه با شبکه‌ای از نیروهای پراکنده و هسته‌های مقاومتی مواجه می‌شود که در عمق استراتژیک منطقه نفوذ دارند. این توانایی می‌تواند میدان نبرد را از مرزهای جغرافیایی ایران به تمام پایگاه‌ها و منافع آمریکا در خاورمیانه گسترش دهد و هزینه‌ای غیرقابل پیش‌بینی ایجاد کند.

ممکن‌است جامعه ایران، به رغم همه شکاف‌های سترگ‌ درونی و محبوب نبودن حکومت نزد مردم، در برابر تجاوز نظامی بیگانه به یکپارچگی سرزمینی، بار دیگر منسجم شوند. حمله زمینی بر خلاف حملات محدود یا فشارهای اقتصادی، محرک حس ناسیونالیستی و دفاع مشروع است که می‌تواند مقاومت مردمی گسترده‌ای را شکل دهد. اشغال سرزمینی که مردم آن آماده مقاومت درازمدت مدت هستند، برای هیچ دولتی در واشینگتن توجیه منطقی ندارد.

ایران بر گلوگاه تنگه هرمز و بخشی از حساس‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان اشراف دارد. هرگونه تلاش برای حمله زمینی، امنیت دریانوردی و صادرات نفت را با بحرانی بیشتر و مزمن تر روبرو می‌کند. افزایش ناگهانی و سرسام‌آور قیمت جهانی سوخت، مستقیماً اقتصاد آمریکا و متحدان اروپایی و آسیایی‌اش را فلج می‌کند که این موضوع با وعده‌های انتخاباتی ترامپ مبنی بر کاهش تورم و رونق اقتصادی کاملاً در تضاد است.

حمله زمینی به کشوری با پهناوری و جمعیت بالایی چون ایران، نیازمند ائتلافی جهانی و مشروعیت از سوی نهادهای بین‌المللی است. در شرایط کنونی نظام بین‌الملل و حضور قدرت‌هایی نظیر چین و روسیه که منافع راهبردی در ایران دارند، تشکیل یک ائتلاف جهانی برای اشغال ایران غیرممکن به نظر می‌رسد. انزوای دیپلماتیک ناشی از چنین جنگی، هزینه‌های سیاسی سنگینی برای دولت ترامپ خواهد داشت.

در دکترین جدید پنتاگون، تمرکز از مبارزه با شورش‌های منطقه‌ای به سمت رقابت قدرت‌های بزرگ تغییر یافته است. صرف کردن توان نظامی و مالی آمریکا در یک جنگ زمینی فرسایشی با ایران، به معنای تقدیم کردن عرصه جهانی به چین در خاور آسیا و روسیه در اروپا است. ترامپ به عنوان یک رئالیست، اجازه نخواهد داد منابع استراتژیک آمریکا در باتلاق خاورمیانه غرق شود در حالی که رقبای اصلی در حال پیشروی و نوسازی پرشتابند.

نبود گرایش به هجوم زمینی مانند عراق و افغانستان و ویتنام، تنها ناشی از ملاحظات اخلاقی یا سیاسی نیست، بلکه محصول جبر جغرافیایی، پیچیدگی‌های دکترین نظامی ایران و ضرورت‌های کلان اقتصاد سیاسی است. ترامپ ترجیح می‌دهد از «قدرت هوشمند» شامل محاصره اقتصادی، نبرد در فضای خاکستری و به ویژه برتری نزدیک به مطلق هوایی استفاده کند، چرا که می‌داند ورود چکمه سربازان آمریکایی به فلات ایران، نقطه‌ای بی‌بازگشت و پایان دوران اقتدار اقتصادی او خواهد بود.

با این همه ترامپ‌ می تواند با بهره گیری از برتری هوایی و با فرض ادامه‌ شکاف ملت- دولت، ایران را خرد و به قول خودش به عصر حجر برگرداند.