دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۴
زیانهای سنگین قشرین و قنقش، نشانهای از ضعف ساختاری، مدیریت ناکارآمد و ناتوانی در تطبیق با شرایط بازار است. افت شدید سود در نمادهایی مانند قاروم و قپیرا نیز نشان میدهد که بخشی از صنعت در حال از دست دادن مزیت رقابتی است.
به گزارش سرمایه فردا، در چند سال گذشته، صنعت قند و شکر ایران در فضایی کاملاً متفاوت از گذشته تنفس میکرد. جنگ روسیه و اوکراین، که یکی از بزرگترین تکانههای ژئوپلیتیکی دهه اخیر بود، بازار جهانی مواد غذایی را بههم ریخت و قیمت بسیاری از کالاهای اساسی—از غلات گرفته تا شکر—بهطور بیسابقهای افزایش یافت. اختلال در زنجیره تأمین، محدودیتهای صادراتی، افزایش هزینه حملونقل و کاهش عرضه جهانی، همگی دستبهدست هم دادند تا قیمت شکر در بازارهای بینالمللی جهش کند.
این افزایش قیمت جهانی، برای بسیاری از شرکتهای قندی ایران به فرصتی طلایی تبدیل شد. حاشیه سود آنها در سالهای اخیر رشد کرد، نه لزوماً به دلیل تحول در بهرهوری یا مدیریت، بلکه بهواسطه شرایطی که از بیرون مرزها بر بازار تحمیل شد. شرکتهایی که پیشتر با حاشیه سود محدود فعالیت میکردند، ناگهان با رشد درآمد و سودآوری مواجه شدند و صورتهای مالی آنها رنگ و بوی متفاوتی گرفت.
اما همانطور که تجربه نشان داده، رشدهایی که بر پایه عوامل بیرونی شکل میگیرند، پایدار نیستند. اکنون که بازار جهانی در حال بازگشت به تعادل است و فشارهای هزینهای در داخل کشور افزایش یافته، عملکرد شرکتها بیش از هر زمان دیگری زیر ذرهبین قرار گرفته است. این مقدمه، زمینهای است برای تحلیل دقیقتر عملکرد ۹ماهه شرکتهای قندی و بررسی اینکه کدام شرکتها توانستهاند از این فرصت جهانی استفاده کنند و کدامها در برابر تغییرات بازار آسیبپذیر باقی ماندهاند.
بررسی عملکرد ۹ ماهه شرکتهای قندی نشان میدهد که این صنعت با ترکیبی از رشدهای چشمگیر، افتهای نگرانکننده و زیانهای عمیق مواجه است؛ تصویری ناهمگون که از یکسو حکایت از ظرفیتهای نهفته دارد و از سوی دیگر، ضعفهای ساختاری و مدیریتی را آشکار میکند.
در میان شرکتهای زیانده، وضعیت قشرین بیش از همه جلب توجه میکند. این شرکت با ثبت زیان ۳۴ میلیارد تومانی، جهشی منفی معادل هزار درصد را تجربه کرده است؛ نشانهای از بحران جدی در ساختار هزینه، مدیریت تولید یا بازار فروش. قنقش نیز با زیان ۱۷ میلیارد تومانی و رشد ۱۶۹ درصدی زیان، در مسیر مشابهی قرار گرفته و بهوضوح از ضعف در کنترل هزینهها و ناکارآمدی عملیاتی رنج میبرد.
در مقابل، برخی شرکتها توانستهاند عملکردی قابلقبول یا حتی چشمگیر ثبت کنند. قشیر با سود ۸۹ میلیارد تومانی و رشد ۴۷ درصدی، نشان داده که با مدیریت مناسب میتوان در همین شرایط نیز رشد کرد. قجام با جهش خیرهکننده ۶۲۱ درصدی و سود ۱۴۹ میلیارد تومانی، یکی از بهترین عملکردها را در صنعت داشته است. قثابت نیز با رشد ۱۰۴ درصدی و سود ۱۸۲ میلیارد تومانی، جایگاه خود را در میان شرکتهای موفق تثبیت کرده است.
در بخش شرکتهای بزرگتر، قصفها با سود ۴۴۳ میلیارد تومانی و رشد ۳۶ درصدی، همچنان یکی از بازیگران قدرتمند صنعت باقی مانده است. قچار نیز با سود ۴۱۷ میلیارد تومانی و رشد ۳۹ درصدی، عملکردی باثبات و قابل اتکا ارائه کرده است. قهکمت با سود ۳۸۶ میلیارد تومانی و رشد ۴ درصدی، اگرچه رشد محدودی داشته اما همچنان در محدوده سودآوری پایدار قرار دارد.
در میان شرکتهایی که رشد اندک یا نزدیک به صفر داشتهاند، قنیشا با سود ۱۱ میلیارد تومانی و رشد تنها ۳ درصد، نشان میدهد که درجا زدن در این صنعت میتواند بهمرور به عقبماندگی تبدیل شود. قزوین نیز با رشد ۱۳ درصدی و سود ۲۳۵ میلیارد تومانی، عملکردی متوسط اما قابل قبول داشته است.
در بخش شرکتهایی که با افت سود مواجه شدهاند، قیستو با سود ۳۰۶ میلیارد تومانی اما افت ۱۱ درصدی، و قاروم با افت سنگین ۵۲ درصدی و سود ۹۸ میلیارد تومانی، نشان میدهند که فشار هزینهها و نوسانات بازار همچنان تهدیدی جدی برای سودآوری است. قپیرا نیز با افت ۳۴ درصدی و سود ۸۷ میلیارد تومانی، در مسیر نزولی قرار گرفته و نیازمند بازنگری در استراتژیهای عملیاتی است.
در میان شرکتهای رو به رشد، قشهد با سود ۲۰۸ میلیارد تومانی و رشد ۹۰ درصدی، و قمرو با سود ۲۲۹ میلیارد تومانی و رشد ۷۰ درصدی، عملکردی قابل توجه داشتهاند. قلرست نیز با رشد ۱۲۳ درصدی و سود ۲۹۷ میلیارد تومانی، یکی از ستارههای امسال صنعت بوده است.
در مجموع، کل صنعت قند و شکر در ۹ ماه نخست سال توانسته سودی معادل ۳٬۰۸۶ میلیارد تومان ثبت کند که نسبت به دوره مشابه سال قبل ۲۵ درصد رشد نشان میدهد. اما این رشد کلی، واقعیتهای تلخ زیرپوستی را پنهان نمیکند.
اگرچه مجموع سود صنعت رشد کرده، اما دو نماد زیانده با جهش منفی شدید و چند نماد با افت سودآوری، زنگ خطر جدی برای آینده این صنعت هستند. زیانهای سنگین قشرین و قنقش، نشانهای از ضعف ساختاری، مدیریت ناکارآمد و ناتوانی در تطبیق با شرایط بازار است. افت شدید سود در نمادهایی مانند قاروم و قپیرا نیز نشان میدهد که بخشی از صنعت در حال از دست دادن مزیت رقابتی است.
این نمادهای منفی، اگرچه در اقلیتاند، اما میتوانند بهمرور کل صنعت را تحت تأثیر قرار دهند؛ زیرا ضعف در چند حلقه، زنجیره تأمین و قیمتگذاری را مختل میکند و فشار را به سایر شرکتها منتقل میسازد. صنعت قند و شکر برای حفظ رشد پایدار، نیازمند اصلاحات جدی در مدیریت هزینه، نوسازی تجهیزات، بهبود بهرهوری و بازنگری در سیاستهای فروش است. در غیر این صورت، رشد فعلی تنها یک آمار ظاهری خواهد بود و در پشت آن، شکافهای عمیقتری شکل خواهد گرفت.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا