آمریکا و اسرائیل در سال‌های اخیر شبکه‌ای از زیرساخت‌های حیاتی را در کشورهای منطقه ایجاد کرده‌اند که از سوخت‌رسانی به ناوگان پنجم تا بزرگ‌ترین خوشه هوش مصنوعی خارج از آمریکا و پروژه‌های عظیم آب‌شیرین‌کن را شامل می‌شود. مرکز سوخت‌رسانی بحرین با ظرفیت ۸۰ هزار تن، پایگاه العدید قطر با بزرگ‌ترین انبار سوخت هوایی منطقه، پروژه ۵ گیگاواتی هوش مصنوعی ابوظبی با ۸۰ هزار پردازنده گرافیکی، و نیروگاه‌های آب‌شیرین‌کن جبل علی و راس الخیر با ظرفیت‌های میلیون‌متری، تنها بخشی از این زیرساخت‌های استراتژیک هستند. این شبکه که در دل ائتلاف جدید منطقه شکل گرفته، هم مظهر قدرت آمریکا و اسرائیل است و هم نقطه‌ضعف‌هایی حیاتی که در صورت هدف‌گیری، می‌تواند معادلات جنگ را تغییر دهد.

به گزارش سرمایه فردا، خلیج فارس و پیرامون آن، این روزها بیش از هر زمان دیگری میدان رقابت‌های ژئوپلیتیکی است. اما در پس‌پرده آتش جنگ، شبکه‌ای گسترده از زیرساخت‌های حیاتی قرار دارد که آمریکا و اسرائیل در سال‌های اخیر با دقت و برنامه‌ریزی آن را در کشورهای منطقه ایجاد کرده‌اند. از پایگاه‌های سوخت‌رسانی که ناوگان پنجم آمریکا را تغذیه می‌کند، تا بزرگ‌ترین خوشه‌های هوش مصنوعی خارج از آمریکا با مصرف برق ۵ گیگاوات، و تا پروژه‌های عظیم آب‌شیرین‌کن که میلیون‌ها نفر را سیراب می‌کند. این گزارش نگاهی دارد به ابعاد این زیرساخت‌ها و نقش آنها در معادلات قدرت منطقه.

پایگاه نیروی دریایی بحرین؛ قلب تپنده ناوگان پنجم

بحرین از دیرباز مقر اصلی ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس بوده است. مرکز سوخت‌رسانی این پایگاه با ظرفیت بیش از ۸۰ هزار تن، نقش حیاتی در تأمین سوخت ناوهای جنگی و هواپیماهای مستقر در منطقه ایفا می‌کند. این مرکز در شرایط جنگی، توانایی تأمین سوخت عملیات‌های گسترده دریایی و هوایی را دارد و هرگونه اختلال در آن می‌تواند توان عملیاتی آمریکا در منطقه را به شدت محدود کند.

مرکز ذخیره سوخت دفاعی بندر صلاله؛ پشتیبان اقیانوس هند

در جنوب عمان، بندر صلاله میزبان یکی از بزرگ‌ترین مراکز ذخیره سوخت دفاعی آمریکا در منطقه است. این مرکز با ظرفیت ۱,۴۶۰,۰۰۰ بشکه سوخت هوایی و دریایی، نه تنها عملیات‌های خلیج فارس، بلکه مأموریت‌های آمریکا در اقیانوس هند و آب‌های دورتر را نیز پشتیبانی می‌کند. موقعیت استراتژیک این مرکز، آن را به یکی از کلیدی‌ترین نقاط لجستیکی آمریکا در غرب آسیا تبدیل کرده است.

پایگاه هوایی العدید؛ غول سوخت‌رسان قطر

پایگاه هوایی العدید در قطر، یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های هوایی آمریکا در منطقه است. این پایگاه میزبان رادارهای استراتژیک AN/FPS-132 با برد ۵۰۰۰ کیلومتر است که پوشش راداری وسیعی از خلیج فارس تا آسیای مرکزی را فراهم می‌کنند. اما مهم‌تر از آن، العدید بزرگ‌ترین انبار سوخت هوایی آمریکا در منطقه را در خود جای داده است. در شرایط بحران، این پایگاه می‌تواند سوخت مورد نیاز صدها جنگنده را برای هفته‌ها تأمین کند.

پروژه ۵ گیگاواتی ابوظبی؛ بزرگ‌ترین خوشه هوش مصنوعی خارج از آمریکا

در امارات متحده عربی، پروژه‌ای عظیم در حال اجراست که می‌تواند توازن قدرت در منطقه را تغییر دهد. همکاری مشترک G42 امارات، مایکروسافت و OpenAI، یک مرکز داده با ظرفیت عملیاتی ۵,۰۰۰ مگاوات برق و بیش از ۸۰ هزار واحد پردازش گرافیکی ایجاد کرده است. این مجموعه بزرگ‌ترین خوشه هوش مصنوعی خارج از آمریکا محسوب می‌شود.

اهمیت این پروژه فراتر از توان محاسباتی آن است. این مرکز می‌تواند زیرساخت اصلی توسعه هوش مصنوعی در منطقه باشد، داده‌های حساس را پردازش کند و حتی در عملیات‌های سایبری نقش کلیدی ایفا کند. در شرایط جنگ، چنین مراکزی می‌توانند به اهداف استراتژیک تبدیل شوند.

منطقه ویژه هوش مصنوعی ریاض؛ مثلث آمازون، گوگل و AMD

عربستان سعودی نیز از این رقابت عقب نمانده است. منطقه ویژه هوش مصنوعی ریاض، با سرمایه‌گذاری عظیم شرکت‌های فناوری آمریکایی، به یکی از قطب‌های محاسباتی جهان تبدیل شده است. آمازون با ۱۵۰ هزار واحد شتاب‌دهنده هوش مصنوعی، گوگل با سرمایه‌گذاری ۱۰ میلیارد دلاری و AMD با زیرساخت ۱ گیگاواتی، مجموعه‌ای بی‌نظیر را در قلب عربستان شکل داده‌اند.

این زیرساخت‌ها نه تنها نیازهای داخلی عربستان را تأمین می‌کنند، بلکه به کل منطقه خدمات ابری و هوش مصنوعی ارائه می‌دهند. در صورت بروز جنگ گسترده، این مراکز می‌توانند به اهداف راهبردی تبدیل شوند.

مرکز داده اوراکل؛ قلب دیجیتال اسرائیل

در اورشلیم، اوراکل یک مرکز داده عظیم با مساحت ۱۴,۰۰۰ متر مربع و مصرف ۸ مگاوات برق راه‌اندازی کرده است. این مرکز به نهادهای دفاعی، بانک‌ها و سیستم بهداشت اسرائیل خدمات ابری ارائه می‌دهد. در شرایط جنگ، تداوم فعالیت این مرکز برای حفظ زیرساخت‌های حیاتی اسرائیل حیاتی است.

پروژه عقبه–عمان؛ آب شیرین برای اردن

در اردن، پروژه عظیم انتقال و شیرین‌سازی آب از دریای سرخ به عقبه و عمان در حال اجراست. این پروژه با ظرفیت ۳۰۰ میلیون متر مکعب در سال (۸۵۰ هزار متر مکعب در روز)، از فناوری اسمز معکوس اسرائیلی بهره می‌برد. کنسرسیوم بین‌المللی با حضور شرکت‌های آمریکایی مسئول اجرای آن است. این پروژه ۳۰ تا ۴۰ درصد از آب شرب اردن را تأمین می‌کند و برای ثبات این کشور حیاتی است.

نیروگاه و آب‌شیرین‌کن جبل علی؛ غول آبی دبی

در دبی، مجموعه جبل علی با ظرفیت ۲.۲۳ میلیون متر مکعب آب شیرین در روز، بزرگ‌ترین مجموعه آب‌شیرین‌کن تک‌سایت جهان است. همکاری فنی با شرکت‌های اسرائیلی IDE Technologies نشان‌دهنده عمق روابط اقتصادی اسرائیل با امارات است. این مجموعه در شرایط بحران، تأمین آب میلیون‌ها نفر را تضمین می‌کند.

نیروگاه و آب‌شیرین‌کن راس الخیر؛ شاهکار مهندسی عربستان

عربستان سعودی نیز با سرمایه‌گذاری ۷ میلیارد دلاری، مجموعه راس الخیر را با ظرفیت ۱.۰۴ میلیون متر مکعب آب شیرین و ۲,۴۰۰ مگاوات برق راه‌اندازی کرده است. همکاری آمریکا در تأمین تکنولوژی و اسرائیل در بهره‌برداری، نمونۀ دیگری از همکاری‌های سه‌جانبه در منطقه است.

 تحلیل راهبردی؛ چرا این زیرساخت‌ها مهم هستند؟

۱. ایجاد وابستگی متقابل

این زیرساخت‌ها شبکه‌ای از وابستگی متقابل میان آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی منطقه ایجاد کرده‌اند. کشورهای عربی برای تأمین آب خود به فناوری اسرائیل و سرمایه‌گذاری آمریکا وابسته هستند. اسرائیل و آمریکا نیز برای تداوم حضور نظامی و فناوری خود به همکاری این کشورها نیاز دارند.

۲. نقطه‌ضعف استراتژیک

این زیرساخت‌ها، هرچند مظهر قدرت هستند، اما در عین حال نقطه‌ضعف‌های استراتژیک نیز محسوب می‌شوند. مراکز سوخت، تأسیسات آب‌شیرین‌کن و خوشه‌های هوش مصنوعی، همه اهداف بالقوه‌ای برای حملات دشمن هستند. در صورت بروز جنگ گسترده، اختلال در هر یک از آنها می‌تواند پیامدهای فاجعه‌باری داشته باشد.

۳. تغییر توازن قدرت

این پروژه‌ها نشان‌دهنده تغییر عمیق در توازن قدرت منطقه هستند. امارات و عربستان که روزگاری رقبای جدی اسرائیل بودند، امروز به شرکای استراتژیک آن تبدیل شده‌اند. این همکاری‌ها، جبهه جدیدی را در برابر ایران شکل داده است.

 زیرساخت‌هایی که آینده منطقه را تعیین می‌کنند

شبکه زیرساخت‌های سوخت، انرژی، فناوری اطلاعات و آب‌شیرین‌کن که آمریکا و اسرائیل در کشورهای منطقه ایجاد کرده‌اند، فراتر از پروژه‌های اقتصادی ساده است. این زیرساخت‌ها، ستون‌های یک ائتلاف جدید در منطقه هستند؛ ائتلافی که از یک سو توان نظامی آمریکا را تقویت می‌کند، از سوی دیگر قدرت فناوری اسرائیل را با سرمایه‌گذاری کشورهای عربی ترکیب می‌کند.

در شرایط جنگ کنونی، این زیرساخت‌ها هم فرصت‌اند و هم تهدید. فرصت از این جهت که تداوم فعالیت آنها برای پیروزی در جنگ حیاتی است. تهدید از این جهت که هدف قرار گرفتن آنها می‌تواند ضربه‌ای مهلک به ائتلاف وارد کند.

برای ایران، این زیرساخت‌ها اهداف استراتژیکی هستند که شناخت دقیق آنها برای طراحی عملیات‌های دفاعی و تهاجمی ضروری است. برای کشورهای عربی منطقه، این زیرساخت‌ها مظهر وابستگی‌های جدیدی هستند که ممکن است در بلندمدت هزینه‌های سیاسی سنگینی داشته باشد. و برای آمریکا و اسرائیل، این زیرساخت‌ها برگ برنده‌ای است که تداوم آن، تداوم قدرت آنها در منطقه را تضمین می‌کند.