چهارشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۴
کشته شدن رهبر یکی از قدرتمندترین کارتلهای مواد مخدر مکزیک در عملیات نظامی، موجی از درگیریهای داخلی را رقم زد.
به گزارش سرمایه فردا، نیروهای امنیتی مکزیک در عملیاتی پیچیده در منطقه تاپالپا در ایالت خالیسکو، یکی از تحت تعقیبترین قاچاقچیان جهان را هدف قرار دادند. اوسگرا سروانتس، معروف به «اِل منچو»، پس از درگیری مسلحانه شدید زخمی شد و هنگام انتقال هوایی به پایتخت جان باخت. او سالها در صدر فهرست اهداف امنیتی مکزیک و آمریکا قرار داشت و برای دستگیریاش ۱۵میلیون دلار جایزه تعیین شده بود.
وزارت دفاع مکزیک اعلام کرد این عملیات با همکاری اطلاعاتی ایالات متحده انجام شد. در جریان یورش، چند عضو کارتل کشته و تعدادی بازداشت شدند و مقادیر زیادی سلاح سنگین از خودروهای زرهی تا راکتانداز و پهپادهای انفجاری ضبط شد. چند نظامی نیز در این درگیری زخمی شدند. بر اساس گزارشها، نیروهای ویژه پس از ردیابی یکی از نزدیکان عاطفی اوسگرا، مخفیگاه او را شناسایی کردند. درگیری از ساعات اولیه صبح آغاز شد و به تعقیب در مناطق جنگلی کشید؛ جایی که او و محافظانش هدف گلوله قرار گرفتند.
کشته شدن رهبر این کارتل، واکنش آنی و خشونتآمیز شبکههای وابسته را در پی داشت. افراد مسلح در دستکم شش ایالت از جمله خالیسکو، میچوآکان و گواناخواتو خودروها را به آتش کشیدند، بزرگراهها را مسدود کردند و با نیروهای امنیتی درگیر شدند. شهر گوادالاخارا که قرار است میزبان مسابقاتی از جام جهانی فوتبال باشد، برای ساعاتی به شهری نیمهتعطیل تبدیل شد. حملونقل عمومی متوقف و مدارس در چند منطقه تعطیل شد و از شهروندان خواسته شد در خانه بمانند. تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی از دود غلیظ در مناطق گردشگری مانند پورتو وایارتا و فرار مسافران در فرودگاهها حکایت داشت. حتی بیش از هزار نفر شب را در باغوحش شهر گذراندند زیرا بازگشت به خانهها در آن شرایط، چندان امن نبود. در مجموع دهها نفر، از جمله نیروهای گارد ملی، در حملات تلافیجویانه کشته شدند و شمار قربانیان به دهها نفر رسید.
کلودیا شینبائوم، رئیسجمهور مکزیک، ضمن تمجید از نیروهای امنیتی خواستار آرامش شد و تأکید کرد دولت با مقامات و سران ایالتها هماهنگ است. او اعلام کرد اوضاع تحت کنترل است و صدها مانع جادهای که توسط کارتلها ایجاد شده بود پاکسازی شده است. اما با این حال ایالات متحده و کانادا هشدارهای سفر صادر کردند و از شهروندان خود خواستند در مناطق کمخطر و به دور از درگیریها پناه بگیرند. چند شرکت هواپیمایی بینالمللی نیز پروازها به برخی شهرهای مکزیک را لغو کردند. سفارت آمریکا به کارکنان خود دستور داد در محل بمانند و فعالیتها را از راه دور انجام دهند. با این وجود، مقامات آمریکایی این عملیات را موفقیتی بزرگ در مبارزه با قاچاق فنتانیل توصیف کردند؛ مادهای که نقش مهمی در بحران مرگومیر ناشی از مواد مخدر در آمریکای شمالی دارد.
اوسگرا، پلیس سابق و کشاورز آووکادو، در اواخر دهه ۲۰۰۰ کارتل نسل جدید خالیسکو را بنیان گذاشت و آن را به یکی از خشنترین و ثروتمندترین شبکههای قاچاق جهان تبدیل کرد. این گروه سهم بزرگی در انتقال کوکائین، هروئین، متآمفتامین و بهویژه فنتانیل به بازار آمریکا دارد. او بهدلیل مخفیکاری شدید، چهرهای مرموز داشت و تصاویر اندکی از او وجود داشت. کارتل تحت رهبری او به استفاده از پهپادهای انفجاری، مینگذاری و حمله به نیروهای نظامی شهرت داشت و حتی در سال ۲۰۲۰ حملهای جسورانه علیه مقام ارشد امنیتی در پایتخت انجام داد. در سالهای اخیر، این کارتل از سوی دولت آمریکا در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار گرفت؛ اقدامی که نشاندهنده نگرانی فزاینده از قدرت آن بود.
تحلیلگران هشدار میدهند حذف رهبر بهتنهایی به معنای پایان شبکه نیست. نبود جانشین روشن میتواند رقابت میان فرماندهان منطقهای را شعلهور کند؛ وضعیتی که پیشتر پس از دستگیری خواکین گوسمان در کارتل سینالوآ دیده شد و به درگیریهای خونین داخلی انجامید. برخی کارشناسان میگویند راهبرد «قطع سر»، یعنی حذف رهبران، اغلب به تکهتکه شدن گروهها و افزایش خشونت منجر میشود، مگر آنکه زیرساخت مالی، لجستیکی و شبکههای پولشویی نیز همزمان هدف قرار گیرد. با این حال، اعضا و سران این کارتل با انتشار بیانیهای ویدیویی، به دولت هشدار دادند که کشتار و جنگ با کارتلها را متوقف کند. آمها ادعا کردند که ارتش مکزیک همراه و شریک آنهاست و وظیفه کارتلها نیز درآمدزایی برای کشور و کردستان چرخ اقتصاد است و از این رو، تقابل با کارتلها را خطای محاسباتی دولت مکزیک و بازی کردن در زمین آمریکا خواندند.
عملیات در حالی انجام شد که دولت دونالد ترامپ فشار زیادی بر مکزیک برای مقابله با قاچاق مواد مخدر وارد کرده و حتی تهدید به اقدامات یکجانبه و حمله به محل اختفای کارتلها کرده بود. منابع امنیتی نیز در روزها و هفتههای اخیر از افزایش چشمگیر تبادل اطلاعات میان دو کشور سخن گفتهاند. تست پدافند ضد پهپاد در نقاط مرزی آمریکا با مکزیک را نیز باید در همین ظرف جای داد. واشنگتن مدتهاست کارتلها را عامل اصلی ورود فنتانیل به خاک خود میداند و خواهان اقدامات قاطعتر مکزیک است.
در مقابل، مقامات مکزیکی تأکید میکنند که بدون کاهش تقاضای مواد مخدر و مهار جریان سلاح از آمریکا، حل بحران دشوار خواهد بود. برآوردها نشان میدهد هر سال صدها هزار قبضه سلاح از آمریکا به مکزیک قاچاق میشود، عاملی که قدرت آتش کارتلها را تقویت کرده است. تصاویر منتشر شده از نیروی نظامی و عملیاتی این کارتل نیز نشان میدهد که تجهیزات و سلاحهای این افراد چیزی کم از تجهیزات و سلاح یک نظامی نیروی زمینی ارتش آمریکا ندارد و همین کار را سخت و پیچیده کرده است.
خشونتهای اخیر تنها یک بحران امنیتی نیست؛ بلکه پیامدهای اقتصادی نیز دارد. تعطیلی مدارس، اختلال در حملونقل، لغو پروازها و کاهش سفر گردشگران میتواند به اقتصاد محلی، بهویژه در مناطق توریستی، آسیب بزند. مکزیک که یکی از مقاصد اصلی سرمایهگذاری صنعتی در آمریکای شمالی به شمار میرود، نگران است تداوم ناامنی بر پروژههای تولیدی و زنجیرههای تأمین اثر بگذارد؛ بهویژه در شرایطی که شرکتهای بینالمللی به دنبال انتقال تولید از آسیا به نزدیکی بازار آمریکا هستند.
برخی ناظران این رویداد را موفقیتی مهم برای دولت میدانند که میتواند فشارهای خارجی را کاهش دهد. اما دیگران هشدار میدهند که حذف یک رهبر قدرتمند ممکن است رقابت میان گروههای جنایی را تشدید کند و موج تازهای از خشونت را رقم بزند. آنچه مسلم است این است که مرگ «اِل منچو» تنها پایان یک فصل نیست؛ بلکه میتواند آغاز بازآرایی قدرت در جهان زیرزمینی مکزیک باشد؛ جهانی که سرنوشت آن نهتنها بر امنیت داخلی، بلکه بر سیاست و اقتصاد منطقهای نیز تأثیر میگذارد.
مکزیک طی چند دهه گذشته به یکی از کانونهای اصلی فعالیت شبکههای سازمانیافته قاچاق مواد مخدر در جهان تبدیل شده است؛ پدیدهای که ریشه در موقعیت جغرافیایی این کشور بهعنوان گذرگاه میان تولیدکنندگان مواد مخدر در آمریکای جنوبی و بازار مصرف عظیم در شمال قاره دارد. ضعف تاریخی نهادهای محلی در برخی مناطق، فساد اداری، نابرابری اقتصادی و سود سرشار تجارت مواد مخدر باعث شده گروههای مسلح جنایتکار بتوانند در بخشهایی از کشور نفوذ عمیق پیدا کنند و حتی ساختارهای شبهحکومتی ایجاد کنند.
در چنین فضایی، رقابت خونین میان کارتلها برای کنترل مسیرهای قاچاق، بنادر، شهرهای مرزی و شبکههای توزیع، به چرخهای از خشونت مزمن انجامیده است. راهبرد موسوم به «هدف قرار دادن سرکردگان» که طی سالهای گذشته دنبال شده، بارها به دستگیری یا کشته شدن رهبران بزرگ انجامیده اما اغلب باعث شکاف درون گروهها و موج تازهای از درگیری شده است. اکنون، پس از کشته شدن یکی از مشهورترین سرکردگان، نگاهها متوجه دیگر رهبران قدرتمندی است که همچنان آزادند و در معادلات پیچیده دنیای زیرزمینی مکزیک نقش تعیینکننده دارند. در ادامه، چهرههای اصلی کارتلهایی را مرور میکنیم که هنوز از چنگ قانون گریختهاند.
سامبادا سیکایروس از رهبران کارتل سینالوآ در جناح «لا ماییزا» و پسر قاچاقچی باسابقه اسماعیل «اِل مایو» سامباداست. از زمان بازداشت پدرش در سال ۲۰۲۴، او به یکی از چهرههای اصلی کارتل تبدیل شده و در کنترل توزیع مواد مخدر و شبکههای قاچاق که بازار ایالات متحده را تأمین میکنند نقش کلیدی دارد. طبق گزارش رسانههای اسپانیایی، او دستکم سه برادر دارد که آنها نیز در تجارت مواد مخدر فعالیت میکنند. روزنامه ال پائیس گزارش داده است که همه برادران به حفظ چهرهای کمحاشیه مشهورند و پس از آغاز فعالیت بهعنوان فروشندگان خُرد، براساس «شایستگی» در سلسله مراتب کارتل ارتقا یافتهاند.
گوسمان سالازار از رهبران ارشد کارتل سینالوآ و فرزند قاچاقچی مشهور خواکین «اِل چاپو» گوسمان است. او پس از بازداشت پدرش در سال ۲۰۱۶ به همراه دیگر اعضای خانواده به رهبری مشترک کارتل رسید. او واکنش خشونتآمیز به بازداشت برادر ناتنیاش، اوویدیو گوسمان لوپز، در سال ۲۰۱۹ را هدایت کرد و در درگیریهای مسلحانه با مقامات مکزیکی نقش داشت. گوسمان سالازار و خانوادهاش از سال ۲۰۲۴ درگیر رقابت رهبری با جناح سامبادا سیکایروس هستند؛ رقابتی که به گزارش ال پائیس به کشته شدن نزدیک به دو هزار نفر انجامیده است. مقامات آمریکا و مکزیک او را به اتهام قاچاق مواد مخدر و جرائم سازمانیافته تحت تعقیب دارند.
مسا فلورس بهدلیل نقش ادعاییاش بهعنوان رئیس کارتل مسا فلورس در سینالوآ در فهرست ۱۰ متهم تحت تعقیب اداره تحقیقات فدرال آمریکا قرار گرفته است. بر اساس گزارش ال پائیس، مقامات او را دستکم چهار بار به اتهامات مختلف بازداشت کردهاند، اما هیچیک به زندانی شدن او منجر نشده است. او به قاچاق مقادیر زیادی فنتانیل، کوکائین، هروئین و دیگر مواد مخدر به آمریکا و مکزیک متهم است و همچنین با اتهاماتی از جمله آدمربایی، اخاذی، شکنجه و قتل مرتبط با فعالیتهای کارتل روبهروست. مقامات آمریکایی تا ۵ میلیون دلار جایزه برای اطلاعاتی که به دستگیری او منجر شود تعیین کردهاند.
مخیا گونسالس از اعضای ارشد و باسابقه کارتل خلیج، بهویژه جناح «لوس روخوس» است و وزارت خارجه ایالات متحده ۱۵ میلیون دلار جایزه برای اطلاعات درباره او تعیین کرده است. طبق اعلام این وزارتخانه، او بهدلیل نقش در هماهنگی قاچاق بینالمللی کوکائین و تسهیل انتقال محمولهها از آمریکای جنوبی و مرکزی از طریق مکزیک به ایالات متحده تحت تعقیب است. بر اساس گزارش رسانه آرژانتینی اینفوبائه، سابقه فعالیت مجرمانه او به سال ۲۰۰۶ بازمیگردد، زمانی که بیش از ۲ تُن کوکائین را در دالاس توزیع کرده است. مقامات همچنین او را به مشارکت در فعالیتهای غیرقانونی متعدد، از جمله پولشویی و درگیریهای خشونتآمیز با جناحهای رقیب متهم میکنند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا