امکان چرخش سیاست خارجی در مقطع کنونی که ایران زیر فشارهای داخلی و خارجی وجود دارد هست اما به نظر می‌رسد غرب پا پس کشیده تا از اعتراضات بهره‌برداری کند.

محمد پارسی تحلیلگر سیاسی: اگر بخواهیم وضعیت ایران در پرونده هسته‌ای را با یک تصویر توصیف کنیم، شاید هیچ تمثیلی روشن‌تر از «قفل شدن درِ بسته» نباشد و مکانیسم ماشه، همان کلیدی است که نه برای گشودن، که برای بستن نهایی در طراحی شده بود؛ بدون امکان چرخش سیاست خارجی !

مکانیسم ماشه، یا همان Snapback، بندی‌ست در دل قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل که به هر یک از اعضای دائم این شورا، به‌ویژه کشورهای طرف برجام، این اختیار را داد که در صورت تشخیص «نقض تعهدات» از سوی ایران، همه‌ی تحریم‌های بین‌المللی را که قبل از برجام اعمال شده بود، دوباره فعال کنند، وضعیت امروز اقتصاد ایران اثرات مکانیسم ماشه را نمایان کرده است

حکایت برجام حکایت پیمانی است که در خارج از مرزها با بی‌تعهدی آمریکا و انفعال اروپا فرسوده شد، اما در داخل نیز با شلیک‌های پیاپی از تریبون‌های رسمی، مجلس، رسانه ملی و جناح‌های رادیکال پاره پاره شد.

امروز، همان‌ها که سال‌ها شعار «خنثی‌سازی تحریم» دادند، باید با واقعیتی روبه‌رو شوند که حتی «لغو تحریم» هم دیگر در کار نیست؛ زیرا آن‌چه رخ داده، نه تحریم جدید، بلکه بازگشت تحریم‌های جهانی با مهر شورای امنیت است.

پیامدهای ماشه؛ قابل پیش‌بینی بود

فعال شدن مکانیسم ماشه، یک تغییر تاکتیکی نیست؛ یک جابه‌جایی زمین بازی است. در چنین شرایطی:ایران دوباره زیر فصل هفتم منشور ملل متحد قرار گرفت؛ یعنی از دید حقوق بین‌الملل، به عنوان تهدیدی برای صلح جهانی تلقی شدفروش نفت، مبادلات بانکی، واردات کالاهای استراتژیک و حتی دسترسی به منابع ارزی در خارج، با موانع تازه‌ای روبه‌رو می‌شد‌ چین، روسیه، هند و حتی متحدان سنتی که در برابر تحریم‌های یک‌جانبه مقاومت می‌کردند، این‌بار به خاطر الزام قطعنامه‌های بین‌المللی، ناچار به عقب‌نشینی شدند افکار عمومی داخلی، که سال‌هاست میان «مقاومت»، «مذاکره» و «تخریب» سرگردان شده، با فشار اقتصادی، کاهش امید و انسداد چشم‌انداز سیاسی روبه‌رو شد.

سیاست بدون چشم‌انداز، همان میدان مین است

مکانیسم ماشه، صرفاً یک واکنش از سوی قدرت‌های جهانی نیست؛ نتیجه‌ی طبیعی سیاستی است که دیپلماسی را «ضعف» نامید، توافق را «خسارت محض» خواند و عرصه سیاست خارجی را به میدان مسابقه‌ی قدرت‌های داخلی بدل کرد.

شاید برای برخی، فعال شدن ماشه «اثبات جمله جاهلانه دیدید گفتیم نمی‌شود به غرب اعتماد کرد» تلقی شود؛ اما برای اقتصاد ایران، برای میلیون‌ها خانواده‌ درگیر با هزینه‌های درمان، معیشت، تورم و بیکاری، این یک پیام روشن است:

بنابراین امروز امکان چرخش سیاست خارجی در مقطع کنونی که ایران زیر فشارهای داخلی و خارجی وجود دارد هست اما به نظر می‌رسد غرب پا پس کشیده تا از اعتراضات بهره‌برداری کند.