دوشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
تأثیر قطعی اینترنت بر فضای فروش آنلاین محسوس بوده و بسیاری از ذافذدی که کارگاههای تولیدی با خیاطی داشتند و لباسها را در فروشگاههای آنلاین میفروختند حالا بیمار شدهان.
به گزارش سرمایه فردا، بازار پوشاک ایران در سال ۱۴۰۴ با مجموعهای از شوکهای همزمان اقتصادی، سیاسی و اجتماعی روبهرو شد. شوکهایی که به گفته فعالان این صنعت، ساختار عرضه و تقاضا را دستخوش تغییرات عمیق کرد و بسیاری از بنگاههای تولیدی را به مرز بقا رساند. شهرام صالحی نوعپرور، عضو هیئتمدیره انجمن برندهای پوشاک ایران، وضعیت امسال را یکی از سختترین دورههای چند سال اخیر توصیف میکند. دورهای که در آن برنامهریزیهای فصلی بازار پوشاک عملاً کارکرد سنتی خود را از دست داد.
در نگاه فعالان این حوزه، بازار پوشاک بهشدت وابسته به تقویم مناسبتها و فصلهاست. اعیاد مذهبی، تعطیلات و بهویژه بازه پایان سال، موتور محرک اصلی فروش محسوب میشود. با این حال، در سال جاری چند رخداد مهم باعث شد این چرخه طبیعی دچار اختلال شود. در ابتدای تابستان، وقوع یک تنش نظامی ۱۲ روزه فضای عمومی کشور را تحت تأثیر قرار داد. این رخداد دقیقاً در دورهای اتفاق افتاد که بخش قابل توجهی از فروش پوشاک به مناسبتهای مذهبی و فصلی وابسته بود. همزمانی این وضعیت با آغاز فصل تابستان، موجب شد بسیاری از برندها با موجودی انباشته و کاهش شدید تقاضا روبهرو شوند. به گفته صالحی نوعپرور، اثرات این دوره محدود به همان بازه زمانی نبود و فشار روانی آن تا هفتهها بر رفتار خرید مصرفکنندگان باقی ماند.
در ادامه سال، از اوایل دیماه موجی از اعتراضات اجتماعی آغاز شد که حدود پنج تا شش هفته فضای اقتصادی کشور را تحت تأثیر قرار داد. در این دوره، بخشی از مراکز خرید برای چند روز تعطیل شدند و پس از بازگشایی نیز با ساعات محدود فعالیت کردند. این محدودیتها در کنار کاهش حضور فیزیکی مشتریان، افت شدیدی در گردش مالی فروشگاهها ایجاد کرد. در همین زمان، بخش قابل توجهی از کسبوکارهای پوشاک که به فروش حضوری متکی بودند، با کاهش شدید نقدینگی مواجه شدند. همزمان، محدودیتهای اینترنتی و اختلال در شبکههای اجتماعی، ضربه مضاعفی به برندهایی وارد کرد که بخش عمده فروش خود را از طریق فضای دیجیتال انجام میدادند. قطع و وصل ارتباطات، تبلیغات آنلاین را مختل کرد و پس از بازگشت شرایط عادی نیز، فضای پسا اعتراضات جامعه برای پذیرش تبلیغات تجاری آماده نبود.
اسفند ماه در بازار پوشاک ایران بهعنوان مهمترین دوره فروش سال شناخته میشود. در این ماه، خریدهای نوروزی به اوج میرسد و هر روز از اسفند در عمل معادل چند هفته فروش عادی سال ارزیابی میشود. با این حال، در سال ۱۴۰۴ بخش مهمی از این ظرفیت از دست رفت. تنها دوسه روز ابتدایی اسفند شرایط نسبتاً مطلوبی داشت. جنگ ۴۰ روزه سبب تعطیلی فراگیر در کشور من جمله مراکز خرید و خرده فروشی شد و پس از آن دوباره فضای روانی ناشی از تنشهای سیاسی و نظامی بر بازار سایه انداخت. نگرانی عمومی موجب شد تقاضای مصرفکننده به شکل محسوسی کاهش یابد و الگوی خرید به تعویق بیفتد. در مجموع، صالحی نوعپرور برآورد میکند که بخش قابل توجهی از ظرفیت فروش سالانه در همین بازه زمانی از بین رفت.
در کنار کاهش فروش، افزایش هزینههای تولید فشار مضاعفی بر صنعت پوشاک وارد کرد. قیمت مواد اولیه، بهویژه پارچههای وارداتی و داخلی، رشد قابل توجهی را تجربه کرد. برای نمونه، برخی انواع پارچه لینن ایرانی که در سال گذشته با قیمت حدود ۱۲۰ هزار تومان عرضه میشد، به محدوده ۲۸۰ هزار تومان رسید. در همین زمان، تولیدکنندگان با افزایش هزینههای نیروی کار، انرژی و حملونقل نیز مواجه شدند. این شرایط موجب شد شکاف میان هزینه تولید و قیمت فروش افزایش یابد. بسیاری از برندها برای حفظ جریان نقدی، به سمت تخفیفهای سنگین ۴۰ تا ۵۰ درصدی حرکت کردند. اقدامی که در کوتاهمدت به فروش کمک کرد اما در بلندمدت حاشیه سود را کاهش داد. در چنین شرایطی، مدل تأمین مواد اولیه نیز به دلیل انتظارات تورمی، از اعتباری به نقدی تغییر وضعیت داده است. همه تأمینکنندگان با شرط تسویه نقدی و قیمتگذاری لحظهای، فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کردند و این موضوع برنامهریزی بلندمدت را دشوارتر ساخت.
یکی از پیامدهای مستقیم این وضعیت، تغییر در ساختار اشتغال صنعت پوشاک بود. بر اساس برآورد فعالان این حوزه، بین ۴۰ تا ۷۰ درصد واحدهای تولیدی با نوعی از تعدیل نیرو مواجه شدند.در بسیاری از کارگاهها، اولویت از توسعه به سمت بقا تغییر کرد. بنگاهها به جای برنامهریزی برای رشد، تمرکز خود را بر کاهش هزینهها و حفظ حداقل ظرفیت تولید قرار دادند. این تغییر رویکرد، به کاهش فرصتهای شغلی و افزایش نااطمینانی در بازار کار منجر شد. در کنار این موضوع، کسبوکارهایی که وابستگی کامل به فروش آنلاین داشتند، به دلیل محدودیتهای اینترنتی و کاهش اعتماد مصرفکننده، آسیب بیشتری دیدند.
قطعی اینترنت بینالملل ضربه سنگینی به بازار پوشاک وارد کرد، زیرا تقریباً تمامی برندها، از تولیدیهای بزرگ تا مزونهای کوچک، بخش قابل توجهی از فروش خود را از طریق صفحات اینستاگرام و شبکههای اجتماعی انجام میدادند. با از دست رفتن این کانال ارتباطی، فضای دیجیتال برندها عملاً از دسترس خارج شد و توانایی عرضه و تبلیغ محصولات به شدت محدود شد. در عین حال، فضای داخلی نیز محدودیتهایی دارد؛ مثلاً بارگذاری ویدیو با حجم بالا امکانپذیر نیست و بسیاری از ابزارهای تبلیغاتی تحت محدودیتهای فنی عمل میکنند. بازگرداندن مجدد فعالیت دیجیتال، نیازمند صرف زمان، انرژی و هزینه قابل توجه برای بازسازی حضور آنلاین است
در میان این فشارها، تغییراتی در ساختار رقابت بازار مشاهده شد. محدودیت واردات غیررسمی و کاهش فعالیت برخی فروشندگان خارجی بهویژه ترکیه، فضای بیشتری برای برندهای داخلی ایجاد کرد. با این حال، این فرصت به دلیل کاهش قدرت خرید عمومی، اثر محدودی بر رشد بازار داشت.از سوی دیگر، صالحی نوعپرور معتقد است بخشی از بازار غیررسمی که پیشتر از مسیرهای غیرقانونی تأمین میشد، دچار اختلال شده و این موضوع به شفافتر شدن رقابت کمک کرده است. با وجود این، اندازه این تغییر در مقایسه با افت کلی تقاضا، چندان چشمگیر نبوده است.
تحلیل فعالان صنعت پوشاک نشان میدهد بخش مهمی از چالشها در سطح سیاستگذاری قابل مدیریت است. تسهیل شرایط مالیاتی و بیمهای، ارائه فرصت تنفس در زمینه معوقات بانکی به واحدهای تولیدی به وسیله تسهیلات ویژه پایداری کسب و کار و حمایت از جریان نقدینگی، از جمله اقداماتی عنوان میشود که در کوتاهمدت فشار را کاهش میدهد. در عین حال، برخی کارشناسان تأکید دارند که ثبات فضای کلان اقتصادی و کاهش نااطمینانیهای سیاسی، اثر تعیینکنندهتری بر آینده این صنعت دارد. به باور آنان، بدون ایجاد چشمانداز روشن در سطح کلان، اصلاحات جزئی اثر محدود خواهند داشت. بازار پوشاک ایران در سال ۱۴۰۴ در شرایطی قرار گرفت که مجموعهای از بحرانهای همزمان، ساختار سنتی عرضه و تقاضا را تحت فشار قرار داد.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا