برای یک خانواده سهنفره، یارانه نقدی زمستان ۱۴۰۴ معادل ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان است. در کنار آن، کالابرگ الکترونیک نیز برای هر نفر ۶۲۵ هزار تومان در نظر گرفته شده که مجموع آن برای خانواده سهنفره به یک میلیون و ۸۷۵ هزار تومان میرسد. در مجموع، این خانواده حدود ۳ میلیون و ۹۷۵ هزار تومان، یعنی نزدیک به ۴ میلیون تومان حمایت ماهانه دریافت میکند.
اما این رقم در برابر هزینههای واقعی خانوار چه جایگاهی دارد؟ بر اساس برآوردهای اقتصاددانان، میانگین هزینه ماهانه یک خانواده سهنفره در زمستان ۱۴۰۴ بین ۲۴ تا ۳۰ میلیون تومان بوده است. هزینه مسکن بین ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان، خوراک بین ۷ تا ۹ میلیون تومان، حملونقل حدود ۲ تا ۳ میلیون تومان و سایر هزینهها مانند درمان، آموزش و پوشاک بین ۳ تا ۵ میلیون تومان برآورد میشود. بنابراین، حمایت ۴ میلیون تومانی دولت تنها حدود ۱۰ تا ۱۳ درصد از هزینه ماهانه خانوار را پوشش میدهد.
کالابرگ ۶۲۵ هزار تومانی نیز تنها برای خرید کالاهای اساسی قابل استفاده است. با قیمتهای زمستان ۱۴۰۴، این مبلغ برای هر نفر معادل ۴ تا ۵ کیلو گوشت قرمز، یا ۱۰ تا ۱۲ کیلو مرغ، یا ترکیبی از ماکارونی، روغن، تخممرغ و برنج است. برای یک خانواده سهنفره، کالابرگ تنها ۲۰ تا ۲۵ درصد هزینه خوراک ماهانه را پوشش میدهد.
یارانه نقدی ۷۰۰ هزار تومانی نیز با وجود آزادی مصرف، به دلیل تورم بالا قدرت خرید محدودی دارد. این مبلغ برای هر نفر معادل ۱.۵ تا ۲ کیلو گوشت، یا ۳ تا ۴ کیلو مرغ، یا یکسوم هزینه یک قبض گاز، یا یکچهارم هزینه حملونقل ماهانه است. در مجموع، یارانه نقدی برای خانواده سهنفره تنها ۷ تا ۱۰ درصد هزینه خوراک یا حدود ۵ درصد کل هزینه ماهانه را جبران میکند.
در جمعبندی، بسته حمایتی زمستان ۱۴۰۴ برای یک خانواده سهنفره حدود ۴ میلیون تومان ارزش دارد و میتواند ۳۰ تا ۳۵ درصد هزینه خوراک و تنها ۱۰ تا ۱۳ درصد کل هزینه خانوار را پوشش دهد. اثر رفاهی این حمایتها کوتاهمدت و محدود است و بیشتر در حوزه خوراک احساس میشود. این حمایتها قدرت خرید خانوار را حفظ نمیکنند، بلکه تنها سرعت کاهش رفاه را کمی کندتر میکنند.
از منظر کلان نیز این حمایتها اثر ضدتورمی ندارند. یارانه نقدی بهطور مستقیم بر قیمتها اثر نمیگذارد و کالابرگ نیز تنها مصرف را هدایت میکند، نه قیمتها را. اگر منابع این یارانهها از محل کسری بودجه یا استقراض تأمین شود، حتی میتواند به افزایش تورم منجر شود.
در نهایت، یارانه ۷۰۰ هزار تومانی و کالابرگ ۶۲۵ هزار تومانی برای خانواده سهنفره در زمستان ۱۴۰۴ مسکنی موقت است؛ حمایتی که بخشی از هزینه خوراک را جبران میکند اما توان مقابله با تورم ساختاری را ندارد. بدون اصلاحات اساسی در بودجه، نظام یارانهای و سیاستهای پولی، این حمایتها نمیتوانند نقش مؤثری در مهار تورم یا بهبود پایدار رفاه خانوارها ایفا کنند.
