کاسبی آمریکا از جنگ خاورمیانه

به گزارش سرمایه فردا، هجدهم مارس ۲۰۲۶، وزارت خارجه آمریکا چراغ سبز نشان داد به یک معامله بزرگ تسلیحاتی با دو کشور عربی حاشیه خلیج فارس، یعنی امارات و کویت. ارزش این قرارداد که شامل سامانه‌های پیشرفته پدافندی، رادارهای مدرن و مهمات است، از ۱۶ میلیارد دلار هم فراتر می‌رود. این فروش در شرایطی انجام می‌شود که هر دو کشور توی جنگ علیه ایران آسیب‌های جدی دیده‌اند و برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی، به تجهیزات پیشرفته نیاز مبرم دارند. این گزارش نگاهی می‌اندازد به ابعاد این معامله، جزئیات فنی‌اش و اینکه چه پیامدهایی برای منطقه خواهد داشت.

امارات؛ خریدار اصلی با ۸.۴ میلیارد دلار

بزرگ‌ترین سهم از این معامله به امارات متحده عربی می‌رسد. واشنگتن فروش یک بسته ۸.۴ میلیارد دلاری به ابوظبی را تأیید کرده که چند بخش مجزا دارد. اولین و مهم‌ترین بخش، یک رادار دوربرد یکپارچه با سامانه تاد به ارزش ۴.۵ میلیارد دلار است. این رادار برای ردیابی موشک‌های بالستیک طراحی شده و با سامانه پدافندی تاد ادغام می‌شود. بخش دوم، سامانه سرکوب پهپاد به ارزش ۲.۱ میلیارد دلار است که شامل ۱۰ مجموعه ثابت برای مقابله با پهپادهای کوچک و ۲۴۰ فروند موشک رهگیر Coyote می‌شود. بعد از آن، موشک‌های هوا به هوای پیشرفته با ۱.۲۲ میلیارد دلار قرار دارد که ۴۰۰ فروند موشک AIM-120C-7 یا C-8 را شامل می‌شود. و در نهایت، مهمات و ارتقای جنگنده‌های F-16 به ارزش ۶۴۴ میلیون دلار که شامل ۱۵۰۰ بمب کوچک GBU-39 و ۹۰۰ کیت هدایت JDAM است.

کویت؛ خرید ۸ میلیارد دلاری سامانه‌های راداری

کویت هم با ۸ میلیارد دلار، دومین مقصد بزرگ این فروش نظامی است. این کشور قرار است تا ۸ سامانه راداری پدافند هوایی و دفاع موشکی از نوع LTAMDS دریافت کند. این رادارها برای ردیابی اهداف با سرعت بالا طراحی شده‌اند و اطلاعات لازم را به شبکه‌های پدافندی می‌دهند.

اردن؛ قراردادی کوچک اما راهبردی

در حاشیه این معامله، اردن هم ۷۰.۵ میلیون دلار تجهیزات و خدمات پشتیبانی برای جنگنده‌های F-16، هواپیماهای C-130 و F-5 خود می‌گیرد.

چرا این معامله در شرایط اضطراری انجام شد؟

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، با استناد به بند اضطراری در قانون کنترل تسلیحات، فرآیند بررسی کنگره را دور زد و اجازه داد این فروش فوری انجام شود. توی بیانیه وزارت خارجه نوشته شده که «یک وضعیت اضطراری وجود دارد که فروش فوری این تجهیزات را لازم می‌کند» و این کار به نفع امنیت ملی آمریکاست.

آسیب‌پذیری متحدان عرب در برابر حملات ایران

این عجله و شتاب یک دلیل ساده دارد: تحولات میدانی جنگ. از وقتی آمریکا و اسرائیل حملاتشان را علیه ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ شروع کردند، متحدان عرب واشنگتن در خلیج فارس بارها هدف موشک و پهپادهای ایران قرار گرفته‌اند. امارات به تنهایی در روز ۱۸ مارس، ۷ موشک و ۱۵ پهپاد ایرانی را رهگیری کرد. کویت هم حمله به یک مرکز فرماندهی آمریکا را تجربه کرد که به کشته شدن ۶ سرباز آمریکایی انجامید. این حملات آنقدر سنگین بوده که سامانه‌های پدافندی این کشورها را تحت فشار گذاشته و ذخایرشان را تقریباً تمام کرده.

پیمانکاران اصلی این قراردادها، سه غول صنعت دفاعی آمریکا هستند: RTX Corporation که قبلاً ریتیون بود، نورتروپ گرومن و لاکهید مارتین. هر سه شرکت توی شرایطی که بازار سهام آمریکا افت کرده، از این قراردادهای کلان سود کلانی می‌برند.

یک نکته جالب این که با وجود این فروش عظیم، سهام هر سه شرکت در روز اعلام معامله پایین آمد. لاکهید مارتین ۰.۶۵ درصد، RTX ۱.۳ درصد و نورتروپ گرومن ۰.۸ درصد ریزش داشتند. این افت احتمالاً به خاطر نگرانی سرمایه‌گذاران از تبعات گسترده‌تر جنگ روی اقتصاد آمریکاست.

چرا آمریکا این همه سلاح به منطقه می‌فرستد؟

تحلیلگرها می‌گویند سامانه‌های پدافندی آمریکا در منطقه دارد با چنان سرعتی مصرف می‌شود که صنعت دفاعی به زحمت می‌تواند ذخایر را بازسازی کند. این فروش عظیم در واقع یک تلاش است برای جبران سریع این کمبودها و تقویت توان دفاعی متحدان در برابر موج بعدی حملات.

هدف راهبردی این فروش، ایجاد یک شبکه پدافندی لایه‌ای در منطقه است. شبکه‌ای که بتواند تهدیدات را در ارتفاع‌ها و بردهای مختلف رهگیری کند. رادارهای LTAMDS کویت برای رهگیری تهدیدات نزدیک و رادارهای دوربرد امارات برای رهگیری موشک‌های بالستیک طراحی شده‌اند. این دو با هم یک شبکه یکپارچه را می‌سازند.

آمارها نشان می‌دهد پنتاگون دنبال ۲۰۰ میلیارد دلار بودجه اضافی برای هزینه‌های جنگ است. در چنین وضعیتی، فروش ۱۶ میلیارد دلاری اسلحه به متحدان منطقه، هم فشار را از روی بودجه آمریکا برمی‌دارد و هم صنایع دفاعی را به چرخش درمی‌آورد. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، بی‌پرده گفته: «بدیهی است که برای کشتن آدم‌های بد پول لازم است.»

معامله ۱۶ میلیارد دلاری آمریکا با امارات و کویت، خیلی بیشتر از یک قرارداد ساده تسلیحاتی است. این فروش توی بستر جنگ ایران و آمریکا معنا پیدا می‌کند و چند واقعیت مهم را نشان می‌دهد. اول اینکه متحدان عرب آمریکا در خلیج فارس به شدت آسیب‌پذیر شده‌اند و برای بقا به این تجهیزات پیشرفته نیاز فوری دارند. دوم اینکه آمریکا از این فرصت استفاده می‌کند تا نفوذش را در منطقه بیشتر کند و شبکه‌های پدافندی یکپارچه بسازد. سوم اینکه صنایع دفاعی آمریکا در شرایط جنگ، بزرگ‌ترین برنده‌های اقتصادی هستند. با هر موشکی که شلیک می‌شود، یک قرارداد تازه برای جایگزینی آن بسته می‌شود.

در نهایت، این معامله یک زنگ خطر جدی برای آینده امنیت منطقه است. تا وقتی جنگ ادامه داشته باشد، مسابقه تسلیحاتی در خلیج فارس تندتر می‌شود و کشورهای عربی منطقه مجبورند بخش بزرگی از بودجه‌شان را صرف خرید سامانه‌هایی کنند که شاید هیچ‌وقت نتوانند امنیت کامل را برایشان بیاورند.