سال ۲۰۲۶ نشان داد که «امنیت انرژی و استقلال ملی» اکنون به محرک اول نوآوری و سرمایهگذاری تبدیل شده است. کشورهای واردکننده سوخت، به دلیل نوسانات شدید بازار فسیلی، با سرعت بیشتری به سمت بومیسازی انرژی (خورشیدی، بادی و هستهای) حرکت میکنند
به گزارش سرمایه فردا، سال ۲۰۲۶ به یکی از پرابهامترین، پرنوسانترین و در عین حال کلیدیترین سالها برای آینده انرژی جهان تبدیل شده است. تقابل شدید میان «امنیت انرژی در کوتاهمدت» و «شتاببخشی به گذار انرژی در بلندمدت»، به همراه بحرانهای ژئوپولیتیک، محرکهای اصلی اخبار امسال هستند.
بر اساس آخرین گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی (IEA) و نهادهای تحلیلی مانند Ember، مهمترین رویدادها و خطوط خبری سال ۲۰۲۶ در دو حوزه فسیلی و پاک به شرح زیر است:
۱. حوزه انرژیهای پاک و تجدیدپذیر (تغییرات ساختاری و رکوردهای جدید)
شکسته شدن رکورد سرمایهگذاری (مرز ۲.۲ تریلیون دلار): طبق گزارش می ۲۰۲۶ آژانس بینالمللی انرژی، کل سرمایهگذاری جهانی در سیستمهای انرژی به ۳.۴ تریلیون دلار رسیده که از این میزان، ۲.۲ تریلیون دلار مستقیماً به انرژیهای کمکربن، خطوط انتقال و ذخیرهسازی اختصاص یافته است. این رقم تقریباً دو برابر سرمایهگذاری در بخش فسیلی (۱.۲ تریلیون دلار) است.
پیشی گرفتن باد و خورشید از گاز برای نخستین بار در تاریخ: در یک نقطه عطف تاریخی، اندیشکده Ember اعلام کرد که در آوریل ۲۰۲۶، مجموع برق تولیدی از نیروگاههای بادی و خورشیدی در سطح جهان (۲۲ درصد) برای اولین بار از برق تولیدی توسط گاز طبیعی (۲۰ درصد) فراتر رفت.
سهم ۳۶۵ میلیارد دلاری خورشید: فناوری خورشیدی (Solar PV) با جذب ۳۶۵ میلیارد دلار، به تنهایی به موتور محرک اصلی سبد برق جهان تبدیل شده و سهم آن در تولید برق جهانی امسال از مرز ۱۰ درصد عبور کرده است.
سال ۲۰۲۶ نشان داد که «امنیت انرژی و استقلال ملی» اکنون به محرک اول نوآوری و سرمایهگذاری تبدیل شده است. کشورهای واردکننده سوخت، به دلیل نوسانات شدید بازار فسیلی، با سرعت بیشتری به سمت بومیسازی انرژی (خورشیدی، بادی و هستهای) حرکت میکنند، هرچند که در کوتاهمدت ناچار به باج دادن به سوختهای فسیلی برای سرپا نگه داشتن صنایع خود شدهاند.
رنسانس انرژی هستهای و تمرکز بر زنجیره تامین: سرمایهگذاری در بخش هستهای امسال از ۸۰ میلیارد دلار فراتر رفته است. با توجه به بحرانهای ژئوپولیتیک، بیش از ۸۰ گیگاوات ظرفیت هستهای جدید (شامل راکتورهای بزرگ و پروژههای پیشرو SMR یا راکتورهای کوچک مدولار) در ۱۵ کشور جهان در حال ساخت است. همچنین در بخش نوآوری، بودجههای خطرپذیر (VC) تمرکز سنگینی روی زنجیره تأمین مواد معدنی بحرانی، همجوشی هستهای (Fusion) و هیدروژن گذاشتهاند.
بحران زیرساخت شبکه (Trillion Euro Grid Imperative): بزرگترین چالش انرژیهای پاک در سال ۲۰۲۶، عدم آمادگی شبکههای توزیع است. در اروپا و آمریکا، حجم عظیمی از مزارع خورشیدی با پدیده “قیمت منفی برق” در ساعات اوج تولید مواجه شدهاند؛ چرا که شبکه توان انتقال این انرژی غیرمتمرکز را ندارد و امسال تمرکز اپراتورها به شدت روی ارتقای خطوط انتقال و باتریهای ذخیرهسازی بزرگمقیاس معطوف شده است.
۲. حوزه انرژیهای فسیلی (بحرانهای ژئوپولیتیک و مصلحتهای سیاسی)
بحران خاورمیانه و نفت بالای ۱۰۰ دلار: بازگشت تنشهای شدید در خاورمیانه و حواشی مربوط به تنگه هرمز، بازار نفت را در نیمه اول سال ۲۰۲۶ دچار شوک کرد و قیمت نفت خام را به بالای ۱۰۰ دلار رساند. این امر تورم جهانی را تشدید کرده و به دغدغه اول سیاستمداران تبدیل شده است.
عقبنشینی موقت اروپا از جریمههای زیستمحیطی: به دلیل همین بحرانهای زنجیره تأمین و ترس از کمبود سوخت، اتحادیه اروپا در می ۲۰۲۶ اعلام کرد که اجرای جریمههای سنگین برای شرکتهای نفت و گاز ناقض «قانون کاهش انتشار متان» را به مدت سه سال (تا سال ۲۰۲۹) معلق میکند تا امنیت انرژی قاره و جریان واردات گاز آسیب نبیند.
قطع آخرین ریشههای گاز روسیه در اروپا و توسعه مسیرهای چند-مولکولی: اروپا در سال ۲۰۲۶ عملاً آخرین پیوندهای گازی باقیمانده خود با روسیه را قطع کرد. زیرساختهای بزرگ گازی اکنون در حال تبدیل شدن به پایانههایی با کاربری دوگانه هستند تا بتوانند در آینده علاوه بر گاز طبیعی (LNG)، هیدروژن و کربن جذبشده (CCS) را نیز در بستر دریای شمال منتقل کنند.
شکاف قیمت انرژی صنعتی: بالا ماندن قیمت گاز و برق در اروپا باعث شده است که غولهای شیمیایی و سنگین (مانند BASF و Dow) بخشهایی از واحدهای انرژیبر خود را تعطیل کرده و سرمایهگذاریهای خود را به مناطقی با انرژی ارزانتر (مانند آمریکا و چین) منتقل کنند.
