پنجشنبه ۷ اسفند ۱۴۰۴
اکران آنلاین «شاهنقش» فرصتی دوباره است برای بازنگری فیلمی درباره هنروران، نوستالژی سینما و روایتی که میان ایده و اجرا نوسان دارد.
به گزارش سرمایه فردا، اکران آنلاین شاهنقش فرصتی تازه برای بازخوانی فیلمی است که از زمان نمایش اولیهاش بحثهای متعددی به همراه داشت. اثری که با ایدهای جذاب وارد میدان شد؛ ورود به جهان هنروران سینما، گروهی که سالها در حاشیه قاب زیستهاند و کمتر سوژه روایتهای جدی بودهاند. حالا در تماشای خانگی، دور از هیاهوی سالن، میتوان با دقت بیشتری به فیلم نزدیک شد.
فیلم با معرفی ناصر و شهاب، دو هنرور قدیمی، فضایی آشنا و کنجکاویبرانگیز خلق میکند. ناصر، کتکخور حرفهای و عاشق ستارههای دوران طلایی، شخصیتی است که در همان ابتدا ظرفیت همدلی دارد. جهان فیلم در دقایق آغازین حالوهوایی تلخ و شیرین دارد؛ آدمهایی که سالها در پسزمینه تصاویر زندگی کردهاند و حالا سودای جایگاهی بالاتر در سر دارند.این نقطه شروع یکی از جذابترین بخشهای فیلم است.
فضای پشتصحنه، حسرتها، رقابتهای کوچک و رویاهای بزرگ، بستری فراهم میکند که میتوانست به کشف لایههای تازهای از زیست هنروران منجر شود. تماشاگر انتظار دارد فیلم آرامآرام وارد جزئیات این جهان شود؛ دغدغهها، مناسبات کاری، ترسها و امیدهایی که کمتر دیده شدهاند. با پیشروی روایت، مسیر فیلم تغییر میکند. تمرکز از زندگی هنروران به سمت مفاهیم اجتماعی و نقد مناسبات قدرت سوق پیدا میکند. این جابهجایی لحن، در سطح ایده قابل دفاع است، اما اتصال ارگانیکی با خط اصلی داستان برقرار نمیکند. نتیجه، روایتی دوپاره است که انسجام دراماتیک آن دچار لرزش میشود.
یکی از مهمترین ابزارهای فیلم برای جذب مخاطب، بازی با حافظه جمعی سینمای ایران است. ارجاعات متعدد به فیلمهای کلاسیک، دیالوگها، تیپها و فضای فیلمفارسی، لحظاتی دلنشین خلق میکند. سکانسهایی مانند کتکخوردن کنار پرده سینما یا حالوهوای انتخابات صنفی، برای مخاطبی که با آن تاریخ تصویری زیسته، حس آشنایی و نزدیکی ایجاد میکند. اما نوستالژی همیشه کارکرد تضمینشده ندارد.
زمانی که ارجاع جایگزین خلق موقعیت تازه شود، فیلم به مرور انرژی روایی خود را از دست میدهد. «شاهنقش» در بخشهایی به بازسازی فضاهای آشنا اکتفا میکند، جایی که انتظار میرود فیلم به کشفی جدید برسد. خاطرهبازی در صورتی اثرگذار است که به تولید معنا و تجربه تازه منجر شود؛ تکرار صرف آن، ضرباهنگ را کند میکند. فیلم میان ادای احترام به گذشته و بازتولید مستقیم آن سرگردان است. این وضعیت باعث میشود هویت مستقل اثر به اندازه کافی تثبیت نشود و فیلم در سایه تاریخ سینما حرکت کند.
«شاهنقش» آشکارا بر دیالوگ استوار است. زبان کوچه، ضربالمثلها و تکیهکلامهای نسل قدیم، رنگ خاصی به فضای فیلم میدهد. در برخی لحظات، دیالوگها هوشمندانه و زندهاند و حتی طنزی ظریف خلق میکنند. با این حال، حجم بالای گفتوگوهای طولانی، ریتم فیلم را تحت تأثیر قرار میدهد. مسئله اصلی در این بخش، کمبود کنش دراماتیک است. شخصیتها زیاد صحبت میکنند، اما تنشها کمتر از دل موقعیتهای تصویری شکل میگیرند. تصویر که باید موتور پیشبرنده روایت باشد، بارها در پسزمینه قرار میگیرد. این عدم تعادل میان کلام و تصویر، حس ایستایی ایجاد میکند؛ فیلم جلو میرود، اما کشمکش رشد محسوسی ندارد.
دیالوگمحوری زمانی موفق است که هر جمله به پیشبرد داستان یا تعمیق شخصیتها کمک کند. در «شاهنقش»، بخشهایی از گفتوگوها کشدار به نظر میرسند و تمرکز مخاطب را کاهش میدهند.
فیلم به سمت تیپسازی حرکت کرده؛ انتخابی که در کمدیهای اجتماعی رایج است. با این حال، بزرگنمایی برخی رفتارها مرز باورپذیری را تضعیف میکند. تغییرات شخصیتی گاه ناگهانی به نظر میرسد و انگیزهها وضوح کافی ندارند. تماشاگر پس از گذشت بخشی از فیلم، مسیر کلی روایت را حدس میزند و عنصر تعلیق قدرت خود را از دست میدهد. در میان بازیگران، بهرنگ علوی نقش اصلی را بر دوش دارد. اجرای او لحظاتی قابل توجه دارد، اما نوسان در شدت بازی مانع تثبیت کامل شخصیت میشود. هومن برقنورد حضوری کنترلشدهتر ارائه میدهد و نسیم ادبی همچنان یکی از نقاط اتکای آرام فیلم باقی میماند. حضور چهرههای باسابقه، گرچه فضای نوستالژیک اثر را تقویت میکند، همیشه به عمق دراماتیک منجر نمیشود.
«شاهنقش» فیلمی دغدغهمند است. تلاش دارد به گروهی کمتر دیدهشده توجه کند و همزمان تصویری انتقادی از مناسبات قدرت ارائه دهد. چالش اصلی در نحوه اتصال این ایدهها به ساختار روایت است. فیلم میان کمدی، درام اجتماعی و نوستالژی حرکت میکند، اما این لایهها همیشه در هماهنگی کامل قرار نمیگیرند. اکران آنلاین شاید بستر مناسبتری برای مواجهه با این اثر باشد. تماشای خانگی امکان میدهد مخاطب با فاصلهای آرامتر به فیلم نزدیک شود و بر لحظات جذاب آن تمرکز کند؛ دیالوگهای گاه درخشان، سکانسهای سرگرمکننده و ایدهای که همچنان ظرفیت تأمل دارد. «شاهنقش» تجربهای میانحال ارائه میدهد؛ فیلمی با نیتی قابل دفاع، لحظاتی دیدنی و اجرایی که میتوانست منسجمتر، تندتر و جسورانهتر باشد. اثری که دوست دارد حرف بزند، اما همیشه راه موثر انتقال را پیدا نمیکند.
تمام حقوق برای پایگاه خبری سرمایه فردا محفوظ می باشد کپی برداری از مطالب با ذکر منبع بلامانع می باشد.
سرمایه فردا