نشانه‌های ادامه جنگ خاورمیانه

به گزارش سرمایه فردا، سی و سومین روز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در حالی سپری می‌شود که دونالد ترامپ در مصاحبه‌ای با شبکه CBS، پازل جدیدی از مواضع ضد و نقیض خود را پیش روی افکار عمومی قرار داده است. مصاحبه‌ای که در آن، هم از پایان مأموریت خود سخن می‌گوید، هم از ادامه حضور نیروهای آمریکایی، هم از عدم نگرانی درباره اورانیوم ایران و هم از انتظار برای دریافت هزینه جنگ از کشورهای عربی. این تناقض‌ها، این پرسش را ایجاد می‌کند که اگر همه چیز به گفته ترامپ درست است، پس سر چه چیزی با ایران مذاکره می‌کند؟ این گزارش نگاهی دارد به لایه‌های پنهان این مصاحبه و پیامدهای آن برای آینده جنگ.

مأموریت تمام شد، اما نیروها ماندند

ترامپ در این مصاحبه مدعی شده است: «تنها مأموریت من این بود که مطمئن شوم ایران سلاح هسته‌ای نداشته باشد و وقتی ما برویم، تنگه هرمز به‌طور خودکار باز خواهد شد.» این ادعا در حالی مطرح می‌شود که ایران بارها تأکید کرده است به دنبال سلاح هسته‌ای نیست و فعالیت‌های هسته‌ای آن کاملاً صلح‌آمیز است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز در گزارش‌های متعدد خود، هیچگونه انحرافی در برنامه هسته‌ای ایران مشاهده نکرده است.

اما نکته مهم‌تر، تضاد در این ادعا با ادامه حضور نیروهای آمریکایی است. ترامپ در ادامه می‌گوید: «در حال حاضر آماده خروج نیروهای آمریکایی از میدان نبرد نیستم. هیچ تهدید واقعی در تنگه هرمز وجود ندارد. من نیروهایمان را در مقطعی خارج خواهم کرد، اما نه الان، و کشورهای دیگر باید وارد عمل شوند و مسئولیت را به عهده بگیرند.»

اگر مأموریت تمام شده، چرا نیروها هنوز در منطقه هستند؟ اگر هیچ تهدید واقعی در تنگه هرمز وجود ندارد، چرا کشتی‌های آمریکایی بدون هماهنگی با ایران نمی‌توانند از آن عبور کنند؟ این تناقض‌ها، نشان‌دهنده این واقعیت است که ترامپ در حال مدیریت افکار عمومی و توجیه ادامه جنگ است.

هزینه جنگ را چه کسی می‌پردازد؟

ترامپ در بخش دیگری از مصاحبه خود، با صراحت لهجه‌ای جالب، از کشورهای عربی خواسته است هزینه جنگ را بپردازند: «کشورهای عربی می‌خواهند من جنگ با ایران را ادامه بدهم. وقت این است که هزینه جنگ را به من بدهند. در حال حاضر نمی‌خواهم نیروهای آمریکایی را از جنگ خارج کنم.»

این اظهارات، پرده از یک واقعیت مهم برمی‌دارد: جنگ برای آمریکا هزینه‌های سرسام‌آوری داشته است. ۲۶ میلیارد دلار در ۳۰ روز، رقمی است که حتی برای بزرگ‌ترین اقتصاد جهان نیز سنگین است. ترامپ به دنبال این است که بخشی از این هزینه‌ها را بر دوش متحدان منطقه‌ای خود بگذارد. کشورهای عربی که خواهان ادامه جنگ هستند، باید بهای آن را بپردازند.

اما سوال اینجاست که آیا این کشورها حاضرند هزینه‌های سنگین جنگ را تقبل کنند؟ امارات با ۱۲۰ میلیارد دلار کاهش ارزش بازارهای سهام خود، عربستان با آسیب به تأسیسات نفتی خود و کویت با حملات مستقیم به پایگاه‌های نظامی‌اش، همگی هزینه‌های سنگینی از جنگ متحمل شده‌اند. آیا آنها حاضرند برای ادامه جنگ، هزینه بیشتری نیز بپردازند؟

اورانیوم ایران؛ از نگرانی تا بی‌تفاوتی

ترامپ در خصوص سرنوشت اورانیوم با غنای بالای ایران گفت: «من به موضوع ذخایر اورانیوم ایران فکر نمی‌کنم. می‌دانم که در اعماق زمین دفن شده و استخراج آن بسیار دشوار است.»

این اظهارات، فاصله قابل توجهی با ادعاهای پیشین ترامپ درباره «برنامه هسته‌ای خطرناک ایران» دارد. از تهدید به بمباران تأسیسات هسته‌ای تا ادعای نزدیک بودن ایران به سلاح هسته‌ای، همه در تضاد با این اظهارات اخیر هستند. این تغییر لحن، می‌تواند نشانه‌ای از تغییر راهبرد یا تلاش برای کاهش تنش در آستانه مذاکرات باشد.

اما این پرسش اساسی همچنان باقی است: اگر همه چیز به گفته ترامپ درست است، پس سر چی دقیقاً دارد با ایران مذاکره می‌کند؟ این همان سوالی است که بسیاری از تحلیلگران را به تردید انداخته است.

تحلیل نشانه‌ها؛ جنگ تا نتیجه ملموس ادامه دارد

تحلیلگران میدل ایست نیوز معتقدند که کشورهای امارات، عربستان، کویت و دیگر کشورهای عربی که پیش از جنگ از شروع درگیری می‌ترسیدند، اکنون راضی به پایان جنگ نیستند. ترامپ با ناز کردن برای اعراب، سعی دارد هزینه‌های جنگ را از آنها دریافت کند. به عنوان یک معامله‌گر حرفه‌ای، او به دنبال این است که بهای ادامه جنگ را از متحدان منطقه‌ای خود بگیرد.

واقعیت میدان نشان می‌دهد که در حال حاضر، اسرائیل، عربستان، امارات، کویت، بحرین و آمریکا خواستار ادامه جنگ تا نتیجه ملموس هستند. در مقابل، پاکستان، چین و کشورهای عضو ناتو به غیر از اوکراین خواستار توقف جنگ هستند. روسیه نیز در این میان از هر دو طرف سود می‌برد، اما در مجموع، زور موافقان ادامه جنگ بسیار بیشتر از مخالفان است.

این تحلیل نشان می‌دهد که جنگ را نمی‌توان در لحظات پایانی دید. ترامپ با وجود تناقض‌گویی‌هایش، همچنان به دنبال ادامه جنگ تا دستیابی به نتیجه ملموس است. او تنها در صورتی حاضر به خروج از جنگ خواهد بود که هزینه‌های آن به طور کامل توسط متحدان منطقه‌ای جبران شود.

درس بزرگ سیاست

تحلیلگران میدل ایست نیوز در پایان این گزارش، به یک نکته مهم اشاره کرده‌اند: کلا شخصیت ترامپ همین هستش که همه از دستش کلافه می‌شوند، چه داخل آمریکا چه خارج از آمریکا. او هیچ‌وقت برگ بعدی را رو نمی‌کند. اما این‌ور همه چیز واضح است. قطعاً در ایران شرایط ۱۵ بندی مورد قبول واقع نمی‌شود و مذاکره‌ای صورت نمی‌گیرد. اما آن‌ور همه گزینه‌ها مثل همیشه روی میز است.

این یعنی درس بزرگ سیاست: هیچ‌کس نمی‌داند چه چیزی در سر شما می‌گذرد و تنها با نشانه‌ها می‌توانید به واقعیت پی ببرید که چه اتفاقی خواهد افتاد. نشانه‌های موجود نشان می‌دهد که ترامپ به دنبال ادامه جنگ است، اما می‌خواهد هزینه‌های آن را بر دوش دیگران بگذارد. نشانه‌ها نشان می‌دهد که کشورهای عربی از ادامه جنگ استقبال می‌کنند. نشانه‌ها نشان می‌دهد که ایران بر شروط خود پافشاری می‌کند.

مصاحبه اخیر ترامپ با شبکه CBS، پرده از تناقض‌های عمیق در استراتژی آمریکا برداشته است. از یک سو، او از پایان مأموریت خود سخن می‌گوید، از سوی دیگر از ادامه حضور نیروهای آمریکایی. از یک سو، هیچ تهدیدی در تنگه هرمز نمی‌بیند، از سوی دیگر خواهان دریافت هزینه جنگ از کشورهای عربی است. از یک سو، به ذخایر اورانیوم ایران فکر نمی‌کند، از سوی دیگر خواهان ادامه جنگ است.

واقعیت این است که جنگ همچنان ادامه خواهد داشت. موافقان ادامه جنگ، که شامل آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی منطقه هستند، از قدرت و نفوذ بیشتری برخوردارند. مخالفان جنگ، که شامل چین، پاکستان و برخی کشورهای اروپایی هستند، توان چندانی برای تغییر مسیر ندارند. روسیه نیز در این میان از هر دو طرف سود می‌برد.

تنها چیزی که می‌تواند پایان جنگ را رقم بزند، تغییر محاسبات هزینه-فایده برای طرفین است. اگر هزینه‌های جنگ برای آمریکا و متحدانش از حد تحمل فراتر رود، یا اگر ایران بتواند با قدرت بازدارندگی خود، هزینه‌های ادامه جنگ را چنان سنگین کند که ادامه آن غیرممکن شود. تا آن زمان، جنگ ادامه خواهد یافت و نشانه‌ها، تنها راهنماهای ما در این معمای پیچیده خواهند بود.